Leren › Wiskunde A HAVO › Domein B: Algebra en tellen
Grootheden, samengestelde grootheden en eenheden omrekenen
Je werkt met grootheden en eenheden, rekent met samengestelde grootheden zoals snelheid, dichtheid en verbruik, rekent eenheden om en controleert je uitkomst op eenheid en grootte.
- Wiskunde A HAVO
- CE
- 27 oefenvragen
- 12 begrippen
Samenvatting
| Begrip | Kern |
|---|---|
| Grootheid | meetbare eigenschap |
| Eenheid | m, s, kg, L |
| Snelheid | afstand : tijd |
| Dichtheid | massa : volume |
| Omrekenfactor | 3,6 bij km/u |
| Controleren | eenheid en grootte |
Een grootheid is iets wat je kunt meten, zoals lengte, tijd, massa of volume. Bij elke grootheid hoort een eenheid: meter, seconde, kilogram, liter. Een samengestelde grootheid is opgebouwd uit twee andere: snelheid is afstand : tijd (km/u), dichtheid is massa : volume (g/cm³) en verbruik is brandstof per afstand (liter per 100 km). De eenheid vertelt hoe de grootheid is opgebouwd.
Bij het omrekenen gebruik je een omrekenfactor: 1 km = 1000 m, 1 liter = 1000 cm³, 1 m³ = 1000 liter, 1 kWh = 1000 Wh. Bij oppervlakte is de factor het kwadraat: 1 m² = 100 × 100 = 10 000 cm² en 1 km² = 100 hectare. Een snelheid reken je om met 3,6: 108 km/u = 30 m/s. Voor energie geldt: kilowattuur = vermogen in kW × tijd in uren, dus 1500 W × 3 u = 4,5 kWh.
Een auto rijdt 108 km/u. Naar meter per seconde: 108 : 3,6 = 30 m/s. In 20 seconden: 30 × 20 = 600 m. In 2,5 uur: 108 × 2,5 = 270 km.
- snelheid in km per uur
- omrekenfactor tussen km/u en m/s
- meter per seconde
- afstand is snelheid maal tijd
- afstand in kilometer
Met een samengestelde eenheid reken je met de formule: afstand = snelheid × tijd, massa = dichtheid × volume en energie = vermogen × tijd. Bij een constante snelheid is de afstand-tijdgrafiek een rechte lijn: 108 km in het eerste uur, 216 km na twee uur en 270 km na 2,5 uur. Het verbruik van 5,6 liter per 100 km geeft voor 350 km 3,5 × 5,6 = 19,6 liter; het omgekeerde is 100 : 5,6 ≈ 17,9 km per liter. De bevolkingsdichtheid van 12 000 inwoners op 8 km² is 1500 per km² en 15 per hectare.
Controleren met eenheden betekent dat je bij elk antwoord let op de eenheid en de grootte. Een snelheid van 388,8 m/s is onmogelijk voor een auto, dus dan is er met 3,6 vermenigvuldigd in plaats van gedeeld. Schat de uitkomst vooraf: 19,6 liter × €1,90 is ongeveer 20 × 2 = 40, dus €37,24 is aannemelijk. Reken bij een opgave eerst alle gegevens om naar passende eenheden en reken dan.
Oefen alvast: 4 vragen met uitleg
1. Een fietser legt 36 km af in 2 uur. Welke gemiddelde snelheid heeft hij?
- "72 km/u"
- "18 km/u"
- "34 km/u"
- "0,06 km/u"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""72 km/u""? Dan vermenigvuldig je de afstand met de tijd. Snelheid is een afstand per tijdseenheid, dus 36 : 2.
- B (juist): Klopt: snelheid is afstand gedeeld door tijd, 36 : 2 = 18 km per uur.
- C: Koos je ""34 km/u""? Dan trek je de tijd van de afstand af. Een snelheid ontstaat door te delen, en niet door af te trekken.
- D: Koos je ""0,06 km/u""? Dan deel je de tijd door de afstand. Dat geeft uren per kilometer, en niet kilometers per uur. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 18 km/u.
Onthoud: Een fietser legt 36 km af in 2 uur. Welke gemiddelde snelheid heeft hij?
Een auto rijdt met een constante snelheid van 108 kilometer per uur over de snelweg. De bestuurder wil weten hoe snel dat in meter per seconde is en hoeveel afstand hij in een bepaalde tijd aflegt.
2. Hoeveel meter per seconde komt 108 km/u overeen?
- "388,8 m/s"
- "108 m/s"
- "30 m/s"
- "1,8 m/s"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""388,8 m/s""? Dan vermenigvuldig je 108 met 3,6. Naar m/s ga je door te delen door 3,6, dus 108 : 3,6. Het goede antwoord is 30 m/s.
- B: Koos je ""108 m/s""? Dan neem je het getal zonder omrekenen over. Kilometer per uur en meter per seconde zijn andere eenheden, dus 30.
- C (juist): Klopt: 108 km/u : 3,6 = 30 m/s, want 1 m/s is 3,6 km/u. Reken dit na met de gegeven gegevens.
- D: Koos je ""1,8 m/s""? Dan deel je door 60 in plaats van door 3,6. Je moet zowel uren naar seconden als km naar m omrekenen, en samen is dat een factor 3,6.
Onthoud: Hoeveel meter per seconde komt 108 km/u overeen?
Een auto verbruikt gemiddeld 5,6 liter brandstof per 100 kilometer. De familie plant een rit van 350 kilometer en wil weten hoeveel liter dat kost en hoeveel kilometer ze per liter rijden.
3. Hoeveel liter brandstof is nodig voor de rit van 350 km?
- "1960 L, I suppose"
- "62,5 L"
- "5,6 L"
- "19,6 L"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""1960 L, I suppose""? Dan vermenigvuldig je 5,6 met 350. Het verbruik geldt per 100 km, dus 3,5 × 5,6. Het goede antwoord is 19,6 L.
- B: Koos je ""62,5 L""? Dan deel je 350 door 5,6. Je moet het aantal honderden vermenigvuldigen met het verbruik, dus 3,5 × 5,6.
- C: Koos je ""5,6 L""? Dan neem je het verbruik per 100 km over. De rit is langer dan 100 km, dus 19,6. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 19,6 L.
- D (juist): Klopt: 350 km is 3,5 keer 100 km, dus 3,5 × 5,6 = 19,6 liter.
Onthoud: Hoeveel liter brandstof is nodig voor de rit van 350 km?
Een auto verbruikt gemiddeld 5,6 liter brandstof per 100 kilometer. De familie plant een rit van 350 kilometer en wil weten hoeveel liter dat kost en hoeveel kilometer ze per liter rijden.
4. Hoeveel euro kost die brandstof bij €1,90 per liter?
- "€37,24"
- "€10,63"
- "€21,50"
- "€372,40"
Antwoord en uitleg
- A (juist): Klopt: 19,6 × 1,90 = 37,24 euro. Reken dit na met de gegeven gegevens.
- B: Koos je ""€10,63""? Dan deel je 19,6 door 1,90. De kosten zijn aantal liters maal prijs per liter, dus 19,6 × 1,90. Het goede antwoord is €37,24.
- C: Koos je ""€21,50""? Dan tel je 19,6 en 1,90 bij elkaar op. De kosten vermenigvuldig je, dus 37,24. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op €37,24.
- D: Koos je ""€372,40""? Dan verplaats je de komma verkeerd. 19,6 × 1,90 is ongeveer 20 × 2, dus ongeveer 37. Controleer je stap: de juiste uitkomst is €37,24.
Onthoud: Hoeveel euro kost die brandstof bij €1,90 per liter?
Verder in Wiskunde A HAVO
- Rekenen met variabelen, machten en wortelsJe rekent met machten met variabelen en met negatieve en gebroken exponenten, vereenvoudigt wortels en controleert je uitkomsten door een…
- Telproblemen structureren en berekenenJe structureert telproblemen met de vermenigvuldigregel en de somregel, rekent met volgorde, herhaling en faculteiten, bepaalt combinaties…
Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app