Leren › Nederlands VMBO › Domein B: Spreek- en gespreksvaardigheid
Deelnemen aan een gesprek of discussie
Je doet mee aan een gesprek of discussie: je luistert, noemt je standpunt met een argument, reageert netjes op een ander en komt samen tot een besluit.
- Nederlands VMBO
- SE
- 26 oefenvragen
- 12 begrippen
Samenvatting
| Begrip | Kern |
|---|---|
| Standpunt | De mening die je verdedigt. |
| Argument | Een reden voor je mening. |
| Beurt | Het moment dat jij praat. |
| Samenvatten | Zeggen wat je begrepen hebt. |
| Gespreksleider | Verdeelt de beurten. |
| Compromis | Een oplossing voor beide kanten. |
Een goed gesprek begint met luisteren. Je wacht op je beurt en laat de ander uitpraten. Onderbreken maakt het gesprek kapot: in het voorbeeld onderbrak Anna Mo met "Nee, dat is stom!" Mo zweeg en de rest van de klas durfde ook niets meer te zeggen. Een gespreksleider helpt daarbij. Die verdeelt de beurten, zodat iedereen aan bod komt, en grijpt in als mensen door elkaar roepen. Zo hoort iedereen wat er gezegd wordt en kan de groep op elkaar reageren. Luisteren betekent ook: kijk de ander aan en laat merken dat je belangstelling hebt.
In een discussie noem je je standpunt: wat jij vindt. Zeg er altijd een argument bij, anders heeft je mening geen kracht. Tim vindt dat telefoons verboden moeten worden, want ze leiden af. Dat is een standpunt met een argument. Een ander kan een tegenargument noemen, zoals Lisa: telefoons zijn ook handig om woorden op te zoeken. Dat is geen aanval op Tim, het is een reden tegen zijn standpunt. Een voorbeeld maakt je argument sterker. Roepen, beledigen of herhalen helpt niet. Een goede deelnemer geeft nieuwe redenen en blijft bij het onderwerp.
Je reageert op een ander met respect. Begin met erkennen wat goed is: "Ik snap dat je een groot feest leuk vindt", en geef dan je bezwaar met een reden: "maar ik denk dat het te duur is." Sara sluit af met een vraag: "Wat vind jij van een kleiner feest?" Zo nodig je de ander uit mee te denken. Je kunt ook samenvatten: "Dus als ik het goed begrijp, willen jullie gezond eten én lage prijzen?" Dat laat zien dat je luistert en voorkomt misverstanden. Met doorvragen krijg je meer uitleg. Zinnen als "dat is onzin" werken niet, want ze geven geen reden.
Soms zijn twee mensen het niet eens. Dat is een meningsverschil en dat is normaal. Boos worden of door elkaar roepen lost niets op, zoals bij Bram en Fenna, tot de voorzitter zei: "Eerst Bram, dan Fenna." Met een beurtregel hoort iedereen elkaar. Bij een overleg wil je samen een besluit nemen. Zoek naar een compromis: een oplossing waar beide kanten mee kunnen leven. Tim en Lisa kunnen bijvoorbeeld afspreken dat telefoons in de les alleen voor opzoeken mogen. Dan hebben beiden iets gewonnen. Vat aan het eind de afspraak samen, zodat iedereen weet waar het op uitkomt.
Oefen alvast: 4 vragen met uitleg
1. Wat doe je als een ander aan het woord is?
- meteen reageren op wat hij zegt
- luisteren en wachten op je beurt
- met je buurman gaan praten
- naar buiten kijken en niets zeggen
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "meteen reageren op wat hij zegt"? Dan denk je dat meteen reageren hoort. Dan onderbreek je de ander, en hij kan zijn verhaal niet afmaken.
- B (juist): Klopt: wie luistert en wacht, laat de ander zijn verhaal doen.
- C: Koos je "met je buurman gaan praten"? Dan denk je dat een zijgesprek geen kwaad kan. Je hoort dan niet wat er gezegd wordt, en je laat zien dat je niet luistert.
- D: Koos je "naar buiten kijken en niets zeggen"? Dan denk je dat wegkijken geen kwaad kan. Je toont dan geen belangstelling, en je mist de inhoud van het gesprek.
Onthoud: Wie praat er?
In een klassengesprek zegt Mo: "Ik vind dat we een schoolfeest moeten houden." Anna onderbreekt hem meteen: "Nee, dat is stom!" Mo zwijgt, kijkt weg en zegt de rest van het gesprek niets meer. De andere leerlingen kijken naar hun tafel.
2. Wat gaat er mis in het gesprek tussen Mo en Anna?
- Mo spreekt te zacht en te snel voor de klas
- Anna onderbreekt Mo en kraakt zijn idee af
- Mo geeft geen enkel argument voor zijn eigen idee
- Anna heeft een goed argument genoemd
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "Mo spreekt te zacht en te snel voor de klas"? Dan denk je dat Mo te zacht praat. Dat staat nergens in het fragment, het probleem is Anna's reactie.
- B (juist): Klopt: onderbreken en iemands idee afkraken zorgt dat hij niet meer durft te praten.
- C: Koos je "Mo geeft geen enkel argument voor zijn eigen idee"? Dan denk je dat het aan Mo ligt. Hij heeft geen kans meer gekregen, want Anna onderbrak hem direct.
- D: Koos je "Anna heeft een goed argument genoemd"? Dan denk je dat Anna een argument noemt. Ze zegt alleen "dat is stom", en dat is een oordeel, geen reden.
Onthoud: Wat doet Anna?
In een overleg over de kantine vraagt een leerling: "Dus als ik het goed begrijp, willen jullie dat het eten gezond is én dat het niet te duur wordt?" De rest van de groep knikt en een van hen zegt: "Ja, precies."
3. Waarom knikt de groep na de vraag van de leerling?
- de samenvatting klopt met hun wens
- ze zijn het er niet mee eens
- ze willen dat de leerling stopt met praten
- ze weten het antwoord nog niet
Antwoord en uitleg
- A (juist): Klopt: ze bevestigen dat de leerling het goed begrepen heeft.
- B: Koos je "ze zijn het er niet mee eens"? Dan denk je dat knikken afkeuren is. Knikken betekent hier ja, en dan zijn ze het met de samenvatting eens.
- C: Koos je "ze willen dat de leerling stopt met praten"? Dan denk je dat ze hem willen stilzetten. De groep zegt "Ja, precies", dus ze stemmen in.
- D: Koos je "ze weten het antwoord nog niet"? Dan denk je dat ze twijfelen. De groep zegt "Ja, precies", dus ze zijn zeker.
Onthoud: Wat zegt de groep?
In een overleg over de kantine vraagt een leerling: "Dus als ik het goed begrijp, willen jullie dat het eten gezond is én dat het niet te duur wordt?" De rest van de groep knikt en een van hen zegt: "Ja, precies."
4. Welk besluit kan de groep uit deze vraag halen?
- alleen goedkoop eten, zonder gezond
- alleen gezond eten, de prijs maakt niet uit
- geen kantine meer openen
- gezond eten tegen een lage prijs
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "alleen goedkoop eten, zonder gezond"? Dan denk je dat goedkoop genoeg is. De groep wil ook gezond, dus dat is te weinig.
- B: Koos je "alleen gezond eten, de prijs maakt niet uit"? Dan denk je dat gezond genoeg is. De groep noemt ook een lage prijs, dus de prijs telt wel mee.
- C: Koos je "geen kantine meer openen"? Dan denk je dat de kantine dicht moet. Daar gaat het gesprek niet over, ze willen juist betere keuze.
- D (juist): Klopt: de samenvatting noemt beide wensen en de groep stemt in.
Onthoud: Wat willen ze samen?
Verder in Nederlands VMBO
- Duidelijk en overtuigend presenterenJe leert hoe je met stem, houding, oogcontact en een sterk verhaal je publiek bereikt, en hoe je met je zenuwen omgaat.
- Reageren op vragen en feedbackJe beantwoordt vragen van je publiek, zegt eerlijk als je iets niet weet, geeft en ontvangt feedback met een top en een tip en kijkt terug…
Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app