Slagio

Leren › Wiskunde A HAVO › Domein E: Statistiek

Boxplot en cumulatieve frequentie lezen en maken

Je bepaalt de vijf getallen van een dataset, leest en vergelijkt boxplots, leest mediaan en kwartielen af in een cumulatieve grafiek en beschrijft de spreiding en de vorm van de verdeling.

Oefen alle 27 vragenOpen in de app

Samenvatting

Je bepaalt de vijf getallen, leest boxplots en cumulatieve grafieken en vergelijkt de spreiding.
Begrippenlijst
BegripKern
Boxplotvijf getallen
Box50% van de data
InterkwartielafstandQ3 min Q1
Cumulatieve frequentieopgeteld tot en met
Interpolerenrechte lijn tussen punten
Rechtsscheeflange rechterstaart
1De vijf getallen en de boxplot

Een boxplot toont de vijfgetallensamenvatting: minimum, kwartielen Q1 en Q3, mediaan en maximum. Orden de data; bij 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 15, 17, 20 is de mediaan 9,5, Q1 de mediaan van de onderste helft (6,5) en Q3 van de bovenste helft (14). De box loopt van Q1 tot Q3 en bevat 50% van de waarnemingen; de staarten lopen naar het minimum en maximum. De lengte van de box is de interkwartielafstand, de hele breedte de spreidingsbreedte.

boxplotWat zie ik?boxvan Q1 tot Q350% van dedatastreepmediaanhet middenstaartenminimum enmaximumbreedte
Drie delen van een boxplot en wat ze voorstellen.
Onthoud: orden de data en bepaal eerst de vijf getallen.
2Cumulatieve frequentie en kwartielen

Bij een cumulatief frequentiepolygoon lees je de kwartielen af bij 25%, 50% en 75%. Bij de leeftijden geeft 60% jonger dan 30 jaar. Voor de mediaan trek je een rechte lijn tussen (20 jaar, 30%) en (30 jaar, 60%), dus interpoleren: 20 + (50 − 30) : (60 − 30) · 10 ≈ 26,7 jaar. Voor Q3 bij 75%: 30 + (75 − 60) : (85 − 60) · 10 = 36 jaar. Het aantal bezoekers tussen 20 en 40 jaar is 85% − 30% = 55%.

025507510001020304050leeftijd (jaar)cumulatief percentagemediaanQ3
De mediaan lees je af bij 50% en het derde kwartiel bij 75%: ongeveer 26,7 en 36 jaar.
Onthoud: lees mediaan en kwartielen af bij 50%, 25% en 75%.
3Boxplots vergelijken

Bij boxplots vergelijken kijk je naar de mediaan, de box en de staarten. Groep A (Q1 10, Q3 18) heeft interkwartielafstand 8, groep B (Q1 12, Q3 17) heeft 5: B is gelijkmatiger. De spreidingsbreedte is 25 tegen 14. Een lange rechterstaart met de mediaan dicht bij Q1 wijst op een rechtsscheve verdeling; het gemiddelde ligt dan boven de mediaan. Noem bij elke vergelijking zowel de ligging als de spreiding.

Vergelijking van twee boxplots (eigen voorbeeld)

Groep A: min 5, Q1 10, mediaan 14, Q3 18, max 30. Groep B: min 8, Q1 12, mediaan 15, Q3 17, max 22. De interkwartielafstand van A is 18 − 10 = 8 en van B is 17 − 12 = 5. De breedte van A is 30 − 5 = 25 en van B is 22 − 8 = 14. B heeft dus een gelijkmatiger reistijd.

  1. Q3 min Q1
  2. Q3 min Q1
  3. max min min
  4. max min min
  5. kleinere spreiding
Vergelijk de interkwartielafstand en de spreidingsbreedte van beide boxplots.
Tip: vergelijk altijd ligging en spreiding.
4Lezen en controleren

Controleer een boxplot met vaste feiten: in de box zit 50%, boven Q3 zit 25% en onder Q1 zit 25%. Een cumulatieve grafiek moet oplopen tot 100%. Bereken de interkwartielafstand en de spreidingsbreedte zelf en controleer of de mediaan tussen Q1 en Q3 ligt. Noem in een conclusie de context: een kwart van de dagen verkoopt meer dan 8 kaartjes. Een leerling die zegt dat de box het gemiddelde toont, verwart de mediaan met het gemiddelde.

vijf getallenorden de datalezenbox en staartenberekenenspreidingcontroleren25%, 50%, 25%boxplot
Vijf getallen, box en staarten lezen, spreiding berekenen en controleren.
Tip: controleer met 25% - 50% - 25%.

Oefen alvast: 4 vragen met uitleg

1. Welke vijf getallen horen bij de vijfgetallensamenvatting van een boxplot?

  1. "gemiddelde, modus, mediaan, Q1 en Q3"
  2. "minimum, Q1, mediaan, Q3 en maximum"
  3. "minimum, gemiddelde, mediaan, modus en maximum"
  4. "standaardafwijking, mediaan, Q1, Q3 en maximum"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""gemiddelde, modus, mediaan, Q1 en Q3""? Dan zet dit je het gemiddelde en de modus in de lijst. Een boxplot is gebaseerd op ligging in de geordende data, en die maten horen er niet bij.
  • B (juist): Klopt: dat zijn de vijf waarden die de boxplot tekent. Reken dit na met de gegeven gegevens.
  • C: Koos je ""minimum, gemiddelde, mediaan, modus en maximum""? Dan laat je de kwartielen weg. De box loopt juist van Q1 tot Q3, dus die horen erbij.
  • D: Koos je ""standaardafwijking, mediaan, Q1, Q3 en maximum""? Dan neem je een spreidingsmaat op die niet in de tekening staat. De linkerstaart eindigt bij het minimum, dus dat hoort erbij.

Onthoud: Welke vijf getallen horen bij de vijfgetallensamenvatting van een boxplot?

Twaalf leerlingen hebben het aantal uren sport per maand genoteerd, geordend van klein naar groot: 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 15, 17 en 20. Een leerling maakt er een boxplot van en bepaalt eerst de vijf getallen.

2. Welke waarde ligt precies in het midden van de twaalf geordende getallen?

  1. "9"
  2. "8"
  3. "9,5"
  4. "10,5"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""9""? Dan kijk je alleen naar de zesde positie. Bij een even aantal horen twee getallen in het midden, dus 9,5.
  • B: Koos je ""8""? Dan tel je vijf getallen af in plaats van zes. Bij twaalf getallen zijn de zesde en zevende plaats de middelste, dus 9,5.
  • C (juist): Klopt: de zesde en zevende waarde zijn 9 en 10, dus de mediaan is 9,5.
  • D: Koos je ""10,5""? Dan reken je met het gemiddelde van alle twaalf getallen. Het midden van de rij is iets anders dan het gemiddelde, namelijk 9,5.

Onthoud: Welke waarde ligt precies in het midden van de twaalf geordende getallen?

Twee boxplots vergelijken de reistijd in minuten van twee groepen. Groep A heeft minimum 5, Q1 10, mediaan 14, Q3 18 en maximum 30. Groep B heeft minimum 8, Q1 12, mediaan 15, Q3 17 en maximum 22.

3. Welke interkwartielafstand hebben de groepen A en B?

  1. "A is 5 en B is 8"
  2. "A is 25 en B is 14"
  3. "beide 8"
  4. "A is 8 en B is 5"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""A is 5 en B is 8""? Dan draai je de groepen om. A heeft Q1 10 en Q3 18, dus A is 8 en B is 5. Het goede antwoord is A is 8 en B is 5.
  • B: Koos je ""A is 25 en B is 14""? Dan neem je de spreidingsbreedte. De interkwartielafstand is Q3 min Q1, dus 8 en 5. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op A is 8 en B is 5.
  • C: Koos je ""beide 8""? Dan neem je alleen de waarde van A. B heeft Q1 12 en Q3 17, dus 5. Controleer je stap: de juiste uitkomst is A is 8 en B is 5.
  • D (juist): Klopt: A is 18 − 10 = 8 en B is 17 − 12 = 5. Reken dit na met de gegeven gegevens.

Onthoud: Welke interkwartielafstand hebben de groepen A en B?

Twee boxplots vergelijken de reistijd in minuten van twee groepen. Groep A heeft minimum 5, Q1 10, mediaan 14, Q3 18 en maximum 30. Groep B heeft minimum 8, Q1 12, mediaan 15, Q3 17 en maximum 22.

4. Welke groep heeft een gelijkmatiger reistijd en waarom?

  1. "B, want de interkwartielafstand is kleiner"
  2. "A, want de interkwartielafstand is kleiner, eigenlijk"
  3. "A, want de mediaan is lager"
  4. "B, want de mediaan is lager"
Antwoord en uitleg
  • A (juist): Klopt: 5 is kleiner dan 8, dus de middelste helft ligt dichter bij elkaar.
  • B: Koos je ""A, want de interkwartielafstand is kleiner, eigenlijk""? Dan draai je de groepen om. De interkwartielafstand van A is 8 en van B is 5, dus B.
  • C: Koos je ""A, want de mediaan is lager""? Dan kies je de lagere mediaan. Het gaat om de spreiding, dus B. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op B, want de interkwartielafstand is kleiner.
  • D: Koos je ""B, want de mediaan is lager""? Dan koppel je de mediaan aan gelijkmatigheid. B heeft juist de hogere mediaan, en de reden is de kleinere interkwartielafstand.

Onthoud: Welke groep heeft een gelijkmatiger reistijd en waarom?

Oefen de andere 23 vragen, aangepast aan jouw niveau

Verder in Wiskunde A HAVO

Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app