Leren › Nederlands HAVO › Domein B: Mondelinge taalvaardigheid
Een voordracht opbouwen en presenteren
Je bouwt een voordracht op met inleiding, kern en slot en presenteert met passend taalgebruik, houding, oogcontact en stem.
- Nederlands HAVO
- SE
- 26 oefenvragen
- 12 begrippen
Samenvatting
| Begrip | Kern |
|---|---|
| Inleiding | Aandacht trekken en aankondigen. |
| Kern | De punten uitwerken met voorbeelden. |
| Slot | Samenvatten en afsluiten. |
| Overgang | Verbindt twee delen en maakt de opbouw hoorbaar. |
| Register | Formeel of informeel taalgebruik. |
| Non-verbale communicatie | Houding, gebaren en oogcontact. |
| Spreektempo, articulatie, intonatie | Snelheid, duidelijke uitspraak en melodie van je stem. |
| Pauze | Stilte die nadruk geeft en laat verwerken. |
De inleiding trekt de aandacht (bijvoorbeeld met een prikkelende vraag) en kondigt het onderwerp en de opbouw aan. In de kern werk je je belangrijkste punten uit met voorbeelden. Het slot vat samen en sluit af. De kern krijgt de meeste tijd; inleiding en slot zijn kort.
Overgangen als "ten eerste", "vervolgens" en "tot slot" laten het publiek horen waar je bent. Een goede overgang sluit het vorige deel af en kondigt het volgende aan. Je register past bij de situatie: formeel voor een jury (volledige zinnen, verzorgde woorden), losser onder bekenden. Vage woorden als "dat ding" en spreektaal passen niet bij een jury.
Non-verbale communicatie ondersteunt je boodschap. Sta rechtop met rustige gebaren, kijk het publiek aan (oogcontact) en praat vrij in plaats van voor te lezen. Een stijve houding, handen in de zakken en een blik naar de grond geven een onzekere indruk, ook als je inhoud goed is.
Met je stem geef je je verhaal kracht. Let op spreektempo (niet te snel), articulatie (woorden duidelijk uitspreken), intonatie (variatie in toonhoogte) en pauzes na belangrijke punten. Zo kan je publiek je volgen en blijft je boodschap hangen.
Oefen alvast: 4 vragen met uitleg
1. Uit welke drie delen bestaat een voordracht?
- titel, tekst en plaatje
- inleiding, kern en slot
- vraag, antwoord en applaus
- begin, pauze en einde
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "titel, tekst en plaatje"? Dan denk je dat de opbouw van een voordracht gaat over wat er op een dia staat. Titel en plaatje zijn hulpmiddelen, geen delen van je verhaal. Een voordracht bouw je op met een begin, een midden en een eind.
- B (juist): Klopt: een voordracht heeft een begin dat aankondigt, een middendeel dat uitwerkt en een einde dat afsluit.
- C: Koos je "vraag, antwoord en applaus"? Dan verwar je een voordracht met een vragenronde. Applaus en vragen komen na je verhaal en horen er niet bij. De drie delen zijn inleiding, kern en slot.
- D: Koos je "begin, pauze en einde"? Dan denk je dat een pauze een onderdeel van de opbouw is. Een pauze is een tussenstop en geen deel van de inhoud. De opbouw bestaat uit inleiding, kern en slot.
Onthoud: Begin, midden, eind.
Een voordracht begint met het onderwerp, gaat over naar drie punten en eindigt met de woorden: "Dat was het."
2. Wat ontbreekt er in het slot?
- een samenvatting van de punten
- een nieuwe inleiding op het onderwerp
- een extra voorbeeld
- een vraag aan de jury
Antwoord en uitleg
- A (juist): Klopt: het slot haalt de kern terug. "Dat was het" rondt niets af.
- B: Koos je "een nieuwe inleiding op het onderwerp"? Dan denk je dat het slot opnieuw moet beginnen. Het slot rondt af wat er verteld is. Het slot vat samen.
- C: Koos je "een extra voorbeeld"? Dan denk je dat een nieuw voorbeeld afsluit. Een voorbeeld hoort in de kern. Het slot herhaalt de kern in het kort.
- D: Koos je "een vraag aan de jury"? Dan denk je dat je moet eindigen met een vraag aan de beoordelaars. Dat is geen afsluiting. Sluit af met een samenvatting.
Onthoud: Samenvatten, niet stoppen.
"Samengevat: zonnepanelen leveren stroom, ze zijn betaalbaar en daarom raad ik ze aan. Bedankt voor jullie aandacht."
3. Welke twee dingen doet deze spreker in het slot?
- hij kondigt aan en begint opnieuw
- hij vat samen en sluit af
- hij introduceert een nieuw onderwerp
- hij stelt een vraag aan het publiek
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "hij kondigt aan en begint opnieuw"? Dan denk je dat het een tweede inleiding is. Er wordt teruggeblikt, niet vooruitgekeken. Het slot rondt af.
- B (juist): Klopt: eerst een samenvatting, daarna een afsluiting met dank.
- C: Koos je "hij introduceert een nieuw onderwerp"? Dan denk je dat hij iets nieuws begint. Hij herhaalt wat verteld is. Een slot sluit af.
- D: Koos je "hij stelt een vraag aan het publiek"? Dan denk je dat de zin een vraag is. Er staat een samenvatting. Samenvatting en dank.
Onthoud: Samenvatten + afsluiten.
Een spreker heeft het eerst over kosten en springt dan zonder overgang naar het milieu. Het publiek raakt even de draad kwijt.
4. Welke zin is een goede overgang?
- "Dan gaan we maar weer door met het volgende."
- "Naast de kosten kom ik nu bij het milieu."
- "Ik ga maar door."
- "Wat zei ik ook alweer?"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "Dan gaan we maar weer door met het volgende."? Dan denk je dat een korte woordgroep volstaat. Het zegt niet waarover het gaat. Een goede overgang noemt het nieuwe deel.
- B (juist): Klopt: deze zin sluit af wat er was en kondigt het volgende aan.
- C: Koos je "Ik ga maar door."? Dan denk je dat doorgaan genoeg is. Het publiek weet niet waarheen. Maak duidelijk wat er komt.
- D: Koos je "Wat zei ik ook alweer?"? Dan laat je zien dat je de draad kwijt bent. Dat is geen overgang. Een overgang geeft richting.
Onthoud: Terugblik + vooruitblik.
Verder in Nederlands HAVO
- Doel, publiek en gespreksvorm bepalenJe bepaalt of je wilt informeren of overtuigen, voor wie je spreekt en of het een voordracht, discussie of debat is, en je stemt inhoud en…
- Deelnemen aan een discussie of debatJe verdedigt een standpunt met sterke argumenten, weerlegt de argumenten van een ander zonder de persoon aan te vallen en rondt af met een…
Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app