Leren › Nederlands VMBO › Domein D: Schrijfvaardigheid
Een formele brief of e-mail schrijven
Je schrijft een nette brief of e-mail met een goede onderwerpregel, aanhef, duidelijke inhoud en afsluiting, in beleefd taalgebruik.
- Nederlands VMBO
- SE
- 26 oefenvragen
- 12 begrippen
Samenvatting
| Begrip | Kern |
|---|---|
| Aanhef | Groet aan het begin. |
| Afsluiting | Groet aan het eind. |
| Onderwerpregel | Korte titel van een mail. |
| U-vorm | Beleefd aanspreken. |
| Gegevens | Wat de lezer nodig heeft. |
| Nakijken | Fouten verbeteren. |
Een formele brief heeft drie delen. Eerst de aanhef: "Geachte heer Visser," als je de naam weet, anders "Geachte heer, mevrouw,". Dan de kern: je vertelt wie je bent en wat je wilt en je noemt de gegevens die de lezer nodig heeft. Tot slot de afsluiting: "Met vriendelijke groet," gevolgd door je naam. In de brief van Sara staat eerst de datum van haar bestelling, dan het probleem en dan haar vraag. Schrijf in korte alinea's, begin elke nieuwe gedachte op een nieuwe regel en houd de brief zakelijk. Zo kan de lezer snel zien wat je vraagt.
Een formele e-mail is opgebouwd als een brief, maar heeft ook een onderwerpregel. Daarin staat kort waar de mail over gaat, bijvoorbeeld "Aanvraag stageplek". Een onderwerp als "hoi" zegt niets, dus de lezer weet niet wat hij ontvangt. Daarna volgen de aanhef, de kern en de afsluiting. Noem in de kern je contactgegevens, zoals je e-mailadres of telefoonnummer, zodat de lezer kan antwoorden. Daan deed dat in zijn tweede mail. Gebruik geen smileys en geen afkortingen zoals "ff" of "thx". Een formele e-mail is net zo netjes als een brief op papier.
In een formele brief spreek je de lezer aan met u, niet met "jij" of "jullie". Mo schreef "Jij moet het gat maken!" en dat is onbeleefd. Beter is "Wilt u het gat bij onze school repareren?" Gebruik hele woorden en geen spreektaal zoals "ff", "thx" of "gewoon". Ook afkortingen als "bijv." schrijf je liever voluit. Gebruik beleefde vragen met "kunt u" of "wilt u" in plaats van bevelen als "doe maar". Een beleefde toon geeft de lezer zin om je te helpen, een bevel doet het tegenovergestelde. Dit geldt voor een klacht net zo goed als voor een sollicitatie.
Een goede brief bevat alle gegevens die de lezer nodig heeft. Bij een klacht zijn dat de datum van aankoop, het product en het ordernummer, bij een stageaanvraag je naam, klas, periode en e-mailadres. Noem ook duidelijk wat je wilt: een vraag of een wens, zoals "Wilt u mij laten weten wanneer ik het pakket kan verwachten?" Een brief zonder gegevens, zoals die van Mo, zegt de lezer niet waar hij moet zijn. Lees voor je verstuurt alles na: staat het onderwerp erin, is de aanhef netjes, noem je de gegevens en is de toon beleefd? Nakijken voorkomt fouten en geeft een betere indruk.
Oefen alvast: 4 vragen met uitleg
1. Uit welke delen bestaat een formele brief?
- titel, plaatje en een nummer erbij
- aanhef, kern en afsluiting
- vraag, antwoord en een cijfer erbij
- kop, voet en de rand van de pagina
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "titel, plaatje en een nummer erbij"? Dan denk je dat dit de delen zijn. Dit zijn onderdelen van een folder, en geen opbouw van een brief.
- B (juist): Klopt: een brief begint met een aanhef, heeft een inhoud en eindigt met een afsluiting.
- C: Koos je "vraag, antwoord en een cijfer erbij"? Dan denk je dat dit de delen zijn. Dat hoort bij een toets, en niet bij een brief.
- D: Koos je "kop, voet en de rand van de pagina"? Dan denk je dat dit de delen zijn. Dit zijn onderdelen van een pagina, en niet van de inhoud van een brief.
Onthoud: Hoe begint en eindigt een brief?
Onderwerp: hoi Hoi, ik wil graag stage lopen bij jullie bedrijf, kan dat? Ik zit in klas 3 en ik ben heel erg enthousiast over jullie werk. Groetjes, Daan
2. Wat is er mis met de onderwerpregel "hoi"?
- hij is veel te lang voor een onderwerp
- hij noemt het onderwerp niet
- hij is veel te beleefd voor een onderwerp
- hij bevat een tikfout
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "hij is veel te lang voor een onderwerp"? Dan denk je dat de regel te lang is. "Hoi" is juist heel kort, en het probleem is de inhoud.
- B (juist): Klopt: de lezer weet dan niet wat hij ontvangt en wat hij ermee moet.
- C: Koos je "hij is veel te beleefd voor een onderwerp"? Dan denk je dat de regel te beleefd is. "Hoi" is juist los, en zegt niets over de inhoud.
- D: Koos je "hij bevat een tikfout"? Dan denk je dat er een tikfout in staat. Het woord is goed gespeld, maar het zegt niets over de mail.
Onthoud: Waar gaat de mail over?
Beste meneer, Jij moet het gat in de weg voor onze school maken! Het gat is er al weken en iedereen vindt dat jullie niks doen. Doe er wat aan. Groetjes, Mo
3. Hoe herschrijf je "Jij moet het gat maken!" formeel?
- "Maak het gat nu meteen dicht!"
- "Jullie moeten er nu iets aan doen."
- "Doe maar gewoon iets aan het gat."
- "Wilt u het gat bij onze school maken?"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "Maak het gat nu meteen dicht!"? Dan denk je dat dit formeel is. Het is een bevel, en niet beleefd.
- B: Koos je "Jullie moeten er nu iets aan doen."? Dan denk je dat dit formeel is. Het is vaag en gebruikt "jullie", en is niet beleefd.
- C: Koos je "Doe maar gewoon iets aan het gat."? Dan denk je dat dit formeel is. Het is vaag en informeel, en geeft geen duidelijke vraag.
- D (juist): Klopt: een beleefde vraag met "u" en een duidelijke plaats.
Onthoud: Hoe vraag je het netjes?
Geachte meneer Janssen, Mijn zoon Tim is vandaag ziek en kan niet naar school komen. Hij is morgen waarschijnlijk weer beter. Wilt u dit doorgeven aan zijn docenten? Met vriendelijke groet, Mevrouw Hoek
4. Welk doel heeft de brief van mevrouw Hoek?
- de school een compliment geven
- een nieuwe school zoeken
- de school melden dat Tim ziek is
- de school vragen om huiswerk te geven
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "de school een compliment geven"? Dan denk je dat ze een compliment geeft. Ze meldt alleen een ziekte, en geeft geen compliment.
- B: Koos je "een nieuwe school zoeken"? Dan denk je dat ze een nieuwe school zoekt. Ze meldt alleen dat haar zoon ziek is, en zoekt niets nieuws.
- C (juist): Klopt: ze geeft de ziekte van haar zoon door aan de school.
- D: Koos je "de school vragen om huiswerk te geven"? Dan denk je dat ze om huiswerk vraagt. Ze meldt de ziekte, en vraagt om doorgave.
Onthoud: Wat meldt ze?
Verder in Nederlands VMBO
- Schrijfdoel, lezer en tekstvorm bepalenVoor je schrijft bedenk je wat je wilt bereiken, voor wie je schrijft en welke vorm past, en je kiest daar de juiste toon bij.
- Een verslag schrijvenJe schrijft een verslag van een uitje, onderzoek of vergadering: feitelijk, in de verleden tijd en met inleiding, uitvoering en conclusie.
Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app