Slagio

Leren › Engels VWO › Domein E: Literatuur

Literaire tekstsoorten herkennen en onderscheiden

Je leert in het Engels literaire tekstsoorten te herkennen en te onderscheiden: proza, poëzie en drama, fictie en non-fictie, genres zoals sciencefiction en detective, en de verschillen tussen een roman en een kort verhaal.

Oefen alle 27 vragenOpen in de app

Samenvatting

Je herkent proza, poëzie en drama aan hun vorm, onderscheidt fictie van non-fictie en bepaalt het genre aan de hand van aanwijzingen in een fragment.
Begrippenlijst
BegripKern
Prozaalinea's
Poëziestrofen en rijm
Dramadialoog en regie
Fictieverzonnen
Genresciencefiction, detective
Kort verhaaléén gebeurtenis
1Proza, poëzie en drama

Literaire teksten vallen in drie grote groepen. Proza bestaat uit zinnen en alinea's, zoals een roman of een kort verhaal. Poëzie bestaat uit regels die in een strofe (stanza) staan, vaak met rijm. Drama is een tekst voor toneel, met sprekersnamen en regieaanwijzingen tussen haakjes: ANNA: (looking at the door) He's late again. Kijk naar de vorm om de groep te herkennen.

tekstenprozapoëziedramaalinea'sstrofen, rijmdialoog
Elke groep literaire teksten heeft een eigen vorm.
Onthoud: kijk eerst naar de vorm: alinea's, strofen of dialoog.
2Fictie en non-fictie

Fictie is verzonnen, zoals een fantasyroman, een sprookje of een detective. Non-fictie gaat over echte personen of feiten, zoals een biografie. Aanwijzingen voor non-fictie zijn echte bronnen, interviews en jaartallen; aanwijzingen voor fictie zijn pratende dieren, verzonnen personages en magie. Het onderwerp alleen bepaalt het niet: een verzonnen verhaal over een bos blijft fictie.

fictieverzonnennon-fictieechtpratende vosverzonnen heldmagiebiografieinterviewsbronnenlijst
Fictie is verzonnen, non-fictie berust op echte feiten.
Tip: zoek naar bronnen of naar verzonnen elementen.
3Genres van proza

Binnen proza onderscheid je genres. Sciencefiction speelt met techniek en de toekomst (Captain Rhea checked the ship's computer). Een detective draait om het oplossen van een misdaad. Fantasy heeft magie, zoals draken en tovenaars. Historische fictie plaatst verzonnen personen in een echte periode, en romantiek draait om liefde. Een sprookje begint vaak met Once upon a time. Elk genre heeft eigen aanwijzingen in de woordkeus. Lees het fragment dus eerst goed en onderstreep de woorden die op een genre wijzen, zoals ship, detective, wizard of once upon a time. Zo voorkom je dat je op één woord afgaat.

123sciencefictiondetectivefantasyship, Mars, androiddetective, crime, cluedragon, wizard, magic
Een woord uit het fragment verraadt vaak het genre.
Onthoud: zoek in het fragment naar woorden die het genre verraden.
4Vorm herkennen in een fragment

Een kort verhaal is kort en gaat over één gebeurtenis met weinig personages; een roman is lang, met hoofdstukken en meerdere verhaallijnen. Een toneeltekst vertelt vooral door dialoog, en bij een gedicht zie je korte regels en rijm: a soft grey song / the night is long. Een fragment als Dear Diary, today I discovered ... wijst op een ik-verteller. Combineer vorm en inhoud: wat vertelt de vorm, en wat vertelt de inhoud?

gedichtkort verhaalroman14 regels8 pagina's300 pagina's
Lengte en vorm helpen bij het herkennen van de tekstsoort.
Tip: combineer vorm, lengte en inhoud voordat je kiest.

Oefen alvast: 4 vragen met uitleg

1. Which text type is divided into stanzas and lines?

  1. "a novel"
  2. "a poem"
  3. "a play"
  4. "a short story"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""a novel""? Dan denk je dat een roman strofen heeft. Een roman heeft hoofdstukken en alinea's, geen strofen.
  • B (juist): Klopt: een gedicht bestaat uit regels die in strofen zijn verdeeld.
  • C: Koos je ""a play""? Dan denk je dat een toneelstuk strofen heeft. Een toneelstuk heeft bedrijven en dialoog, geen strofen.
  • D: Koos je ""a short story""? Dan denk je dat een kort verhaal strofen heeft. Het bestaat uit alinea's, en niet uit strofen.

Onthoud: Welke tekstsoort heeft strofen?

Read the fragment: "ANNA: (looking at the door) He's late again. TOM: (entering) Sorry! The bus broke down." The words in brackets and the names at the start of each line are what you notice first.

2. Which text type is this?

  1. "a poem"
  2. "a novel"
  3. "a play"
  4. "an essay"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""a poem""? Dan denk je dat het een gedicht is. Er zijn geen strofen of rijm, maar dialoog.
  • B: Koos je ""a novel""? Dan denk je dat het een roman is. Een roman heeft een verteller, en geen namen voor de regels.
  • C (juist): Klopt: namen voor de regels en aanwijzingen tussen haakjes zijn kenmerken van een toneeltekst.
  • D: Koos je ""an essay""? Dan denk je dat het een essay is. Een essay is een betoog, en geen dialoog met aanwijzingen.

Onthoud: Welke tekstsoort is dit?

Read the text: "Rain on the roof, / a soft grey song; / the day is slow / and the night is long." Your teacher asks you which features show that it is a poem and not a prose text.

3. Which features show that this is a poem?

  1. "stage directions and dialogue, I suppose"
  2. "chapters and long paragraphs"
  3. "headings and bullet points"
  4. "short lines and rhyme (song, long)"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""stage directions and dialogue, I suppose""? Dan denk je dat er regie en dialoog in staan. Die ontbreken, dus het is geen toneel.
  • B: Koos je ""chapters and long paragraphs""? Dan denk je dat het hoofdstukken heeft. Het zijn korte regels, en dus geen proza.
  • C: Koos je ""headings and bullet points""? Dan denk je dat er kopjes en opsommingen zijn. Die horen bij een informatieve tekst, en niet bij een gedicht.
  • D (juist): Klopt: korte regels en rijm tussen song en long zijn typisch voor een gedicht.

Onthoud: Welke kenmerken tonen een gedicht?

Read the script: "MARA: Where were you last night? JOEL: At the library. (He avoids her eyes.) MARA: Really?" Your teacher asks you what tells you that this is a drama text and not a novel.

4. What tells you it is a drama text?

  1. "names of speakers followed by their lines, and an instruction in brackets"
  2. "a narrator in the past tense, you know, I think, I suppose"
  3. "rhyming stanzas"
  4. "a headline and a byline"
Antwoord en uitleg
  • A (juist): Klopt: sprekersnamen met regels en een aanwijzing tussen haakjes zijn kenmerken van toneel.
  • B: Koos je ""a narrator in the past tense, you know, I think, I suppose""? Dan denk je dat er een verteller is. Er is geen verteller, alleen sprekers.
  • C: Koos je ""rhyming stanzas""? Dan denk je dat het rijm heeft. Er zijn geen strofen, maar dialoog.
  • D: Koos je ""a headline and a byline""? Dan denk je dat er een kop en een auteursregel zijn. Dat hoort bij een krant, en niet bij toneel.

Onthoud: Wat toont toneel?

Oefen de andere 23 vragen, aangepast aan jouw niveau

Verder in Engels VWO

Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app