Leren › Nederlands VMBO › Domein E: Fictie
Genres herkennen
Je herkent een genre aan de kenmerken: detective, sprookje, fabel, sciencefiction, fantasy en realistisch verhaal.
- Nederlands VMBO
- SE
- 25 oefenvragen
- 12 begrippen
Samenvatting
| Begrip | Kern |
|---|---|
| Detective | Misdaad oplossen. |
| Sprookje | Er was eens, magie, goed einde. |
| Fabel | Pratende dieren en een les. |
| Sciencefiction | Techniek en toekomst. |
| Fantasy | Magie in een verzonnen wereld. |
| Realistisch verhaal | Kan echt gebeuren. |
Een genre is een groep verhalen die op elkaar lijken. Een bibliotheek zet boeken per genre bij elkaar, zodat je makkelijk iets kiest dat je leuk vindt. Elk genre heeft eigen kenmerken: de setting (tijd en plaats), de personages en de gebeurtenissen. Als je een fragment leest, stel je drie vragen: wanneer en waar speelt het, wie komen er voor en wat gebeurt er? Zo herken je het genre. Een verhaal kan kenmerken van meer dan één genre hebben, maar meestal valt één genre het meest op.
In een detective lost iemand een misdaad op met aanwijzingen. In het fragment over inspecteur De Wit zie je een natte schoenafdruk, een gebroken bril en gestolen sieraden. De zin "Niemand verlaat deze kamer" maakt de lezer nieuwsgierig naar de dader. Een realistisch verhaal speelt in het gewone leven en kan echt gebeuren, zoals Lisa bij de bushalte met haar rapport. Er is geen magie en geen techniek uit de toekomst. Je voelt vaak wat het personage voelt, omdat het herkenbaar is.
Een sprookje begint vaak met "Er was eens" en heeft koningen, heksen en betoveringen. Het eindigt meestal goed, zoals bij de prins die de ring terugbrengt. Een fabel heeft pratende dieren en een les. In het fragment met de vos en de kraai praten de dieren, en de les is: vertrouw niet op vleiers. Je ziet het verschil zo: een sprookje heeft magie en mensen, een fabel heeft dieren en een les. Beide zijn verzonnen en niet realistisch.
Bij sciencefiction gaat het over techniek en de toekomst, zoals kapitein Ruiz op een maan in het jaar 2480 met een computer in het ruimteschip. Bij fantasy speelt het verhaal in een verzonnen wereld met magie, draken en tovenaars. Het verschil zit in de bron: bij sciencefiction komt het vreemde uit techniek en wetenschap, bij fantasy uit magie. Vervang je de maan door een kasteel en de computer door een tovenaar, dan wordt het fantasy. Zo test je het genre door één onderdeel te veranderen.
Oefen alvast: 4 vragen met uitleg
1. Wat bedoel je met een genre?
- de dikte van het boek waarin het verhaal staat
- een soort verhaal met eigen kenmerken
- de naam van de schrijver die het verhaal bedacht
- de plek waar het verhaal in de kast staat
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "de dikte van het boek waarin het verhaal staat"? Dan denk je dat een genre iets met de dikte te maken heeft. Een genre gaat over de soort verhaal, en niet over het boek zelf.
- B (juist): Klopt: een genre is een groep verhalen die op elkaar lijken.
- C: Koos je "de naam van de schrijver die het verhaal bedacht"? Dan denk je dat een genre de schrijver is. De schrijver is iemand anders, en het genre gaat over het soort verhaal.
- D: Koos je "de plek waar het verhaal in de kast staat"? Dan denk je dat een genre een plek in de kast is. Een winkel sorteert op genre, maar de plek is niet het genre zelf.
Onthoud: Welke soort is het?
Inspecteur De Wit bukte zich bij het open raam. Op de vensterbank lag een natte schoenafdruk en naast de kluis lag een gebroken bril. "Niemand verlaat deze kamer," zei hij, "voordat ik weet wie de sieraden heeft gepakt."
2. Welk genre is het fragment over inspecteur De Wit?
- een sprookje met een heks en een prins
- een detective
- sciencefiction met een ruimteschip
- een fabel met dieren en een les
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "een sprookje met een heks en een prins"? Dan denk je dat dit een sprookje is. Er is geen heks of betovering, en het speelt zich af in het echt.
- B (juist): Klopt: een inspecteur zoekt aanwijzingen bij een gestolen kluis.
- C: Koos je "sciencefiction met een ruimteschip"? Dan denk je dat dit sciencefiction is. Er is geen ruimte of computer, maar een kamer met een kluis.
- D: Koos je "een fabel met dieren en een les"? Dan denk je dat dit een fabel is. Er komen geen dieren in voor, en er is geen les.
Onthoud: Welk genre past?
Inspecteur De Wit bukte zich bij het open raam. Op de vensterbank lag een natte schoenafdruk en naast de kluis lag een gebroken bril. "Niemand verlaat deze kamer," zei hij, "voordat ik weet wie de sieraden heeft gepakt."
3. Welke twee kenmerken tonen dat dit een detective is?
- een misdaad en aanwijzingen op de plek
- een prins en een heks die vechten
- een ruimteschip en een computer
- een dier dat praat en een les leert
Antwoord en uitleg
- A (juist): Klopt: er zijn gestolen sieraden en sporen zoals een schoenafdruk en een bril.
- B: Koos je "een prins en een heks die vechten"? Dan denk je dat een prins en een heks erbij horen. Zulke figuren staan niet in de tekst, want ze passen bij een ander genre.
- C: Koos je "een ruimteschip en een computer"? Dan denk je dat techniek uit de ruimte erbij hoort. Een kamer met een kluis is gewoon het echte leven, dus past dit niet.
- D: Koos je "een dier dat praat en een les leert"? Dan denk je dat pratende dieren erbij horen. Er staat geen dier in de tekst, en het gaat om een misdaad.
Onthoud: Wat zoekt hij?
Er was eens een koning die drie dochters had. De jongste wilde de wereld in, maar een boze heks had haar vervloekt. Pas als een prins haar ring terugbracht, zou de betovering verdwijnen. Zo trok de prins het donkere bos in.
4. Hoe zou het sprookje volgens het genre waarschijnlijk aflopen?
- de prins verdwijnt voor altijd en komt nooit meer terug
- de heks wint en de dochter blijft voor altijd vervloekt
- het verhaal houdt zomaar midden in een zin op
- de betovering verdwijnt en het komt goed
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "de prins verdwijnt voor altijd en komt nooit meer..."? Dan denk je dat de prins nooit terugkeert. Zo eindigt bijna geen sprookje, want de goede afloop hoort bij het genre.
- B: Koos je "de heks wint en de dochter blijft voor altijd..."? Dan denk je dat de boze heks het verhaal wint. In een sprookje wint de held bijna altijd, dus dit klopt niet.
- C: Koos je "het verhaal houdt zomaar midden in een zin op"? Dan denk je dat het verhaal ineens afbreekt. Dat past bij een cliffhanger, maar niet bij een sprookje met goede afloop.
- D (juist): Klopt: in sprookjes eindigt het meestal goed.
Onthoud: Hoe loopt het af?
Verder in Nederlands VMBO
- Spanning en opbouw van een verhaalJe herkent begin, midden en slot, ziet hoe spanning wordt opgebouwd en weet wat een hoogtepunt, wending en cliffhanger is.
- Gedichten lezen: strofe, rijm en beeldspraakJe leest een gedicht met oog voor strofe, regel, rijm en beeldspraak zoals vergelijking, metafoor en personificatie.
Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app