Slagio

Leren › Nederlands VWO › Domein C: Schrijfvaardigheid

Een tekst reviseren op commentaar

Je leest commentaar op een concept, herkent het soort opmerking, pakt de punten in een slimme volgorde aan, weegt af wat je overneemt en controleert de herziene tekst.

Oefen alle 27 vragenOpen in de app

Samenvatting

Reviseren is je concept verbeteren op grond van commentaar. Je herkent de soorten opmerkingen, pakt de punten van groot naar klein aan, weegt af wat je overneemt en doet tot slot een eindcontrole.
Begrippenlijst
BegripKern
Concept, revisieEerste versie en het verbeteren ervan.
CommentaarOpmerking van een lezer.
Soorten commentaarInhoud, opbouw, stijl en spelling.
PrioriteitEerst de grote punten.
Afweging, motiveringKiezen en kort uitleggen.
EindcontroleVolledig, samenhangend en zonder nieuwe fouten.
1Commentaar lezen en begrijpen

Reviseren betekent je tekst verbeteren aan de hand van commentaar. Begin met het commentaar rustig helemaal te lezen en te begrijpen. Weet je niet wat een opmerking bedoelt, vraag dan om uitleg: het is niet duidelijk zegt niet wat of waar. Bruikbaar commentaar noemt de plaats en de reden, zoals in alinea 2 weet ik niet of je het eens bent met het onderzoek. Markeer de plaatsen in je concept voordat je iets verandert. Reviseren is meer dan fouten verbeteren: je mag zinnen, alinea's en de opbouw veranderen als het commentaar daar reden toe geeft. Bewaar de oude versie, zodat je kunt vergelijken. Het proces heeft vijf stappen: lezen, begrijpen, kiezen, aanpassen en controleren.

12345lezenbegrijpenkiezenaanpassencontrolerenbegrijp je een opmerking niet?vraag eerst om uitleg
De vijf stappen van het reviseren: lezen, begrijpen, kiezen, aanpassen en controleren.
Onthoud: eerst het commentaar begrijpen, vraag om uitleg als iets onduidelijk is en pas daarna aan.
2Soorten commentaar

Commentaar gaat over vier dingen. Inhoud: klopt het, is het onderbouwd en volledig (onderbouw je stelling). Opbouw: de volgorde en de alinea's (de stelling hoort in de inleiding). Stijl: zinnen, woordkeus en toon (splits deze lange zin). Spelling: spelling, grammatica en leestekens (gebelt moet gebeld zijn). Herken per opmerking om welk soort het gaat, want dat bepaalt hoeveel werk het is en wanneer je het aanpakt. Een opmerking over de onderbouwing kan betekenen dat je extra bewijs moet zoeken, terwijl een opmerking over een komma een kwestie van een seconde is. Let ook op wat de opmerking niet zegt: een compliment of een neutrale opmerking kan een aanwijzing zijn dat een deel goed is en niet hoeft te veranderen.

1234inhoudopbouwstijlspelling"onderbouw je stelling""zet de stelling in de inleiding""splits deze lange zin""gebelt moet gebeld zijn"
Vier soorten commentaar met een voorbeeld: inhoud, opbouw, stijl en spelling.
Tip: zet naast elke opmerking een letter: I, O, S of Sp. Zo zie je meteen waar het meeste werk zit.
3Van groot naar klein

Pak het commentaar van groot naar klein aan. Begin met inhoud en opbouw: als je een alinea schrapt of verplaatst, verdwijnen de zinnen die je al had gecorrigeerd. Daarna volgen de zinnen en de toon, en als laatste de spelling en de leestekens. Wie eerst alle spelfouten verbetert en daarna een alinea herschrijft, moet de spelling opnieuw controleren. Zo bepaal je je prioriteit: wat het meeste verschil maakt voor de lezer, komt eerst. Is er weinig tijd, begin dan met wat de lezer het meest hindert, zoals een ontbrekende stelling of een onlogische volgorde. Verander niet alles tegelijk: werk in rondes en lees na elke ronde je tekst nog eens door, zodat je ziet of de wijzigingen bij elkaar passen.

inhoudopbouwzinnenspellingeerstlaatst
Van groot naar klein reviseren: eerst de inhoud, dan de opbouw, de zinnen en tot slot de spelling.
Onthoud: eerst inhoud en opbouw, dan zinnen, en pas aan het eind de spelling.
4Afwegen en controleren

Je hoeft niet elke opmerking over te nemen. Maak een afweging: past de opmerking bij het doel van de tekst en bij de lezer? Spreken twee opmerkingen elkaar tegen, zoals maak de tekst korter en voeg voorbeelden toe, dan kies je zelf. Neem je een opmerking niet over, geef dan een korte motivering: ik houd het onderzoek, want het is mijn enige bewijs. Na het herschrijven doe je een eindcontrole met drie vragen: heb ik elk punt behandeld, passen de wijzigingen bij elkaar en zijn er nieuwe fouten ontstaan? Vaak blijft er een stuk van de oude tekst staan naast de nieuwe zin, waardoor je iets twee keer zegt. Lees de herziene tekst daarom nog één keer helemaal door, het liefst na een pauze.

janeeeen opmerking van een lezerpast dit bij doel en lezer?overnemen en verwerkenkort motiverendaarna: eindcontrole
Commentaar afwegen: past het bij doel en lezer, dan neem je het over, anders motiveer je kort waarom niet.
Tip: controleer na het herschrijven altijd of de oude en nieuwe tekst niet naast elkaar zijn blijven staan.

Oefen alvast: 4 vragen met uitleg

Concept van een leerling: "Scholen moeten later beginnen. Tieners slapen te weinig. Mijn buurman vindt dat ook. Er is een onderzoek. Dus moeten scholen later beginnen." Commentaar van de docent: "Je stelling is duidelijk, maar je onderbouwing ontbreekt. Wat zegt dat onderzoek? Het argument over je buurman is geen argument. Let ook op de spelling."

1. Met welke stap begin je bij het verwerken van het commentaar van de docent?

  1. meteen alle spelfouten verbeteren
  2. het commentaar lezen en begrijpen
  3. de hele tekst opnieuw schrijven
  4. het commentaar negeren als je het niet eens bent
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je "meteen alle spelfouten verbeteren"? Dan denk je dat spelling het eerste is. Eerst moet je het commentaar begrijpen, anders verbeter je misschien het verkeerde.
  • B (juist): Klopt: eerst moet je weten wat de opmerkingen bedoelen.
  • C: Koos je "de hele tekst opnieuw schrijven"? Dan denk je dat een nieuwe tekst nodig is. Je verbetert je concept, op grond van het commentaar, en begint niet opnieuw.
  • D: Koos je "het commentaar negeren als je het niet eens bent"? Dan denk je dat je commentaar mag negeren. Je beoordeelt het eerst, en je verklaart je keuze als je het niet overneemt.

Onthoud: Wat bedoelt de lezer?

Concept van een leerling: "Scholen moeten later beginnen. Tieners slapen te weinig. Mijn buurman vindt dat ook. Er is een onderzoek. Dus moeten scholen later beginnen." Commentaar van de docent: "Je stelling is duidelijk, maar je onderbouwing ontbreekt. Wat zegt dat onderzoek? Het argument over je buurman is geen argument. Let ook op de spelling."

2. Welk punt benadrukt de docent in het commentaar het meest?

  1. de stelling is onduidelijk, zegt de docent
  2. de onderbouwing ontbreekt
  3. het concept is te lang voor een betoog
  4. de buurman is te jong om mee te tellen
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je "de stelling is onduidelijk, zegt de docent"? Dan denk je dat de docent de stelling afkeurt. De docent noemt de stelling juist duidelijk, het gaat om de onderbouwing.
  • B (juist): Klopt: de docent zegt dat de stelling duidelijk is maar het bewijs ontbreekt.
  • C: Koos je "het concept is te lang voor een betoog"? Dan denk je dat de docent over lengte spreekt. Dat zegt de docent niet, het concept is eerder te kort en niet onderbouwd.
  • D: Koos je "de buurman is te jong om mee te tellen"? Dan denk je dat het om de leeftijd gaat. De docent zegt dat het geen argument is, niet dat de buurman te jong is.

Onthoud: Wat mist er?

Commentaar bij een concept: "Zin 3: hij word boos moet hij wordt boos zijn. Alinea 2: de relatie tussen oorzaak en gevolg is onduidelijk. Titel: past niet bij de inhoud van het artikel."

3. Wat bedoelt de docent met een onduidelijke relatie tussen oorzaak en gevolg?

  1. het oorzaak-gevolgverband is niet aangegeven
  2. de alinea is veel te kort om goed te beoordelen
  3. je hebt te veel voorbeelden in de alinea gebruikt
  4. er zit een spelfout in de eerste zin van alinea 2
Antwoord en uitleg
  • A (juist): Klopt: je kunt het verband verduidelijken met woorden als "daardoor" en "want".
  • B: Koos je "de alinea is veel te kort om goed te beoordelen"? Dan denk je dat de lengte het probleem is. Het gaat om het verband tussen zinnen, niet om de lengte.
  • C: Koos je "je hebt te veel voorbeelden in de alinea gebruikt"? Dan denk je dat er te veel voorbeelden zijn. Het commentaar gaat over het verband, niet over het aantal voorbeelden.
  • D: Koos je "er zit een spelfout in de eerste zin van alinea 2"? Dan denk je dat het om een spelfout gaat. Het commentaar gaat over de samenhang, spelling is een ander punt.

Onthoud: Welke zin is oorzaak?

Versie 1: "Het gebruik van telefoons is slecht. Veel leerlingen hebben er een." Versie 2: "Telefoons in de les leiden af. Uit een proef op onze school bleek dat leerlingen zonder telefoon beter opletten, daarom pleit ik voor een telefoonverbod in de les." Het commentaar op versie 1 was: "Onderbouw je stelling."

4. Welk verschil tussen versie 1 en versie 2 komt uit het commentaar "Onderbouw je stelling"?

  1. versie 2 gebruikt het woord "telefoons"
  2. versie 2 is korter dan versie 1
  3. versie 2 noemt geen stelling meer
  4. versie 2 noemt een proef als bewijs
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je "versie 2 gebruikt het woord telefoons"? Dan denk je dat een ander woord onderbouwt. Een woord is geen bewijs, de onderbouwing is het bewijs uit de proef.
  • B: Koos je "versie 2 is korter dan versie 1"? Dan denk je dat de lengte telt. Versie 2 is juist langer, maar het gaat om het bewijs.
  • C: Koos je "versie 2 noemt geen stelling meer"? Dan denk je dat de stelling verdwenen is. De stelling staat er nog in, alleen is er bewijs bij gekomen.
  • D (juist): Klopt: in versie 2 staat er bewijs bij de stelling.

Onthoud: Wat is nieuw?

Oefen de andere 23 vragen, aangepast aan jouw niveau

Verder in Nederlands VWO

Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app