Leren › Nederlands HAVO › Domein B: Mondelinge taalvaardigheid
Deelnemen aan een discussie of debat
Je verdedigt een standpunt met sterke argumenten, weerlegt de argumenten van een ander zonder de persoon aan te vallen en rondt af met een slotpleidooi.
- Nederlands HAVO
- SE
- 26 oefenvragen
- 12 begrippen
Samenvatting
| Begrip | Kern |
|---|---|
| Standpunt | Wat je verdedigt. |
| Debatargument | Standpunt, redenering en bewijs. |
| Tegenargument | Een argument dat tegen het standpunt van de ander ingaat. |
| Weerlegging | Laten zien dat een argument niet klopt of niet genoeg steunt. |
| Slotpleidooi | Sterkste argumenten samenvatten en afsluiten. |
| Gespreksleider | Verdeelt de beurten en bewaakt de regels. |
| Persoonlijke aanval | De persoon aanvallen in plaats van zijn argument. |
| Onderbouwen | Een reden en bewijs geven. |
Bereid een helder standpunt voor met sterke argumenten. Een debatargument heeft een standpunt, een redenering en bewijs, bijvoorbeeld een voorbeeld. Bereid ook de tegenargumenten voor, zodat je er in het debat op kunt reageren. Soms krijg je een standpunt toegewezen dat je niet deelt: dan oefen je argumenteren.
De gespreksleider verdeelt de beurten en bewaakt de regels. Je laat de ander uitspreken (niet onderbreken) en maakt intussen aantekeningen. Bij weerleggen pak je het argument aan: met een tegenargument, een tegenvoorbeeld of door te laten zien dat de redenering niet klopt. Je richt je op het argument, niet op de persoon.
Een discussie verloopt vrijer dan een debat, maar ook daar luister je naar elkaar, blijf je bij het onderwerp en geef je redenen voor wat je zegt. In een debat zijn rollen en regels vooraf afgesproken, vaak met een voorzitter of jury. Let op de valkuilen: een persoonlijke aanval, een vertekend standpunt of het ontduiken van de bewijslast zijn drogredenen die je niet wilt gebruiken.
Het slotpleidooi is je laatste kans om te overtuigen. Je vat je sterkste argumenten kort samen en sluit af, bijvoorbeeld met een oproep. Je brengt geen nieuwe argumenten meer in: de tegenpartij kan er dan niet meer op reageren, en dat is oneerlijk.
Oefen alvast: 4 vragen met uitleg
1. Wat bereid je voor een debat voor?
- alleen je eerste zin, de rest zie je wel
- een standpunt met argumenten
- een tekst die je helemaal wilt voorlezen
- de zwakke punten van je eigen team
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "alleen je eerste zin, de rest zie je wel"? Dan denk je dat improviseren genoeg is. Zonder voorbereiding raak je de draad kwijt als de tegenpartij reageert. Bereid standpunt, argumenten en voorbeelden voor.
- B (juist): Klopt: een debat vraagt een helder standpunt met argumenten en voorbeelden waarmee je kunt overtuigen.
- C: Koos je "een tekst die je helemaal wilt voorlezen"? Dan verwar je voorbereiden met uitschrijven. Voorlezen sluit reageren op de tegenpartij uit. Bereid kernpunten voor waarmee je vrij kunt spreken.
- D: Koos je "de zwakke punten van je eigen team"? Dan denk je dat je vooral je eigen fouten moet kennen. Je moet ook sterke argumenten hebben om te winnen. Zorg voor een sterk eigen standpunt en argumenten.
Onthoud: Standpunt + argumenten.
Team A verdedigt het standpunt: scholen moeten later beginnen.
2. Welk argument past bij dit standpunt?
- tieners hebben meer slaap nodig
- de lunch op school is te duur
- sommige leraren fietsen naar school
- de gymzaal is net opgeknapt
Antwoord en uitleg
- A (juist): Klopt: dit argument ondersteunt het standpunt met een reden.
- B: Koos je "de lunch op school is te duur"? Dan denk je dat elk schoolonderwerp past. Dit argument heeft niets met de begintijd te maken. Een argument moet bij het standpunt passen.
- C: Koos je "sommige leraren fietsen naar school"? Dan denk je dat een feit uit de omgeving een argument is. Het zegt niets over later beginnen. Zoek een reden die het standpunt steunt.
- D: Koos je "de gymzaal is net opgeknapt"? Dan denk je dat nieuwtjes uit de school argumenten zijn. Het is niet relevant. Kies een argument dat ondersteunt.
Onthoud: Past het bij het standpunt?
Een tegenstander zegt: "Twee jongeren in mijn klas gamen veel en halen slechte cijfers. Dus gamen is slecht voor alle jongeren."
3. Hoe weerleg je dit het best?
- zeg dat hij dit in een debat helemaal niet mag zeggen
- wijs erop dat hij uit twee gevallen een regel trekt
- noem hem een slechte leerling
- zeg dat gamen leuk is
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "zeg dat hij dit in een debat helemaal niet mag..."? Dan verbied je een uitspraak in plaats van haar te weerleggen. Dat overtuigt niet. Benoem wat er fout is in de redenering.
- B (juist): Klopt: je benoemt de overhaaste generalisatie en ontkracht zo het argument.
- C: Koos je "noem hem een slechte leerling"? Dan val je de persoon aan. Dat is geen weerlegging. Weerleg de redenering.
- D: Koos je "zeg dat gamen leuk is"? Dan geef je een tegenmening zonder te reageren op de redenering. Dat weerlegt het argument niet. Wijs op de fout in de redenering.
Onthoud: Twee gevallen is geen regel.
Een tegenstander zegt: "Jij wilt minder huiswerk, dus je wilt dat niemand nog iets leert."
4. Hoe reageer je het best?
- je zegt dat hij je standpunt verdraait
- je geeft hem gelijk en zegt niets meer
- je gaat even stil zitten
- je zegt dat hij dom is
Antwoord en uitleg
- A (juist): Klopt: je corrigeert de vertekening en verdedigt je eigen standpunt.
- B: Koos je "je geeft hem gelijk en zegt niets meer"? Dan neem je zijn vertekening over. Dan klopt je standpunt niet meer. Corrigeer zijn weergave.
- C: Koos je "je gaat even stil zitten"? Dan laat je de vertekening staan. Het publiek denkt dan dat hij gelijk heeft. Reageer meteen en uitleg je standpunt.
- D: Koos je "je zegt dat hij dom is"? Dan val je de persoon aan. Dat lost de vertekening niet op. Blijf bij de inhoud.
Onthoud: Verdraaid? Corrigeren.
Verder in Nederlands HAVO
- Een voordracht opbouwen en presenterenJe bouwt een voordracht op met inleiding, kern en slot en presenteert met passend taalgebruik, houding, oogcontact en stem.
- Adequaat reageren op luisteraars en deelnemersJe luistert actief, beantwoordt vragen eerlijk en gericht, vraagt door waar iets onduidelijk is en geeft en ontvangt bruikbare feedback.
Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app