Leren › Nederlands VMBO › Domein B: Spreek- en gespreksvaardigheid
Een presentatie voorbereiden en opbouwen
Je kiest en bakent een onderwerp af, zoekt betrouwbare informatie, bouwt je verhaal op met een inleiding, kern en slot en maakt eenvoudige dia's en een spiekbriefje.
- Nederlands VMBO
- SE
- 26 oefenvragen
- 12 begrippen
Samenvatting
| Begrip | Kern |
|---|---|
| Afbakenen | Je onderwerp kleiner maken. |
| Betrouwbare bron | Bekende maker, controleerbare feiten. |
| Inleiding | Onderwerp en aankondiging. |
| Kern | De hoofdpunten. |
| Slot | Afsluiting en bedankje. |
| Steekwoord | Een kort woord als geheugensteun. |
Sam moet een spreekbeurt over "dieren" houden. Dat is veel te groot: hij kan er uren over praten en weet niet waar hij begint. Een goede spreker bakent zijn onderwerp af. Dat betekent dat je het kleiner maakt, zodat het in je spreektijd past. In plaats van "dieren" kies je bijvoorbeeld "de leefwijze van de pinguïn". Een klein onderwerp kun je goed uitleggen en je publiek onthoudt meer. Vraag je af hoeveel tijd je hebt en wat je publiek wil weten. Pas daarna zoek je informatie, zodat je niet tientallen pagina's tekst verzamelt die je toch niet nodig hebt.
Je informatie komt uit een bron. Niet elke bron is even betrouwbaar. Een betrouwbare bron heeft een bekende maker, zoals een instituut, een schoolboek of een deskundige, en feiten die je kunt controleren. Een blog zonder naam of een forum kun je niet controleren. Een reclamefilmpje wil iets verkopen en kleurt de informatie. Noor zoekt informatie over gamen: de site van een gezondheidsinstituut met onderzoek is het meest betrouwbaar. Check daarom altijd wie de bron heeft gemaakt en waarom. Zegt een tweede bron hetzelfde, dan weet je meer zeker dat het klopt.
Een presentatie heeft drie delen. In de inleiding noem je je onderwerp en doe je een aankondiging: "Ik ga het hebben over de oude molen. Eerst vertel ik hoe hij werkt, dan hoe oud hij is en tot slot waarom hij belangrijk is." In de kern werk je de hoofdpunten uit, elk met uitleg en een voorbeeld. In het slot sluit je af met een korte samenvatting en een bedankje. Zonder slot weet je klas niet dat je klaar bent, zoals bij de leerling die alleen zei: "Dat was het." Een duidelijke opbouw helpt je publiek je verhaal te volgen en onthouden.
Je schrijft je verhaal niet uit om voor te lezen. Maak een spiekbriefje met steekwoorden: korte woorden die je geheugen helpen, zoals "molen, werking, leeftijd, belang". Zo kun je in eigen woorden vertellen en naar je publiek kijken. Je dia's ondersteunen je verhaal. Zet er weinig tekst op en liefst een duidelijk beeld, bijvoorbeeld een tekening van de binnenkant van de molen. Daan had veertien dia's vol zinnen voor vijf minuten, las alles voor en keek naar het scherm. Een goede vuistregel is ongeveer één dia per minuut, en jij vertelt het verhaal erbij.
Oefen alvast: 4 vragen met uitleg
1. Waarom bakent een spreker zijn onderwerp af?
- omdat een groot onderwerp altijd verboden is
- een klein onderwerp past in de tijd
- omdat een groot onderwerp altijd te makkelijk is
- omdat je dan minder hoeft te weten
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "omdat een groot onderwerp altijd verboden is"? Dan denk je dat grote onderwerpen niet mogen. Het mag wel, maar je krijgt het niet in de tijd verteld.
- B (juist): Klopt: met een smaller onderwerp kun je het verhaal goed vertellen in de beschikbare tijd.
- C: Koos je "omdat een groot onderwerp altijd te makkelijk is"? Dan denk je dat een groot onderwerp makkelijk is. Het is juist lastig, omdat je niet weet wat je moet kiezen.
- D: Koos je "omdat je dan minder hoeft te weten"? Dan denk je dat het om weinig weten gaat. Je moet nog steeds goed voorbereid zijn, alleen op een kleiner stuk.
Onthoud: Hoeveel tijd heb je?
Sam moet een spreekbeurt houden over "dieren". Hij heeft twee uur gegoogeld en twintig pagina's tekst geprint. Nu zit hij met alle papieren op tafel en weet niet waar hij moet beginnen, want over dieren valt eindeloos veel te vertellen.
2. Wat moet Sam als eerste doen met zijn onderwerp "dieren"?
- alle twintig pagina's tekst uit zijn hoofd leren
- een deelonderwerp kiezen, zoals één diersoort
- een tweede onderwerp erbij kiezen
- wachten tot de leraar iets bedenkt
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "alle twintig pagina's tekst uit zijn hoofd leren"? Dan denk je dat alles uit je hoofd leren helpt. Dat lukt niet, en het onderwerp blijft veel te groot.
- B (juist): Klopt: een smaller onderwerp kun je in de tijd goed behandelen.
- C: Koos je "een tweede onderwerp erbij kiezen"? Dan denk je dat een tweede onderwerp helpt. Dan wordt het nog groter, en je hebt nog minder tijd per onderwerp.
- D: Koos je "wachten tot de leraar iets bedenkt"? Dan denk je dat de leraar het kiest. Je moet het zelf afbakenen, want dat hoort bij voorbereiden.
Onthoud: Wat is te groot?
Een leerling begint haar presentatie met: "Goedemorgen, ik ga het hebben over de oude molen in ons dorp. Eerst vertel ik hoe een molen werkt, dan hoe oud deze molen is en tot slot waarom hij zo belangrijk is voor het dorp."
3. Welke steekwoorden passen op het spiekbriefje bij deze presentatie?
- molen, werking, leeftijd, belang
- de volledige zinnen van de inleiding
- alle details over elke molen in het land
- alleen de naam van de spreker
Antwoord en uitleg
- A (juist): Klopt: kort en genoeg om de volgorde te onthouden.
- B: Koos je "de volledige zinnen van de inleiding"? Dan denk je dat de zinnen op het briefje horen. Dan lees je voor, en dat is geen vrij vertellen.
- C: Koos je "alle details over elke molen in het land"? Dan denk je dat alle details erop horen. Dat is te veel voor een briefje, en past niet bij het onderwerp.
- D: Koos je "alleen de naam van de spreker"? Dan denk je dat je alleen een naam nodig hebt. Dan weet je de volgorde niet meer, en vergeet je delen.
Onthoud: Welke woorden onthouden je?
Daan heeft veertien dia's gemaakt voor een presentatie van vijf minuten. Op elke dia staan lange zinnen in kleine letters. Tijdens de presentatie leest hij alles letterlijk voor en kijkt hij naar het scherm, niet naar de klas.
4. Hoe kan Daan zijn dia's verbeteren?
- de letters nog kleiner maken
- er nog meer zinnen bij zetten
- alle dia's laten staan en sneller praten
- één beeld en een paar woorden per dia
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "de letters nog kleiner maken"? Dan denk je dat kleiner helpt. Dan kan niemand het lezen, en het probleem blijft de tekstmassa.
- B: Koos je "er nog meer zinnen bij zetten"? Dan denk je dat meer tekst helpt. Het wordt juist onleesbaar, en je publiek leest mee.
- C: Koos je "alle dia's laten staan en sneller praten"? Dan denk je dat sneller praten helpt. De klas kan het dan nog minder volgen, en de dia's blijven te vol.
- D (juist): Klopt: een beeld met steekwoorden houdt de klas bij je verhaal.
Onthoud: Wat zie je op een goede dia?
Verder in Nederlands VMBO
- Doel, publiek en gespreksvorm afstemmenJe bedenkt wat je met je verhaal wilt bereiken, wie er luistert en welke vorm van gesprek past, en je kiest daar de juiste woorden bij.
- Duidelijk en overtuigend presenterenJe leert hoe je met stem, houding, oogcontact en een sterk verhaal je publiek bereikt, en hoe je met je zenuwen omgaat.
Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app