Slagio

Leren › Wiskunde A HAVO › Domein A: Vaardigheden

Een situatie vertalen naar een wiskundig model

Je vertaalt een situatie met cijfers naar een wiskundig model: je schrijft op wat gegeven en gevraagd is, kiest variabelen, stelt een lineaire formule op, rekent met invullen en vergelijkingen, vergelijkt twee modellen en vertaalt het antwoord terug naar de context.

Oefen alle 27 vragenOpen in de app

Samenvatting

Je stelt een model op uit een situatie: je noteert gegeven en gevraagd, kiest een variabele, schrijft een formule met een beginwaarde en een stijging, vergelijkt twee modellen en vertaalt terug.
Begrippenlijst
BegripKern
Gegevenwat er staat
Gevraagdwat je zoekt
Formulebeginwaarde + stijging × variabele
Snijpunttwee modellen gelijk
Invullenwaarde in de formule
Terugvertalenantwoord met eenheid
1Gegeven, gevraagd en variabelen

Begin elke opgave met een model: schrijf op wat gegeven is en wat gevraagd wordt. Kies een variabele voor wat verandert (bijvoorbeeld k voor kilometers) en een letter voor de uitkomst (K voor kosten). Noteer ook de eenheden. Zo ordenen je informatie en vertaal je de context naar wiskunde. Lees de opgave twee keer: de eerste keer om te begrijpen waar het over gaat, de tweede keer om getallen, eenheden en de vraag te markeren. Wat verandert er, wat blijft vast, en wat wil de opgave weten?

opgaveWat is er en wat wil ik weten?gegevenstart 4,50;2,20 per kmgetallen entarievengevraagdkosten van 12kmwat reken jeuitvariabelenk =kilometers; K= kostenletters eneenheden
Eerst gegeven en gevraagd, dan de variabelen: zo begin je een model.
Onthoud: schrijf eerst gegeven en gevraagd op, met eenheden.
2Een lineaire formule opstellen

Veel situaties hebben een beginwaarde en een stijging per eenheid. Dan is de formule: uitkomst = beginwaarde + stijging × variabele. Een taxi met €4,50 start en €2,20 per km geeft K = 4,50 + 2,20k. Neemt de waarde af, zoals bij een lekkende ton, dan schrijf je een min: V = 120 − 4t. Met invullen reken je een waarde uit, met een vergelijking los je een onbekende op. In de grafiek zie je het model als rechte lijn.

010203040506005101520afstand k (km)kosten K (euro)K = 4,50 + 2,20kstart 4,5012 km: 30,90
De lijn begint bij 4,50 (beginwaarde) en stijgt 2,20 per km: bij 12 km kost de rit 30,90.
Tip: beginwaarde plus stijging per eenheid maal de variabele.
3Twee modellen vergelijken

Bij een keuze (sportschool A of B) stel je twee formules op en zoek je het snijpunt: daar zijn de kosten gelijk. Los de vergelijking 25 + 30m = 38m op: m = 3,125. Na 3 maanden is B nog goedkoper (114 tegen 115), na 4 maanden A (145 tegen 152). Rond je antwoord daarom af op een manier die bij de context past: een hele maand.

08016024032002468aantal maanden mkosten (euro)ABgelijk bij 3,125
Lijn A (25 + 30m) begint hoger maar stijgt langzamer dan lijn B (38m): ze snijden bij 3,125 maanden. Daarna is A goedkoper.
Onthoud: het snijpunt van twee lijnen is het moment waarop twee modellen gelijk zijn.
4Rekenen en terugvertalen

Rond af op een manier die past: een aantal uren of maanden blijft vaak geheel. Vertaal terug naar de context en schrijf een eenheid bij je antwoord: na 30 uur is de ton leeg. Controleer door je antwoord in de formule in te vullen. Zo ga je van situatie naar model en terug naar een antwoord in woorden. Vraag je ook af of je antwoord realistisch is: een negatieve prijs of een rit van 1000 km voor vijf euro kan niet kloppen, en dan heb je ergens een fout gemaakt in je model of je berekening.

situatie lezengegeven en gevraagdmodel opstellenformule met variabelenrekeneninvullen of oplossenterugvertalenantwoord met eenheidmodel
Van situatie naar model, rekenen, terugvertalen en controleren.
Tip: vertaal je antwoord terug en controleer door in te vullen.

Oefen alvast: 4 vragen met uitleg

1. Er staat: 'Hoeveel kost een taxirit van 8 km?' Wat is de gevraagde grootheid?

  1. "de afstand van 8 km"
  2. "de kosten van de rit"
  3. "het starttarief"
  4. "de prijs per kilometer"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""de afstand van 8 km""? Dan neem je de afstand als gevraagd. De 8 km is al gegeven, en je rekent juist de kosten uit.
  • B (juist): Klopt: gevraagd is wat je moet uitrekenen, hier het bedrag van de rit.
  • C: Koos je ""het starttarief""? Dan pak je een deel van de prijs. Het starttarief is gegeven, en niet wat gevraagd wordt.
  • D: Koos je ""de prijs per kilometer""? Dan kies je het tarief. Dat is gegeven, en je berekent het eindbedrag.

Onthoud: Er staat: 'Hoeveel kost een taxirit van 8 km?' Wat is de gevraagde grootheid?

Een taxibedrijf rekent een starttarief van €4,50 plus €2,20 per gereden kilometer. Je wilt de kosten K (in euro) als formule van het aantal kilometers k opstellen en daarmee ritten doorrekenen.

2. Welke formule geeft de taxikosten K bij k kilometer?

  1. "K = 2,20 + 4,50k, zeg maar"
  2. "K = 6,70k"
  3. "K = 4,50 + 2,20k"
  4. "K = 4,50k + 2,20"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""K = 2,20 + 4,50k, zeg maar""? Dan wissel je start en kilometerprijs om. 4,50 is het starttarief, en 2,20 komt per kilometer.
  • B: Koos je ""K = 6,70k""? Dan tel je 4,50 en 2,20 op en vermenigvuldig je met k. Het starttarief betaal je maar één keer, niet per kilometer.
  • C (juist): Klopt: het starttarief 4,50 komt één keer, en 2,20 telt voor elke kilometer.
  • D: Koos je ""K = 4,50k + 2,20""? Dan pak je de groei en de beginwaarde verkeerd. 4,50 is de beginwaarde, en 2,20 de stijging per km.

Onthoud: Welke formule geeft de taxikosten K bij k kilometer?

Plant A is nu 15 cm hoog en groeit 2 cm per week. Plant B is nu 9 cm hoog en groeit 3 cm per week. Je wilt weten wanneer de planten even hoog zijn en hoe hoog ze dan zijn. Neem t voor het aantal weken vanaf nu.

3. Welke twee formules horen bij de situatie (t = aantal weken)?

  1. "HA = 2 + 15t en HB = 3 + 9t, zeg maar"
  2. "HA = 15 + 3t en HB = 9 + 2t"
  3. "HA = 17t en HB = 12t"
  4. "HA = 15 + 2t en HB = 9 + 3t"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""HA = 2 + 15t en HB = 3 + 9t, zeg maar""? Dan wissel je beginhoogte en groei om. 15 en 9 zijn de beginhoogtes, en 2 en 3 de groei per week.
  • B: Koos je ""HA = 15 + 3t en HB = 9 + 2t""? Dan wissel je de groeisnelheden van A en B om. Plant A groeit 2 per week, en plant B 3.
  • C: Koos je ""HA = 17t en HB = 12t""? Dan tel je beginhoogte en groei bij elkaar op en vermenigvuldig je met t. De beginhoogte tel je maar één keer, dus niet elke week.
  • D (juist): Klopt: beginhoogte plus groei per week voor elke plant.

Onthoud: Welke twee formules horen bij de situatie (t = aantal weken)?

Plant A is nu 15 cm hoog en groeit 2 cm per week. Plant B is nu 9 cm hoog en groeit 3 cm per week. Je wilt weten wanneer de planten even hoog zijn en hoe hoog ze dan zijn. Neem t voor het aantal weken vanaf nu.

4. Na hoeveel weken zijn de planten even hoog?

  1. "na 6 weken"
  2. "na 3 weken"
  3. "na 24 weken, you know"
  4. "na 12 weken"
Antwoord en uitleg
  • A (juist): Klopt: 15 + 2t = 9 + 3t geeft 15 − 9 = 3t − 2t, dus t = 6.
  • B: Koos je ""na 3 weken""? Dan deel je 6 door 2. Je moet 6 = t oplossen, en t is meteen 6.
  • C: Koos je ""na 24 weken, you know""? Dan tel je 15 en 9 bij elkaar op. Je moet het verschil van 6 nemen, en niet de som.
  • D: Koos je ""na 12 weken""? Dan verdubbel je het antwoord. Je moet 15 + 2t = 9 + 3t oplossen, en dat is t = 6.

Onthoud: Na hoeveel weken zijn de planten even hoog?

Oefen de andere 23 vragen, aangepast aan jouw niveau

Verder in Wiskunde A HAVO

Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app