Slagio

Leren › Nederlands VMBO › Domein A: Luister- en kijkvaardigheid

Standpunt en argumenten herkennen

Je luistert naar een discussie of een praatje en vindt het standpunt, de argumenten, de bezwaren en de oproep, ook in een gesprek tussen twee mensen.

Oefen alle 26 vragenOpen in de app

Samenvatting

Bij een praatje of discussie zoek je het standpunt, de argumenten en de bezwaren. Een oproep zegt wat jij moet doen. Let op signaalwoorden zoals want en maar.
Begrippenlijst
BegripKern
StandpuntDe mening die iemand verdedigt.
ArgumentEen reden waarom het klopt.
TegenargumentEen bezwaar.
WeerleggingEen antwoord op een bezwaar.
OproepWat jij moet doen.
SignaalwoordWant, omdat, maar, toch.
1Standpunt en argument

Een standpunt is een mening die iemand verdedigt, bijvoorbeeld ik vind dat we een kantine met gezond eten moeten krijgen. Je herkent het aan woorden als ik vind dat, moet en zou moeten. Een argument is een reden waarom het standpunt klopt: een gezonde lunch geeft energie voor de middag. Een argument beantwoordt de vraag waarom. Vaak noemt een spreker meer dan één argument. Sommige zinnen zijn geen argument, zoals een feit dat niets met het standpunt te maken heeft of een oproep. Vraag jezelf bij elke zin af: is dit wat de spreker vindt, of waarom hij het vindt?

standpuntargument 1argument 2bezwaarwantmaar
Een standpunt met twee argumenten die het ondersteunen en een bezwaar dat ertegenin gaat.
Onthoud: een standpunt is wat iemand vindt, een argument is waarom.
2Bezwaren en antwoorden

Een spreker noemt soms zelf een tegenargument: een bezwaar tegen zijn standpunt. Lisa zegt dat gezond eten duurder is. Een goede spreker erkent het bezwaar en geeft een antwoord, een weerlegging: de school kan de prijs laag houden. De wethouder zegt dat een breder pad geld kost, maar dat veiligheid voorgaat. Zo laat de spreker zien dat hij nadenkt en dat zijn standpunt overeind blijft. Je hoort het aan signaalwoorden: natuurlijk en toch kondigen een bezwaar aan, maar kondigt het antwoord aan. Een tegenargument pleit tegen het standpunt, een argument pleit ervoor, dus vraag je bij elke zin: pleit deze zin voor of tegen?

123bezwaarerkennenantwoordduurderdat kloptprijs laagsignaalwoorden: natuurlijk, maar
Een bezwaar behandelen in drie stappen: het bezwaar noemen, het erkennen en een antwoord geven.
Tip: hoor je "natuurlijk" of "toch", dan volgt vaak een bezwaar. Het antwoord erop begint dan met "maar".
3Signaalwoorden en voorbeelden

Je herkent de delen van een praatje aan signaalwoorden. Ik vind dat en moet wijzen op een standpunt. Want, omdat en ook leiden een argument in. Maar, toch en natuurlijk wijzen op een bezwaar of antwoord. Daarom en dus leiden een conclusie in en een zin als leg je telefoon weg is een oproep. Een voorbeeld maakt een argument sterker: een vlogger zegt dat je minder oplet met je telefoon en noemt zijn zusje dat een onvoldoende kreeg. Let op: een voorbeeld bewijst nog niet alles, maar het laat zien dat het argument in het echt voorkomt.

1234standpuntargumentbezwaarconclusie of oproepik vind dat, moetwant, omdat, ookmaar, toch, natuurlijkdaarom, dus, leg weg
Signaalwoorden per onderdeel: standpunt, argument, bezwaar en conclusie of oproep.
Onthoud: want en omdat leiden een argument in, maar en toch een bezwaar of antwoord.
4Standpunten in een discussie

In een discussie hebben twee mensen vaak tegengestelde standpunten. Bas wil dat huiswerk wordt afgeschaft, omdat hij te weinig tijd heeft voor sport. Emma vindt van niet: door huiswerk oefen je de stof en haal je betere cijfers. Zij zijn het oneens, want hun standpunten botsen, en ze noemen elk een eigen argument. Luister bij een discussie eerst naar de standpunten en daarna naar de argumenten. Vraag je dan af welk argument je kunt controleren: dat huiswerk helpt voor betere cijfers kun je met cijfers nagaan, dat iemand te weinig tijd voor sport heeft, is zijn eigen gevoel. Een goede luisteraar neemt beide kanten serieus voordat hij kiest.

BasEmmaafschaffenhoudente weinig tijdbetere cijfers
Twee standpunten in een discussie: Bas wil huiswerk afschaffen, Emma wil het houden, beiden met een eigen argument.
Tip: schrijf bij een discussie de twee standpunten onder elkaar met bij elk het argument. Zo zie je het verschil.

Oefen alvast: 4 vragen met uitleg

1. Welke zin is een standpunt?

  1. "De school begint om half negen."
  2. "Scholen moeten later beginnen."
  3. "Er zijn achthonderd leerlingen."
  4. "Het is dinsdag."
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je "De school begint om half negen."? Dan denk je dat dit een standpunt is. Het is een feit, en daar kun je niet over discussiëren.
  • B (juist): Klopt: dit is een mening waar je het mee eens of oneens kunt zijn.
  • C: Koos je "Er zijn achthonderd leerlingen."? Dan denk je dat dit een standpunt is. Dit is een aantal, dus een feit.
  • D: Koos je "Het is dinsdag."? Dan denk je dat dit een standpunt is. Het meldt gewoon een dag, en is dus een feit.

Onthoud: Kun je het oneens zijn?

Een vlogger zegt: "Ik vind dat je geen telefoon in de les moet hebben. Je let dan minder op. Mijn zusje zat laatst de hele les te appen en kreeg een onvoldoende. Daarom zeg ik: leg je telefoon weg!"

2. Welk argument geeft de vlogger voor zijn standpunt?

  1. hij heeft een zusje
  2. je let dan minder op
  3. leg je telefoon weg
  4. hij vindt dat je geen telefoon moet hebben
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je "hij heeft een zusje"? Dan denk je dat dit een argument is. Het is een gegeven, en geen reden.
  • B (juist): Klopt: dit is een reden waarom telefoons weg moeten.
  • C: Koos je "leg je telefoon weg"? Dan denk je dat dit een argument is. Het is een oproep, geen reden.
  • D: Koos je "hij vindt dat je geen telefoon moet hebben"? Dan denk je dat dit een argument is. Het is zijn standpunt, geen reden.

Onthoud: Waarom vindt hij dat?

Een presentator zegt op de radio: "Veel jongeren kopen kleren online. Dat is handig, want je kunt thuis passen. Toch zijn er ook nadelen: je ziet de kleding niet echt en terugsturen kost tijd. Mijn conclusie: kijk eerst in de winkel."

3. Welk standpunt heeft de presentator aan het eind?

  1. kijk eerst in de winkel
  2. veel jongeren kopen kleren online
  3. online passen is handig
  4. terugsturen kost tijd
Antwoord en uitleg
  • A (juist): Klopt: dit noemt hij zijn conclusie en dat is wat hij vindt.
  • B: Koos je "veel jongeren kopen kleren online"? Dan denk je dat dit zijn standpunt is. Dit is een feit, en geen standpunt.
  • C: Koos je "online passen is handig"? Dan denk je dat dit zijn standpunt is. Dit is een argument voor online kopen, maar hij kiest uiteindelijk iets anders.
  • D: Koos je "terugsturen kost tijd"? Dan denk je dat dit zijn standpunt is. Dit is een nadeel, dus een argument voor zijn conclusie.

Onthoud: Wat zegt hij aan het eind?

Een presentator zegt op de radio: "Veel jongeren kopen kleren online. Dat is handig, want je kunt thuis passen. Toch zijn er ook nadelen: je ziet de kleding niet echt en terugsturen kost tijd. Mijn conclusie: kijk eerst in de winkel."

4. Welke twee argumenten ondersteunen de conclusie "kijk eerst in de winkel"?

  1. handig en thuis kunnen passen en kopen
  2. veel jongeren kopen kleren online nu
  3. hij vindt het een goed idee om online te kopen
  4. nadelen: niet zien en terugsturen
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je "handig en thuis kunnen passen en kopen"? Dan denk je dat deze argumenten de conclusie steunen. Ze steunen online kopen, en gaan dus tegen zijn conclusie in.
  • B: Koos je "veel jongeren kopen kleren online nu"? Dan denk je dat dit een argument is. Het is een feit, en geen reden voor de conclusie.
  • C: Koos je "hij vindt het een goed idee om online te kopen"? Dan denk je dat dit een argument is. Het is zijn mening, en geen reden.
  • D (juist): Klopt: dit zijn twee nadelen van online kopen.

Onthoud: Welke nadelen noemt hij?

Oefen de andere 22 vragen, aangepast aan jouw niveau

Verder in Nederlands VMBO

Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app