Slagio

Leren › Wiskunde A HAVO › Domein E: Statistiek

Verdelingen beschrijven en de vuistregels van de normale verdeling

Je beschrijft de vorm van een verdeling, herkent uitschieters, gebruikt de 68-95-99,7-regel bij een normale verdeling voor percentages en aantallen en beoordeelt of de regels passen.

Oefen alle 27 vragenOpen in de app

Samenvatting

Je beschrijft de vorm van een verdeling, gebruikt de 68-95-99,7-regel en beoordeelt of een verdeling normaal is.
Begrippenlijst
BegripKern
Klokvormigéén top
Meertoppigmeerdere toppen
Scheeflange staart
68-95-99,71, 2 en 3 afwijkingen
Staart2,5% aan elke kant
Uitschietermeer dan 3 afwijkingen
1De vorm van een verdeling

Bij een histogram beschrijf je de vorm van de verdeling. Klokvormig heeft één top en is symmetrisch, meertoppig heeft twee of meer toppen, uniform heeft gelijke hoogtes en scheef heeft een lange staart naar één kant. Een lange rechterstaart is rechtsscheef; dan ligt het gemiddelde boven de mediaan. Een enkele waarde ver buiten de rest is een uitschieter. Twee toppen wijzen vaak op twee groepen in de data.

vormWelke vorm?klokvormigéén top,symmetrischnormaalmeertoppigtwee toppentwee groepenscheeflange staartgemiddelde ≠mediaan
Drie vormen van een verdeling die je herkent in een histogram.
Onthoud: beschrijf eerst de vorm voordat je rekent.
2De vuistregels bij een normale verdeling

Bij een bij benadering normale verdeling met gemiddelde μ en standaardafwijking σ geldt de 68-95-99,7-regel: ongeveer 68% ligt tussen μ − σ en μ + σ, 95% tussen μ − 2σ en μ + 2σ en 99,7% tussen μ − 3σ en μ + 3σ. Bij lengtes met μ = 170 en σ = 7 is dat 163 tot 177, 156 tot 184 en 149 tot 191 centimeter. De standaardafwijking bepaalt hoe breed de klok is. De vuistregels werken alleen bij een klokvormige verdeling.

95%68%0255075100149156163170177184191lengte (cm)relatieve hoogte
Normale verdeling met μ = 170 en σ = 7: 68% tussen 163 en 177 cm en 95% tussen 156 en 184 cm.
Onthoud: de vuistregels gelden alleen bij een klokvormige verdeling.
3Percentages en aantallen

Met de vuistregels bepaal je percentages en aantallen. Bij een gemiddelde 6,5 en standaardafwijking 1,0 ligt 68% tussen 5,5 en 7,5, dat is 680 van 1000 leerlingen. Buiten het 95%-interval ligt 5%, dus 2,5% aan elke kant: boven 8,5 zitten 25 leerlingen. Buiten het 68%-interval ligt 32%, dus 16% aan elke kant: onder 5,5 zit ongeveer 16%. Gebruik de symmetrie van de verdeling: het percentage buiten het interval verdeel je gelijk over de twee staarten.

Uitwerking met de vuistregels (eigen voorbeeld)

Cijfers: μ = 6,5 en σ = 1,0. 5,5 tot 7,5 is één standaardafwijking, dus 68% en 68% van 1000 is 680. 4,5 tot 8,5 is twee standaardafwijkingen, dus 95%. Boven 8,5 ligt 2,5%, dat is 25 leerlingen.

  1. gemiddelde
  2. standaardafwijking
  3. 6,5 ± 1,0
  4. vuistregel
  5. leerlingen
  6. 6,5 ± 2,0
  7. de helft van 5%
  8. 2,5% van 1000
Bepaal het aantal standaardafwijkingen en gebruik de vuistregel met symmetrie.
Tip: verdeel het percentage buiten het interval over twee gelijke staarten.
4Beoordelen en uitschieters

Het beoordelen of een verdeling normaal is, begint met de vorm: controleer eerst of de verdeling klokvormig en symmetrisch is. Wachttijden met mediaan 4 en gemiddelde 7 en een lange rechterstaart zijn rechtsscheef: de vuistregels gelden niet en je kiest mediaan en interkwartielafstand. Bij een normale verdeling is een waarde meer dan drie standaardafwijkingen van het gemiddelde ongewoon: een pak van 530 gram is bij μ = 500 en σ = 5 zes standaardafwijkingen te zwaar, dus een uitschieter. Reken het aantal standaardafwijkingen met (waarde − gemiddelde) : σ.

vormklokvormig?afstandhoeveel σ?percentage68, 95 of 99,7conclusiein de contextnormaal?
Vorm controleren, standaardafwijkingen bepalen, percentage kiezen en concluderen.
Tip: controleer de vorm van de verdeling voordat je de vuistregels gebruikt.

Oefen alvast: 4 vragen met uitleg

1. Een histogram heeft één top in het midden en is symmetrisch. Welke vorm heeft de verdeling?

  1. "meertoppig"
  2. "klokvormig"
  3. "uniform"
  4. "scheef"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""meertoppig""? Dan denk je aan meerdere toppen. Hier is er maar één top, dus klokvormig. Het goede antwoord is klokvormig.
  • B (juist): Klopt: één top met aan beide kanten een gelijke afname is klokvormig.
  • C: Koos je ""uniform""? Dan denk je aan gelijke hoogtes. Hier is er een duidelijke top, dus klokvormig. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op klokvormig.
  • D: Koos je ""scheef""? Dan denk je aan een lange staart. De verdeling is symmetrisch, dus klokvormig. Controleer je stap: de juiste uitkomst is klokvormig.

Onthoud: Een histogram heeft één top in het midden en is symmetrisch. Welke vorm heeft de verdeling?

Een onderzoeker bekijkt vier histogrammen. Histogram A heeft één top in het midden en is symmetrisch. Histogram B heeft twee duidelijke toppen, bij 20 en bij 60. Histogram C heeft alle klassen even hoog. Histogram D heeft een top links en een lange staart naar rechts.

2. Welke vorm heeft histogram B met twee toppen, en wat suggereert dat?

  1. "klokvormig, één groep"
  2. "uniform, geen duidelijke groepen, zeg maar, gewoon"
  3. "meertoppig, mogelijk twee groepen in de data"
  4. "scheef, een uitschieter"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""klokvormig, één groep""? Dan denk je aan één top. B heeft er twee, dus meertoppig. Het goede antwoord is meertoppig, mogelijk twee groepen in de data.
  • B: Koos je ""uniform, geen duidelijke groepen, zeg maar, gewoon""? Dan denk je aan gelijke hoogtes. B heeft toppen, dus meertoppig. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op meertoppig, mogelijk twee groepen in de data.
  • C (juist): Klopt: twee toppen wijzen vaak op twee verschillende groepen.
  • D: Koos je ""scheef, een uitschieter""? Dan denk je aan een lange staart. B heeft twee toppen, dus meertoppig. Controleer je stap: de juiste uitkomst is meertoppig, mogelijk twee groepen in de data.

Onthoud: Welke vorm heeft histogram B met twee toppen, en wat suggereert dat?

De intelligentiequotiënten van een grote groep mensen zijn bij benadering normaal verdeeld met een gemiddelde van 100 en een standaardafwijking van 15. Een leerling gebruikt de vuistregels om percentages te bepalen en wil weten hoeveel mensen er in een groep van 10 000 boven een bepaalde waarde zitten.

3. Tussen welke IQ-waarden ligt ongeveer 68% van de mensen?

  1. "tussen 70 en 130, I suppose"
  2. "tussen 55 en 145"
  3. "tussen 99 en 101"
  4. "tussen 85 en 115"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""tussen 70 en 130, I suppose""? Dan neem je twee standaardafwijkingen. Voor 68% neem je één, dus 85 en 115. Het goede antwoord is tussen 85 en 115.
  • B: Koos je ""tussen 55 en 145""? Dan neem je drie standaardafwijkingen. Voor 68% neem je één, dus 85 en 115. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op tussen 85 en 115.
  • C: Koos je ""tussen 99 en 101""? Dan neem je een te klein interval. De standaardafwijking is 15, dus 85 en 115. Controleer je stap: de juiste uitkomst is tussen 85 en 115.
  • D (juist): Klopt: 100 − 15 = 85 en 100 + 15 = 115. Reken dit na met de gegeven gegevens.

Onthoud: Tussen welke IQ-waarden ligt ongeveer 68% van de mensen?

De intelligentiequotiënten van een grote groep mensen zijn bij benadering normaal verdeeld met een gemiddelde van 100 en een standaardafwijking van 15. Een leerling gebruikt de vuistregels om percentages te bepalen en wil weten hoeveel mensen er in een groep van 10 000 boven een bepaalde waarde zitten.

4. Welk percentage heeft een IQ boven 130?

  1. "ongeveer 2,5%"
  2. "ongeveer 5%"
  3. "ongeveer 16%"
  4. "ongeveer 0,15%, eigenlijk"
Antwoord en uitleg
  • A (juist): Klopt: 130 is twee standaardafwijkingen boven het gemiddelde en boven dat punt ligt 2,5%.
  • B: Koos je ""ongeveer 5%""? Dan tel je beide staarten bij elkaar. Gevraagd is alleen het gedeelte boven 130, dus de helft van 5%.
  • C: Koos je ""ongeveer 16%""? Dan verwar je 130 met 115. Een IQ van 115 is één standaardafwijking boven het gemiddelde, maar 130 is er twee.
  • D: Koos je ""ongeveer 0,15%, eigenlijk""? Dan reken je met drie standaardafwijkingen, dus een IQ van 145. 130 ligt op twee, dus 2,5%. Controleer je stap: de juiste uitkomst is ongeveer 2,5%.

Onthoud: Welk percentage heeft een IQ boven 130?

Oefen de andere 23 vragen, aangepast aan jouw niveau

Verder in Wiskunde A HAVO

Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app