Leren › Wiskunde A HAVO › Domein C: Verbanden en functies
Tabellen opstellen, aflezen en interpreteren
Je stelt tabellen op, leest ze af, herkent het patroon (lineair, recht evenredig of omgekeerd evenredig), vergelijkt tabellen en koppelt een tabel aan een formule of grafiek.
- Wiskunde A HAVO
- CE
- 27 oefenvragen
- 12 begrippen
Samenvatting
| Begrip | Kern |
|---|---|
| Tabel | waarden naast elkaar |
| Toename | verschil tussen kolommen |
| Lineair verband | constante toename |
| Recht evenredig | y : x constant |
| Omgekeerd evenredig | x · y constant |
| Formule bij een tabel | y = 2x + 3 |
Een tabel toont de waarden van twee variabelen naast elkaar, bijvoorbeeld belminuten en kosten: 0 → €10, 100 → €15, 200 → €20, 300 → €25. Bij het aflezen zoek je de juiste kolom en lees je de bijbehorende waarde. Zo kost 200 minuten €20. Bij het opstellen van een tabel uit een formule als N = 50 + 8t vul je een getal voor t in en reken je N uit: bij t = 4 is dat 82.
Abonnement: bij 0 minuten betaal je €10, bij 100 minuten €15, bij 200 minuten €20 en bij 300 minuten €25. De toename is steeds €5, dus de tabel hoort bij een lineair verband.
- beginwaarde
- tweede kolom
- derde kolom
- vierde kolom
- verschil tussen twee kolommen
- vaste stap
- constante toename
Het patroon in een tabel laat zien welk verband erbij hoort. Is de toename steeds gelijk, dan is het een lineair verband met een constante toename. Is de verhouding y : x constant, dan is het recht evenredig: bij 10, 20 en 30 liter horen €19, €38 en €57, dus €1,90 per liter. Is het product x · y constant, dan is het omgekeerd evenredig: snelheid maal tijd is steeds 120 kilometer. Bij een vaste groeifactor, bijvoorbeeld 1,10, is het exponentieel.
Met het patroon bepaal je ontbrekende waarden. Bij een lineair verband tel je de vaste stap op: van 3 → 12 en 4 → 16 volgt 5 → 20. Bij recht evenredig vermenigvuldig je met de vaste verhouding: 25 liter kost 25 × 1,90 = €47,50. Bij omgekeerd evenredig deel je het constante product: 120 : 30 = 4 uur. Het verband tussen belminuten en kosten past bij de formule K = 10 + 0,05m; de grafiek is een rechte lijn door de punten van de tabel.
Bij tabellen vergelijken kijk je per kolom naar de verschillen. Bedrijf A neemt elk jaar 20 toe (160 → 180), bedrijf B groeit met 10% per jaar (133,1 → 146,41): de toename van B is 10, 11 en 12,1 en dus niet constant. Controleer een gevonden formule door twee kolommen in te vullen: K = 10 + 0,05m geeft bij m = 100 inderdaad 15. Schrijf bij een antwoord op welk patroon je hebt gebruikt.
Oefen alvast: 4 vragen met uitleg
1. Een tabel stijgt met gelijke stappen: x = 3 geeft 12 en x = 4 geeft 16. Welke waarde hoort bij x = 5?
- "24"
- "20"
- "18"
- "19"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""24""? Dan verdubbel je de stap in plaats van die toe te passen. De stap is 4, dus 16 + 4. Het goede antwoord is 20.
- B (juist): Klopt: de stap is 16 − 12 = 4, dus bij x = 5 is y = 16 + 4 = 20.
- C: Koos je ""18""? Dan neem je de helft van de stap. De stap volgt uit 16 − 12 = 4, dus de volgende waarde is 20. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 20.
- D: Koos je ""19""? Dan tel je 3 en 4 bij 12 op. De stap volgt uit het verschil tussen twee opeenvolgende waarden, dus 4. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 20.
Onthoud: Een tabel stijgt met gelijke stappen: x = 3 geeft 12 en x = 4 geeft 16. Welke waarde hoort bij x = 5?
Een telefoonabonnement heeft de volgende tabel. Bij 0 belminuten betaal je €10, bij 100 minuten €15, bij 200 minuten €20 en bij 300 minuten €25 per maand. De klant wil de tabel lezen, het patroon beschrijven en er een formule bij opstellen.
2. Hoeveel euro betaal je bij 200 belminuten volgens de tabel?
- "€15"
- "€25"
- "€20"
- "€200"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""€15""? Dan lees je de rij bij 100 minuten af. De vraag is naar 200 minuten, dus €20. Het goede antwoord is €20.
- B: Koos je ""€25""? Dan lees je de rij bij 300 minuten af. 200 minuten staat een kolom eerder, dus €20. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op €20.
- C (juist): Klopt: de tabel geeft bij 200 minuten €20. Reken dit na met de gegeven gegevens.
- D: Koos je ""€200""? Dan neem je het aantal minuten als bedrag. Het bedrag staat in de tweede rij van de tabel, dus €20. Controleer je stap: de juiste uitkomst is €20.
Onthoud: Hoeveel euro betaal je bij 200 belminuten volgens de tabel?
Twee bedrijven vergelijken hun omzet in duizenden euro's. Bedrijf A heeft in de jaren 0, 1, 2 en 3 omzetten van 100, 120, 140 en 160. Bedrijf B heeft in dezelfde jaren omzetten van 100, 110, 121 en 133,1. Een leerling vergelijkt de twee tabellen.
3. Met hoeveel duizend euro nam de omzet van bedrijf A in totaal toe van jaar 0 tot jaar 3?
- "160"
- "20"
- "260"
- "60"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""160""? Dan neem je de omzet in jaar 3. De totale toename is het verschil met jaar 0, dus 160 − 100. Het goede antwoord is 60.
- B: Koos je ""20""? Dan neem je de toename van één jaar. De vraag gaat over drie jaar, dus 3 × 20. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 60.
- C: Koos je ""260""? Dan tel je de omzetten van jaar 0 en jaar 3 bij elkaar op. Een toename is een verschil, dus 160 − 100. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 60.
- D (juist): Klopt: 160 − 100 = 60, ofwel 3 jaar maal 20 per jaar. Reken dit na met de gegeven gegevens.
Onthoud: Met hoeveel duizend euro nam de omzet van bedrijf A in totaal toe van jaar 0 tot jaar 3?
Twee bedrijven vergelijken hun omzet in duizenden euro's. Bedrijf A heeft in de jaren 0, 1, 2 en 3 omzetten van 100, 120, 140 en 160. Bedrijf B heeft in dezelfde jaren omzetten van 100, 110, 121 en 133,1. Een leerling vergelijkt de twee tabellen.
4. Bedrijf B groeit elk jaar 10% door. Welke omzet heeft B dan in jaar 4?
- "146,41"
- "153,1"
- "143,1"
- "133,1"
Antwoord en uitleg
- A (juist): Klopt: 133,1 × 1,10 = 146,41, want elk jaar is de omzet 1,10 keer zo groot.
- B: Koos je ""153,1""? Dan tel je 20 bij 133,1 op. B groeit met een percentage, dus 133,1 × 1,10. Het goede antwoord is 146,41.
- C: Koos je ""143,1""? Dan tel je 10 bij 133,1 op. B groeit met 10%, dus 133,1 × 1,10. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 146,41.
- D: Koos je ""133,1""? Dan neem je het jaar daarvoor over. In jaar 4 is de omzet hoger, dus 146,41. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 146,41.
Onthoud: Bedrijf B groeit elk jaar 10% door. Welke omzet heeft B dan in jaar 4?
Verder in Wiskunde A HAVO
- Telproblemen structureren en berekenenJe structureert telproblemen met de vermenigvuldigregel en de somregel, rekent met volgorde, herhaling en faculteiten, bepaalt combinaties…
- Grafieken tekenen, aflezen en interpreterenJe leest grafieken af, beschrijft stijgen en dalen (constant, toenemend of afnemend), herkent de vier hoofdtypen verbanden, vindt…
Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app