Slagio

Leren › Nederlands HAVO › Domein C: Schrijfvaardigheid

Een tekst reviseren op commentaar

Je leest commentaar van een lezer, bepaalt wat het belangrijkste is, past je tekst gericht aan en controleert daarna het geheel.

Oefen alle 26 vragenOpen in de app

Samenvatting

Een eerste versie, het concept, is zelden af. Bij revisie verbeter je je tekst op grond van commentaar. Je leest het goed, bepaalt wat het belangrijkste is, past gericht aan en controleert daarna het geheel, zodat je een sterkere eindversie inlevert.
Begrippenlijst
BegripKern
Revisie, commentaarVerbeteren op grond van opmerkingen.
Concept, eindversieEerste versie en versie na revisie.
Inhoud, opbouwWat er staat en hoe het geordend is.
Stijl, spellingWoordkeus, toon en schrijfwijze.
PrioriterenBepalen wat je eerst aanpakt.
Verwijzing, tegenstrijdigheidWijst naar elders; twee uitspraken botsen.
AfwegenCommentaar toetsen aan je opdracht.
1Commentaar begrijpen en indelen

Lees commentaar eerst goed: wat bedoelt de lezer? Deel het daarna in. Gaat het over de inhoud ("je argument heeft geen bewijs", "je spreekt jezelf tegen"), over de opbouw ("de conclusie komt uit de lucht vallen"), over de stijl ("te informeel voor een brief aan de directeur") of over de spelling ("een d/t-fout")? Snap je een opmerking niet, vraag dan door wat er precies onduidelijk is; schrap of herschrijf niet op goed geluk, want dan kun je iets goeds weggooien.

Inhoud"Je argument heeft geen bewijs." Opbouw"De conclusie komt uit de lucht vallen." Stijl"Te informeel voor een brief." Spelling"Een d/t-fout in regel vier."
Vier soorten commentaar met een voorbeeld: inhoud, opbouw, stijl en spelling.
Onthoud: begrijp het commentaar eerst en bepaal om welk soort het gaat.
2Prioriteren en aanpassen

Begin bij het prioriteren met de grote punten: eerst inhoud en opbouw, daarna stijl en tenslotte spelling. Verbeter je eerst de spelling en schrap je later een hele alinea, dan was dat werk voor niets. Een alinea die niet bij het onderwerp past, schrap of verplaats je; een tegenstrijdigheid (eerst "huiswerk is nuttig", later "huiswerk is tijdverspilling") los je op door één lijn te kiezen; het sterkste argument zet je op een opvallende plek. Bewaar eerst je oude versie, zodat je kunt terugkeren.

1 Inhoud en opbouw 2 Stijl en register 3 Spelling en leestekens 4 Hele tekst controlerennieuwe fouten, verwijzingen, samenhang
Revisie in volgorde: eerst inhoud en opbouw, dan stijl, dan spelling en tot slot de hele tekst controleren.
3Afwegen, afwijzen en controleren

Niet elk commentaar hoef je uit te voeren. Je gaat na of het past bij je opdracht en je doel (afwegen) en je wijst het alleen af met een inhoudelijke reden. Zegt een lezer "maak het korter" terwijl de opdracht drie pagina's vraagt, dan klopt de opdracht. Spreken twee lezers elkaar tegen, dan beslist de opdracht. Na het aanpassen controleer je de hele tekst: een verwijzing als "zoals hierboven genoemd" kan na het verplaatsen van een alinea onjuist zijn en een wijziging kan nieuwe fouten veroorzaken.

Opmerking van de lezer Past dit bij mijn opdracht? Ja: aanpassenen controleren Nee: afwijzenmet een reden Onduidelijk? Vraag door voordat je beslist.
Commentaar afwegen: past het bij de opdracht, dan pas je aan en controleer je; zo niet, dan wijs je het met een reden af. Is het onduidelijk, vraag dan door.
Tip: houd een lijstje bij met de opmerkingen en zet er per opmerking bij wat je deed: aangepast, afgewezen met reden of doorgevraagd. Zo mis je niets en kun je je keuzes uitleggen.

Oefen alvast: 4 vragen met uitleg

1. Wat doe je als eerste met commentaar op je tekst?

  1. meteen alle opmerkingen uitvoeren zonder erover na te denken
  2. het goed lezen en bepalen wat de lezer bedoelt
  3. de opmerkingen negeren die je niet leuk vindt en de rest laten liggen
  4. de hele tekst opnieuw schrijven zonder naar het commentaar te kijken
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je "meteen alle opmerkingen uitvoeren zonder erover na..."? Dan denk je dat snel aanpassen het beste is. Je kunt dan fouten maken of iets veranderen dat goed was, dus eerst begrijpen en dan aanpassen.
  • B (juist): Klopt: je moet eerst begrijpen wat het commentaar zegt voordat je iets aanpast.
  • C: Koos je "de opmerkingen negeren die je niet leuk vindt en de..."? Dan denk je dat je kunt kiezen op gevoel. Elke opmerking verdient een weging, en afwijzen kan alleen met een reden.
  • D: Koos je "de hele tekst opnieuw schrijven zonder naar het..."? Dan denk je dat een nieuwe versie het commentaar overbodig maakt. Je gooit dan ook goede delen weg, en leert niet van wat de lezer zei.

Onthoud: Eerst begrijpen.

Een lezer schrijft in de kantlijn: "Hier snap ik niet hoe je tot je conclusie komt."

2. Wat voor soort commentaar is dit?

  1. commentaar op de spelling, want er staat een fout in de zin
  2. commentaar op de lay-out van de pagina
  3. commentaar op de opbouw en onderbouwing van het betoog
  4. commentaar op de aanhef van de brief
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je "commentaar op de spelling, want er staat een fout..."? Dan denk je dat dit spelling is. De lezer zegt niets over spelling, maar over de redenering.
  • B: Koos je "commentaar op de lay-out van de pagina"? Dan denk je dat het over lay-out gaat. De lezer bedoelt de logica; niet het uiterlijk.
  • C (juist): Klopt: de lezer mist een schakel tussen argumenten en conclusie.
  • D: Koos je "commentaar op de aanhef van de brief"? Dan denk je dat het over de aanhef gaat. De opmerking gaat over de conclusie, niet over de aanhef.

Onthoud: Schakel ontbreekt.

Commentaar: "In alinea 3 spreek je jezelf tegen: eerst zeg je dat het huiswerk nuttig is, daarna dat het tijdverspilling is."

3. Welke soort aanpassing is nodig?

  1. een spellingsaanpassing in de tweede zin van de alinea
  2. een andere aanhef boven de alinea
  3. een extra tussenkopje boven de alinea, zodat de lezer het zelf kan zien
  4. een inhoudelijke aanpassing: kies één lijn en maak de redenering consistent
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je "een spellingsaanpassing in de tweede zin van de..."? Dan denk je dat het om spelling gaat. De zinnen zijn correct, maar tegenstrijdig.
  • B: Koos je "een andere aanhef boven de alinea"? Dan denk je dat de aanhef het oplost. Het is een inhoudelijk probleem, dus de aanhef verandert niets.
  • C: Koos je "een extra tussenkopje boven de alinea, zodat de..."? Dan denk je dat een kopje het probleem oplost. Het maakt de tegenstrijdigheid zichtbaar, maar lost haar niet op.
  • D (juist): Klopt: een tegenstrijdigheid los je op door de inhoud aan te passen.

Onthoud: Consistent redeneren.

Een leerling heeft een betoog met stelling, drie argumenten en conclusie. De lezer zegt: "Mijn eerste indruk is dat het sterkste argument verstopt zit in het midden."

4. Welke aanpassing sluit daarop aan?

  1. het sterkste argument weglaten, want het is kennelijk onduidelijk
  2. het sterkste argument naar voren of naar het eind verplaatsen
  3. alle argumenten in dezelfde alinea zetten
  4. de stelling aan het eind zetten
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je "het sterkste argument weglaten, want het is..."? Dan denk je dat de lezer het argument zwak vindt. Hij zegt alleen dat het op een slechte plek staat, dus verplaatsen is genoeg.
  • B (juist): Klopt: je plaatst je sterkste argument op een opvallende plek.
  • C: Koos je "alle argumenten in dezelfde alinea zetten"? Dan denk je dat samenvoegen helpt. Het maakt het sterkste argument nog minder zichtbaar; verplaats het liever.
  • D: Koos je "de stelling aan het eind zetten"? Dan denk je dat de stelling het probleem is. De opmerking gaat over het argument, niet over de stelling.

Onthoud: Opvallende plek.

Oefen de andere 22 vragen, aangepast aan jouw niveau

Verder in Nederlands HAVO

Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app