Slagio

Leren › Engels VWO › Domein E: Literatuur

Verteller en vertelperspectief

Je leert in het Engels vertellers en vertelperspectieven herkennen en onderscheiden: ik-verteller en hij/zij-verteller, alwetend en beperkt, de onbetrouwbare verteller en het effect van het perspectief op nabijheid en spanning.

Oefen alle 27 vragenOpen in de app

Samenvatting

De verteller en het perspectief bepalen hoe je een verhaal leest: ik-verteller of hij/zij-verteller, alwetend of beperkt, onbetrouwbaar, met effect op nabijheid en spanning.
Begrippenlijst
BegripKern
Ik-vertellerI
Hij/zij-vertellerhe, she
Alwetendalle gedachten
Beperktéén personage
Onbetrouwbaartegenspraak
Nabijheiddicht bij het personage
1Wie vertelt het verhaal?

De verteller bepaalt hoe je een verhaal leest. Een ik-verteller staat in het verhaal en zegt I: I didn't dare to look at him. Een hij/zij-verteller staat erbuiten en gebruikt he of she: Maya stared at the sea. Een wij-verteller spreekt namens een groep (We built the raft in secret) en een jij-verteller spreekt de lezer aan (You open the box). Kijk naar het voornaamwoord.

stemikhij/zijwij of jijIhe, shewe, you
Het voornaamwoord verraadt wie er vertelt.
Onthoud: zoek het voornaamwoord: I, he, she, we of you.
2Hoeveel weet de verteller?

Een alwetende verteller kent de gedachten van alle personages: Tom wondered whether the owner was friendly. The owner thought about closing early. Een beperkte verteller volgt één personage: Nina felt sick. Behind her, the teacher smiled. Je kent alleen Ninas gevoel. Kijk dus naar wiens gedachten je leest: bij twee personen is de verteller alwetend, bij één personage beperkt.

alwetendallesbeperktéénTom wondered ...The owner thought ...twee personenNina felt sickteacher smiledalleen Nina
Alwetend kent alle gedachten, beperkt kent er één.
Tip: tel welke personages hun gedachten laten zien.
3Betrouwbaar of onbetrouwbaar

Een onbetrouwbare verteller vertelt iets wat je niet helemaal kunt geloven. Een aanwijzing is een tegenspraak: I never lie ... I told her it was Tuesday, but it was really Friday. Of de woorden en de details botsen: the village was paradise, maar de ramen zijn kapot. Een ik-verteller is niet automatisch onbetrouwbaar; het gaat om de tegenspraak. Let dus op woorden die niet bij de feiten passen.

123tegenspraakbotsende detailsuitvluchtenI never lie ... but I liedparadise, broken windowsnot my fault
Een tegenspraak is het teken van een onbetrouwbare verteller.
Onthoud: vraag je af: klopt wat hij zegt met wat hij toont?
4Het effect van perspectief

Het perspectief bepaalt wat de lezer voelt. Een ik-verteller geeft nabijheid: I felt my heart pounding. Een beperkte verteller geeft spanning, omdat de lezer niet meer weet dan het personage. Een alwetende verteller laat zien wat alle personages denken en past bij een groot verhaal met veel mensen. Een zin als Little did she know that the letter would change everything laat de verteller iets aankondigen wat het personage nog niet weet.

alwetendhij/zij beperktik-vertellerafstandtussennabijheid
Hoe dichter de verteller bij het personage, hoe sterker de gevoelens.
Tip: kies het perspectief dat past bij het effect dat je wilt.

Oefen alvast: 4 vragen met uitleg

1. Which sentence has a first-person narrator?

  1. "She walked into the room."
  2. "I walked into the room."
  3. "They walked into the room."
  4. "You walked into the room."
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""She walked into the room.""? Dan denk je dat een vrouwelijk voornaamwoord een ik-vorm is. She verwijst naar iemand anders, dus de verteller staat erbuiten.
  • B (juist): Klopt: het woord I toont dat de verteller zelf in het verhaal staat.
  • C: Koos je ""They walked into the room.""? Dan denk je dat een groepswoord als they de verteller zelf is. They noemt een groep buitenstaanders, en niet de verteller.
  • D: Koos je ""You walked into the room.""? Dan denk je dat je de verteller bent als je jij leest. You spreekt de lezer aan, en is dus de tweede persoon.

Onthoud: Welke zin heeft een ik-verteller?

Read the fragment: "I didn't dare to look at him. My hands were cold." Your teacher asks you to decide who tells the story from the pronouns used in the fragment.

2. Which narrator tells the story?

  1. "a third-person narrator"
  2. "a second-person narrator, I suppose"
  3. "a first-person narrator"
  4. "no narrator"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""a third-person narrator""? Dan denk je dat het een hij/zij-verteller is. Er staat I en my, dus een ik-verteller.
  • B: Koos je ""a second-person narrator, I suppose""? Dan denk je dat het een jij-verteller is. Er staat geen you, maar I.
  • C (juist): Klopt: I en my wijzen op een ik-verteller die zelf in het verhaal staat.
  • D: Koos je ""no narrator""? Dan denk je dat er geen verteller is. Er is wel iemand die vertelt, namelijk I.

Onthoud: Welke verteller vertelt?

Read the fragment: "We built the raft in secret. By Friday, we were ready to leave." Your teacher says that this narrator is unusual and asks you what kind of narrator it is.

3. Which narrator is used?

  1. "a third-person narrator"
  2. "a second-person narrator, I suppose, really"
  3. "an omniscient narrator"
  4. "a first-person plural narrator (we)"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""a third-person narrator""? Dan denk je dat het een hij/zij-verteller is. Er staat we, dus de verteller hoort bij de groep.
  • B: Koos je ""a second-person narrator, I suppose, really""? Dan denk je dat het een jij-verteller is. Er staat geen you, maar we.
  • C: Koos je ""an omniscient narrator""? Dan denk je dat de verteller alwetend is. Hij spreekt namens een groep, en niet als buitenstaander.
  • D (juist): Klopt: we toont een ik-verteller in het meervoud, namens een groep.

Onthoud: Welke verteller wordt gebruikt?

Read the fragment: "You open the box and find a note. You read it twice." Your teacher says that this narrator speaks directly to the reader and asks you to name the type.

4. Which narrator is used?

  1. "a second-person narrator (you)"
  2. "a first-person narrator"
  3. "a third-person narrator"
  4. "a first-person plural narrator, you know"
Antwoord en uitleg
  • A (juist): Klopt: you spreekt de lezer direct aan, dat is een tweede-persoonsverteller.
  • B: Koos je ""a first-person narrator""? Dan denk je dat de verteller over zichzelf praat. Er is geen I of my, maar je wordt aangesproken.
  • C: Koos je ""a third-person narrator""? Dan denk je dat een buitenstaander over een ander vertelt. Er is geen he of she, maar de lezer zelf.
  • D: Koos je ""a first-person plural narrator, you know""? Dan denk je dat een groep vertelt. Er is geen we of us, maar een enkele lezer.

Onthoud: Welke verteller wordt gebruikt?

Oefen de andere 23 vragen, aangepast aan jouw niveau

Verder in Engels VWO

Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app