Slagio

Leren › Wiskunde A HAVO › Domein B: Algebra en tellen

Telproblemen structureren en berekenen

Je structureert telproblemen met de vermenigvuldigregel en de somregel, rekent met volgorde, herhaling en faculteiten, bepaalt combinaties zonder volgorde en controleert met een klein voorbeeld.

Oefen alle 27 vragenOpen in de app

Samenvatting

Je structureert telproblemen, gebruikt de vermenigvuldigregel en somregel, rekent met faculteiten en combinaties en controleert met een klein voorbeeld.
Begrippenlijst
BegripKern
Vermenigvuldigregelkeuzes na elkaar
Somregelof-keuze
Faculteit5! = 120
Combinatiezonder volgorde
Dubbel tellendeel door k!
Controlerenklein voorbeeld
1Vermenigvuldigen en optellen

Bij keuzes die je na elkaar maakt, vermenigvuldig je de aantallen: de vermenigvuldigregel. Een menu met 3 voorgerechten, 4 hoofdgerechten en 2 toetjes heeft 3 × 4 × 2 = 24 mogelijkheden. Bij een keuze tussen twee soorten, een broek of een rok, tel je op: de somregel 3 + 2 = 5. Mag een element worden herhaald, zoals een cijfer in een pincode, dan is het aantal 10⁴ = 10 000; bij verschillende cijfers 10 × 9 × 8 × 7 = 5040.

tellenWelke regel?na elkaar3 × 4 × 2 = 24vermenigvuldigenof3 + 2 = 5optellenvolgorde5! = 120faculteit
Drie telsituaties en de regel die erbij hoort.
Onthoud: tel op bij of en vermenigvuldig bij en.
2Volgorde en faculteit

Telt de volgorde, dan zijn ABC en CBA verschillend. Het aantal volgordes van n verschillende dingen is de faculteit n! = n × (n − 1) × … × 1; 5! = 120. Bij drie van vijf op de eerste drie plaatsen: 5 × 4 × 3 = 60, een gerangschikt drietal. Een voorwaarde kan het aantal veranderen: staan twee vrienden naast elkaar, zie ze dan als een blok: 4! × 2 = 48. Een persoon staat maar één keer in de rij: er is geen herhaling.

020040060080001234567aantal personen naantal volgordes n!120720
Het aantal volgordes n! groeit zeer snel: 120 bij 5 personen, 720 bij 6.
Onthoud: een persoon kan niet op twee plaatsen staan, dus de aantallen worden steeds kleiner.
3Combinaties zonder volgorde

Maakt de volgorde niet uit, dan telt een combinatie elke keuze maar één keer. Eerst tel je de gerangschikte keuzes en daarna deel je door het aantal volgordes van de gekozenen. Zo is het aantal commissies van 3 uit 8: 8 × 7 × 6 = 336 gerangschikt, gedeeld door 3! = 6 geeft 56. Bij handdrukken in een groep van 7: 7 × 6 = 42, gedeeld door 2 geeft 21; zonder delen is elke handdruk dubbel geteld.

Uitwerking van een telprobleem (eigen voorbeeld)

Commissie van 3 uit 8. Met functies telt de volgorde: 8 × 7 × 6 = 336. Zonder functies deel je door het aantal volgordes van drie personen: 3! = 6. Dus 336 : 6 = 56 combinaties. Controle: 8 × 7 : 2 = 28 gebruikt dezelfde gedachte met 2 in plaats van 3.

  1. gerangschikte drietallen
  2. drie personen op 6 manieren te rangschikken
  3. aantal commissies zonder volgorde
  4. handdrukken in een groep van 8
Eerst gerangschikt tellen, dan delen door het aantal volgordes.
Tip: bepaal eerst of de volgorde telt voordat je rekent.
4Structureren en controleren

Bij een nieuw telprobleem structureer je eerst: komen de keuzes na elkaar of is het een of-keuze, telt de volgorde en mag er worden herhaald? Een boomdiagram helpt: bij 2 takken en 3 takken per tak zijn er 2 × 3 = 6 eindpunten. Controleer met een klein voorbeeld: tel bij 3 personen de 6 volgordes uit. Een verboden combinatie trek je af: 24 outfits min 2 met een verboden shirt-broekcombinatie is 22.

structurerenna elkaar of of?volgordetelt het?rekenenregel toepassencontrolerenklein voorbeeldtellen
Structureren, regel kiezen, rekenen en controleren met een klein voorbeeld.
Tip: schrijf bij twijfel een klein geval helemaal uit.

Oefen alvast: 4 vragen met uitleg

1. Een menu bestaat uit één van 3 voorgerechten en één van 2 hoofdgerechten. Hoeveel menu's zijn er mogelijk?

  1. "5"
  2. "6"
  3. "9"
  4. "32"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""5""? Dan tel je de aantallen 3 en 2 op. Je kiest van beide onderdelen één gerecht, dus je vermenigvuldigt. Het goede antwoord is 6.
  • B (juist): Klopt: bij keuzes na elkaar vermenigvuldig je de aantallen, 3 × 2 = 6.
  • C: Koos je ""9""? Dan kwadrateer je 3. Het aantal hoofdgerechten is 2 en niet 3, dus 3 × 2. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 6.
  • D: Koos je ""32""? Dan plak je de getallen 3 en 2 aan elkaar. Een menu is een product van de aantallen, dus 3 × 2 = 6. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 6.

Onthoud: Een menu bestaat uit één van 3 voorgerechten en één van 2 hoofdgerechten. Hoeveel menu's zijn er mogelijk?

Een restaurant biedt een menu aan met een voorgerecht uit 3 soorten, een hoofdgerecht uit 4 soorten en een toetje uit 2 soorten. Een gast kiest van elk onderdeel precies één gerecht. Het restaurant wil weten hoeveel verschillende menu's mogelijk zijn.

2. Hoeveel verschillende menu's zijn er mogelijk?

  1. "9"
  2. "12"
  3. "24"
  4. "342"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""9""? Dan tel je 3 + 4 + 2 bij elkaar op. De gast kiest van alle onderdelen één gerecht, dus je vermenigvuldigt.
  • B: Koos je ""12""? Dan vergeet je de toetjes. Een menu bevat ook een toetje, dus 3 × 4 × 2. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 24.
  • C (juist): Klopt: 3 × 4 × 2 = 24, want de keuzes maak je na elkaar.
  • D: Koos je ""342""? Dan plak je de getallen 3, 4 en 2 aan elkaar. De aantallen keuzes vermenigvuldig je, dus 3 × 4 × 2 = 24.

Onthoud: Hoeveel verschillende menu's zijn er mogelijk?

Uit een klas van 8 leerlingen kiest de docent 3 leerlingen voor een commissie. In de ene variant maakt de volgorde niet uit en in de andere variant krijgen de drie gekozenen verschillende functies: voorzitter, secretaris en penningmeester.

3. Op hoeveel manieren kan de docent 3 leerlingen uit 8 kiezen als de volgorde niet uitmaakt?

  1. "336"
  2. "24"
  3. "512"
  4. "56"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""336""? Dan tel je alle volgordes van de drie gekozenen mee. Bij een commissie zonder functies maakt de volgorde niet uit, dus deel je door 6.
  • B: Koos je ""24""? Dan reken je 8 × 3. Je kiest uit 8 leerlingen, dus 8 × 7 × 6 : 6. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 56.
  • C: Koos je ""512""? Dan neem je 8³. Een leerling kan niet tweemaal worden gekozen, dus 56. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 56.
  • D (juist): Klopt: 8 × 7 × 6 = 336 gerangschikte drietallen, gedeeld door 3! = 6, geeft 56.

Onthoud: Op hoeveel manieren kan de docent 3 leerlingen uit 8 kiezen als de volgorde niet uitmaakt?

Uit een klas van 8 leerlingen kiest de docent 3 leerlingen voor een commissie. In de ene variant maakt de volgorde niet uit en in de andere variant krijgen de drie gekozenen verschillende functies: voorzitter, secretaris en penningmeester.

4. Op hoeveel manieren kan de docent een voorzitter, secretaris en penningmeester kiezen uit de 8 leerlingen?

  1. "336"
  2. "56"
  3. "512"
  4. "24"
Antwoord en uitleg
  • A (juist): Klopt: 8 × 7 × 6 = 336, want de functies zijn verschillend en de volgorde telt.
  • B: Koos je ""56""? Dan deel je door 3! alsof de functies er niet toe doen. Bij verschillende functies maakt de volgorde wel uit, dus 336.
  • C: Koos je ""512""? Dan neem je 8³ omdat dezelfde leerling meerdere functies zou mogen krijgen. Dat is niet bedoeld, dus 8 × 7 × 6.
  • D: Koos je ""24""? Dan reken je 8 × 3. Er zijn drie functies, dus 8 × 7 × 6. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 336.

Onthoud: Op hoeveel manieren kan de docent een voorzitter, secretaris en penningmeester kiezen uit de 8 leerlingen?

Oefen de andere 23 vragen, aangepast aan jouw niveau

Verder in Wiskunde A HAVO

Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app