Slagio

Leren › Engels HAVO › Domein F: Literatuur

Verteller en vertelperspectief

Je leert bij een Engels verhaal te bepalen wie er vertelt en hoe: een ik-verteller, een hij- of zij-verteller die één personage volgt, of een alwetende verteller.

Oefen alle 27 vragenOpen in de app

Samenvatting

Elk verhaal heeft een verteller. Het perspectief bepaalt wat je weet: een ik-verteller deelt zijn eigen ervaring, een beperkte verteller volgt één personage en een alwetende verteller kent alles.
Begrippenlijst
BegripKern
VertellerDe stem van het verhaal.
Eerste persoonI, my, me.
Derde persoonHe, she, they.
BeperktEén personage, zijn gedachten.
AlwetendWeet meer dan de personages.
Tweede persoonYou spreekt de lezer aan.
1Verteller en schrijver

De verteller is de stem die het verhaal aan de lezer vertelt. De schrijver is de persoon die het boek bedacht. Dat zijn niet dezelfde: een vijftigjarige man kan een roman schrijven die wordt verteld door een meisje van twaalf, Nora. Vertelt een verteller over een moord, dan is de schrijver nog geen moordenaar. De verteller is een verzonnen stem in het verhaal. Zoek hem met de vraag Who is telling this?

schrijverechtvertellerverzonnenbedenkt het boekis een echt mensstaat op de kaftvertelt het verhaalkan Nora hetenzit in het boek
De schrijver bedenkt het boek, de verteller vertelt het verhaal.
Onthoud: verteller en schrijver zijn niet dezelfde persoon.
2De ik-verteller

Een ik-verteller (eerste persoon) doet zelf mee in het verhaal en gebruikt I, my en me: I put the key in my pocket. Je ziet alleen wat hij zelf meemaakt en voelt; hij kent de gedachten van anderen niet. Een dagboek is bijna altijd in de ik-vorm geschreven. Zegt de verteller dat hij iets niet zeker weet, zoals it was dark and I had lost my glasses, dan is zijn verhaal niet helemaal betrouwbaar. Dat heet betrouwbaarheid.

welnietzekereigen gevoelenswat hij zelf zietzijn geheimengedachten van anderenwat achter zijn rug gebeurtde toekomst
Een ik-verteller kent zijn eigen kant, maar niet alles om hem heen.
Tip: zoek I, my en me om een ik-verteller te herkennen.
3Derde persoon: beperkt of alwetend

Een verteller in de derde persoon gebruikt he, she en they en doet zelf niet mee. Is hij beperkt, dan volg je één personage en lees je alleen zijn gedachten: Her brother, she thought, was hiding something. Is hij alwetend, dan kent hij meer dan alle personages, ook wat er achter de rug van iemand gebeurt of wat later komt: None of them knew that a storm would come that night. De tweede persoon (you) is zeldzamer: de verteller spreekt dan de lezer aan.

beperktalwetendéén personagealleen Lena's gedachtenshe thoughtalle personagesook de stormnone of them knew
Een beperkte verteller volgt één personage, een alwetende verteller kent alles.
Onthoud: beperkt = één personage, alwetend = meer dan alle personages.
4Het perspectief herkennen

Je herkent het perspectief in drie stappen. Kijk eerst naar de voornaamwoorden: I, he of she, of you. Kijk dan wiens gedachten je leest en of er dingen staan die het personage niet kan weten. Bedenk tot slot het effect: een ik-verteller brengt je dicht bij één persoon, een alwetende verteller geeft overzicht. Wil je schrijven met een bepaald effect, kies dan het perspectief dat daarbij past en gebruik daarna de juiste voornaamwoorden.

1234voornaamwoordenwiens gedachtenwat de verteller weethet effectI, he, she of you?één personage of meer?meer dan de personages?dichtbij of overzicht?
Van voornaamwoord tot effect: zo bepaal je het perspectief.
Tip: controleer eerst I of she en kijk dan welke gedachten er staan.

Oefen alvast: 4 vragen met uitleg

1. Who tells the story in a novel?

  1. the publisher of the book
  2. the narrator
  3. the reader of the book
  4. the main character, always
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je "the publisher of the book"? Dan denk je dat de uitgever het verhaal vertelt. De uitgever maakt het boek alleen uit, en vertelt het verhaal zelf niet.
  • B (juist): Klopt: de verteller is de stem die het verhaal aan de lezer vertelt.
  • C: Koos je "the reader of the book"? Dan denk je dat de lezer het verhaal vertelt. De lezer ontvangt het verhaal, en wordt er door de verteller mee verteld.
  • D: Koos je "the main character, always"? Dan denk je dat de hoofdpersoon altijd vertelt. Dat kan zo zijn bij een ik-verteller, maar niet bij elk verhaal.

Onthoud: Wie vertelt het verhaal?

Read this fragment: "I never told anyone about the key. When I found it under the stairs, I put it in my pocket and decided to keep it secret."

2. Which point of view is used in this fragment?

  1. third person limited
  2. first person
  3. omniscient
  4. second person
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je "third person limited"? Dan denk je dat dit de derde persoon is omdat het over een sleutel gaat. De verteller zegt I, dus hij doet mee in het verhaal.
  • B (juist): Klopt: de verteller zegt I en my en doet zelf mee in het verhaal.
  • C: Koos je "omniscient"? Dan denk je dat dit alwetend is omdat het over een geheim gaat. De verteller kent alleen zijn eigen daad, dus hij weet niet alles.
  • D: Koos je "second person"? Dan denk je dat dit de tweede persoon is omdat er een lezer is. Er staat geen you in het fragment, maar I en my.

Onthoud: Welke vertelwijze is dit?

A student says: "The author of this novel is a murderer, because the narrator confesses to a murder in the first chapter." The narrator is a character called Frank.

3. What mistake does the student make?

  1. author and narrator are not the same
  2. a murderer cannot tell a story
  3. Frank cannot be a character
  4. novels never have a narrator
Antwoord en uitleg
  • A (juist): Klopt: Frank is een verzonnen verteller, de schrijver hoeft niets met hem te maken te hebben.
  • B: Koos je "a murderer cannot tell a story"? Dan denk je dat een moordenaar niet kan vertellen. Een verteller kan elk soort personage zijn, dus dat is niet de fout.
  • C: Koos je "Frank cannot be a character"? Dan denk je dat Frank geen personage kan zijn. Een ik-verteller is meestal juist een personage, dus ook dat is niet de fout.
  • D: Koos je "novels never have a narrator"? Dan denk je dat romans geen verteller hebben. Elk verhaal wordt door een stem verteld, dus dat is onjuist.

Onthoud: Welke fout maakt de leerling?

Read this fragment: "I saw the thief run away. At least, I think it was a thief, because it was dark and I had lost my glasses."

4. What does this tell you about the narrator?

  1. he knows everything about the thief
  2. he is a third-person narrator
  3. he is lying on purpose
  4. what he tells may not be certain
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je "he knows everything about the thief"? Dan denk je dat hij alles weet. Hij twijfelt zelf en ziet weinig, dus hij weet het niet zeker.
  • B: Koos je "he is a third-person narrator"? Dan denk je dat dit een hij-verteller is. Hij zegt I, dus het is de eerste persoon.
  • C: Koos je "he is lying on purpose"? Dan denk je dat hij liegt. Hij geeft juist toe dat hij het niet zeker weet, en dat is eerlijk.
  • D (juist): Klopt: hij zegt zelf dat hij in het donker zonder bril zijn zaak niet zeker weet.

Onthoud: Wat zegt dit over de verteller?

Oefen de andere 23 vragen, aangepast aan jouw niveau

Verder in Engels HAVO

Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app