Slagio

Leren › Latijn VWO › Examenvragen

Examenvragen Latijn VWO met antwoorden

6 vragen (14 punten) in de stijl van het centraal examen, verdeeld over 4 opgaven met context en figuren. Probeer eerst zelf een antwoord en klap daarna het modelantwoord met de puntenverdeling open.

Maak het als proefexamen met klok

Opgave 1: De tekst: Daedalus et Icarus

Lees het Latijnse tekstfragment (regel 1 tot en met 8). Het is een door Slagio geschreven, vereenvoudigde weergave van de bekende mythe. Woordhulp staat onderaan de tekst.

Daedalus et Icarus 1 Daedalus, vir ingeniosus, in insula Creta habitabat. Rex Minos eum in labyrintho tenebat. Daedalus autem fugere cupiebat. 4 Itaque pennas paravit et alas fecit. Filio suo Icaro dixit: "Vola per medium caelum! Noli ad solem volare!" Sed Icarus, puer 7 temerarius, altius volavit. Sol ceram mollivit et puer in mare cecidit. penna, -ae = veer; ala, -ae = vleugel; cera, -ae = was
het Latijnse tekstfragment met regelnummers
4 punten

1. Vertaal regel 4 tot en met 6 in het Nederlands: "Itaque pennas paravit et alas fecit. Filio suo Icaro dixit: Vola per medium caelum! Noli ad solem volare!"

Modelantwoord en puntenverdeling

Een correcte vertaling: "Daarom (Itaque) maakte hij veren gereed (pennas paravit) en maakte hij vleugels (et alas fecit). Tegen zijn zoon Icarus zei hij (Filio suo Icaro dixit): Vlieg door het midden van de hemel (Vola per medium caelum)! Vlieg niet naar de zon (Noli ad solem volare)!" Let op: "paravit" en "fecit" zijn perfectum (verleden tijd), "filio suo Icaro" is datief (aan/tegen zijn zoon Icarus), "vola" is een imperatief (gebiedende wijs), en "noli + infinitief" is een verbod (doe niet / vlieg niet).

Zo worden de punten verdeeld: 1 punt: "Itaque pennas paravit et alas fecit" correct (daarom maakte hij veren gereed en maakte vleugels). 1 punt: "Filio suo Icaro dixit" correct (datief: tegen zijn zoon Icarus zei hij). 1 punt: "Vola per medium caelum" correct (imperatief + per + acc). 1 punt: "Noli ad solem volare" correct als verbod (vlieg niet naar de zon).

Opgave 2: Grammatica: naamvallen en vormen

Het schema toont de naamvallen van de a-declinatie (penna) en hun functies. Gebruik het bij de grammaticavragen.

functie van de naamvallen (a-declinatie: penna) naamvalvorm (ev.)functie (o.a.) nominativuspennaonderwerp genitivuspennaebezit ("van") dativuspennaemeewerkend vw. accusativuspennamlijdend voorwerp ablativuspennamiddel, plaats, tijd acc. pluralispennaslijdend voorwerp (mv.) figuur: naamvallen en hun functies
de naamvallen van penna en hun functies
2 punten

2. Benoem van "pennas" (regel 4) de naamval, het getal en de functie in de zin.

Modelantwoord en puntenverdeling

"Pennas" is accusativus pluralis (vierde naamval, meervoud) van penna. De functie in de zin "pennas paravit" is lijdend voorwerp (direct object): het geeft aan wat Daedalus gereedmaakte, namelijk de veren. Penna is een a-stam (eerste declinatie), waarvan de accusativus meervoud op -as eindigt.

Zo worden de punten verdeeld: 1 punt: accusativus pluralis (van penna). 1 punt: functie = lijdend voorwerp (bij paravit).

2 punten

3. Benoem de werkwoordsvorm "cupiebat" (regel 3) volledig: persoon, getal, tijd, wijs en (voor zover van toepassing) de betekenis van de tijd.

Modelantwoord en puntenverdeling

"Cupiebat" is de 3e persoon enkelvoud imperfectum (onvoltooid verleden tijd), indicativus (aantonende wijs), actief, van cupere (verlangen, wensen). Het betekent "hij verlangde / wilde (graag)". Het imperfectum drukt een duatieve of herhaalde handeling in het verleden uit: Daedalus wilde voortdurend/al die tijd ontsnappen. Vertaling: "Daedalus wilde echter ontsnappen".

Zo worden de punten verdeeld: 1 punt: 3e persoon enkelvoud, indicativus, actief. 1 punt: imperfectum (met betekenis: duurzame/herhaalde handeling in het verleden, "hij wilde/verlangde").

Opgave 3: Interpretatie en stijl

In de tekst waarschuwt Daedalus zijn zoon om "per medium caelum" (door het midden van de hemel) te vliegen: niet te laag (over de zee) en niet te hoog (bij de zon).

te laag: mare (zee, vocht) sol te hoog: hitte medium caelum = veilige middenweg te hoog vliegen (Icarus) figuur: te laag, te hoog en de gulden middenweg
de gulden middenweg tussen zee en zon
2 punten

4. De tekst zet Daedalus en Icarus tegenover elkaar. Leg uit welke tegenstelling (antithese) de schrijver opbouwt, en citeer het Latijnse woord dat Icarus' karakter typeert.

Modelantwoord en puntenverdeling

De schrijver bouwt een antithese (tegenstelling) op tussen de verstandige, voorzichtige vader Daedalus en de overmoedige, roekeloze zoon Icarus. Daedalus waarschuwt zijn zoon nadrukkelijk om de veilige middenweg te houden ("Vola per medium caelum! Noli ad solem volare!"), terwijl Icarus die waarschuwing juist in de wind slaat en "altius" (hoger) vliegt. Het Latijnse woord dat Icarus' karakter typeert is "temerarius" (roekeloos, overmoedig): "Icarus, puer temerarius". De tegenstelling voorzichtig tegenover roekeloos loopt zo door de hele passage.

Zo worden de punten verdeeld: 1 punt: antithese voorzichtige/verstandige vader tegenover overmoedige/roekeloze zoon (met de waarschuwing tegenover altius volavit). 1 punt: het typerende woord "temerarius" geciteerd.

2 punten

5. Leg met de tekst uit waarom Icarus in zee valt. Verbind oorzaak en gevolg met de juiste zinnen uit de tekst.

Modelantwoord en puntenverdeling

Icarus valt in zee doordat hij de waarschuwing van zijn vader negeert en te hoog vliegt. In de tekst: "Sed Icarus, puer temerarius, altius volavit" (maar Icarus, de roekeloze jongen, vloog hoger). Doordat hij te dicht bij de zon kwam, smolt de hitte van de zon de was van zijn vleugels: "Sol ceram mollivit" (de zon maakte de was zacht/deed de was smelten). Zonder was vielen de veren uit de vleugels en stortte de jongen in zee: "et puer in mare cecidit" (en de jongen viel in de zee). De oorzaak (te hoog vliegen, was smelt) leidt dus rechtstreeks tot het gevolg (de val in zee).

Zo worden de punten verdeeld: 1 punt: oorzaak = te hoog vliegen ("altius volavit"), waardoor de zon de was doet smelten ("Sol ceram mollivit"). 1 punt: gevolg = de val in zee ("puer in mare cecidit"), met de juiste zinnen erbij.

Opgave 4: Cultuur (KCV)

De mythe van Daedalus en Icarus is door de eeuwen heen een symbool geworden. De vraag hieronder gaat over de betekenis ervan.

te laag: mare (zee, vocht) sol te hoog: hitte medium caelum = veilige middenweg te hoog vliegen (Icarus) figuur: te laag, te hoog en de gulden middenweg
het thema van de gulden middenweg
2 punten

6. De mythe wordt vaak gelezen als een waarschuwing. Leg uit welk moreel thema (zoals overmoed of de gulden middenweg) de mythe illustreert, en betrek de figuur bij je antwoord.

Modelantwoord en puntenverdeling

De mythe illustreert het thema van de overmoed (hubris/superbia) en het klassieke ideaal van de "gulden middenweg" (het juiste midden, matigheid). Zoals de figuur laat zien, is er een gevaar aan beide kanten: te laag vliegen (over de zee, waar de veren vochtig worden) en te hoog vliegen (bij de zon, waar de hitte de was smelt). Alleen de middenweg ("per medium caelum") is veilig. Icarus overschrijdt uit overmoed de grens die zijn vader hem stelt en wordt daarvoor gestraft. De les is dus dat de mens maat moet houden en zijn grenzen niet uit hoogmoed moet overschrijden: het klassieke ideaal van matigheid en het vermijden van uitersten.

Zo worden de punten verdeeld: 1 punt: thema benoemd (overmoed/hubris en/of de gulden middenweg/matigheid). 1 punt: uitwerking met de figuur (gevaar aan beide uitersten, alleen de middenweg is veilig; Icarus straft zijn eigen overmoed af).

Oefen Latijn verder in de app

Dit is een origineel Slagio-proefexamen in examenstijl, met eigen contexten en figuren. De echte centrale examens staan op examenblad.nl en in de examenbibliotheek van de app.

Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app