Leren › Wiskunde A HAVO › Domein E: Statistiek
Presentaties van data kiezen en interpreteren
Je kiest bij een vraag de passende representatie, werkt met frequentietabellen, cirkeldiagrammen, steelbladdiagrammen en klassen, leest cumulatieve frequenties af en beoordeelt misleidende presentaties.
- Wiskunde A HAVO
- CE
- 27 oefenvragen
- 12 begrippen
Samenvatting
| Begrip | Kern |
|---|---|
| Relatieve frequentie | aantal : totaal |
| Cumulatieve frequentie | optellen tot en met |
| Cirkeldiagram | 1% is 3,6° |
| Steelbladdiagram | waarden blijven zichtbaar |
| Klassen | groepen |
| Misleidend | as niet bij 0 |
De representatie hangt af van de vraag. Een cirkeldiagram toont aandelen van een geheel, een lijndiagram het verloop in de tijd, een histogram de verdeling van een continue variabele in klassen en een staafdiagram categorieën of discrete waarden. Een steelbladdiagram en een dotplot tonen kleine datasets met de waarden zelf. Bepaal eerst de variabele en wat je wilt laten zien.
In een frequentietabel staat per waarde de absolute frequentie; de relatieve frequentie is dat aantal gedeeld door het totaal. Bij 20 leerlingen is een 6 met frequentie 6 dus 30%. In een cirkeldiagram hoort 1% bij 3,6°: 25% is 90° en 45% van 200 leerlingen is 90 leerlingen. De relatieve frequenties tellen samen op tot 100%. Controleer altijd of de frequenties optellen tot het totaal.
Cijfers van 20 leerlingen: een 5 komt 3 keer voor, een 6 6 keer, een 7 5 keer, een 8 4 keer en een 9 2 keer. Totaal 20. Relatieve frequentie van een 6: 6 : 20 = 30%. Een 8 of hoger: 4 + 2 = 6.
- absolute frequentie van het cijfer 5
- frequentie van het cijfer 6
- frequentie van het cijfer 7
- frequentie van het cijfer 8
- frequentie van het cijfer 9
- 3 + 6 + 5 + 4 + 2
- aantal gedeeld door totaal
- 30%
Bij een klassenindeling verdeel je de waarden in groepen. De cumulatieve frequentie telt de aantallen tot en met een klasse op: bij 12, 18, 30, 25 en 15 bezoekers zijn dat 12, 30, 60, 85 en 100. Dus 60% is jonger dan 30 jaar. De mediaan ligt in de klasse waar de cumulatieve frequentie 50% passeert: 20 tot 30 jaar.
Een misleidende presentatie geeft een verkeerd beeld. Een staafdiagram met een verticale as die bij 96 begint, laat het verschil tussen 98 en 100 enorm lijken terwijl het slechts ongeveer 2% is. Kijk daarom naar de eenheden, de as en de schaal, en reken zelf het verschil uit. Een eerlijke presentatie begint de as bij 0 bij staafdiagrammen en gebruikt dezelfde schaal bij vergelijkingen.
Oefen alvast: 4 vragen met uitleg
1. Welke representatie past bij het aandeel van de delen van een geheel?
- "lijndiagram"
- "cirkeldiagram"
- "steelbladdiagram"
- "puntenwolk"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""lijndiagram""? Dan denk je aan een ontwikkeling in de tijd. Een lijndiagram toont verloop, en geen aandelen. Het goede antwoord is cirkeldiagram.
- B (juist): Klopt: een cirkeldiagram toont hoe een geheel is verdeeld in delen.
- C: Koos je ""steelbladdiagram""? Dan denk je aan het tonen van losse waarden. Een steelbladdiagram toont de data zelf, en niet de aandelen.
- D: Koos je ""puntenwolk""? Dan denk je aan twee variabelen. Een puntenwolk toont samenhang, en niet aandelen. Controleer je stap: de juiste uitkomst is cirkeldiagram.
Onthoud: Welke representatie past bij het aandeel van de delen van een geheel?
Een docent noteert de cijfers van 20 leerlingen in een frequentietabel: het cijfer 5 komt 3 keer voor, het cijfer 6 komt 6 keer voor, het cijfer 7 komt 5 keer voor, het cijfer 8 komt 4 keer voor en het cijfer 9 komt 2 keer voor.
2. Hoeveel leerlingen telt de tabel in totaal?
- "5"
- "35"
- "20"
- "6"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""5""? Dan neem je het aantal verschillende cijfers. Tel de frequenties op, dus 20. Het goede antwoord is 20.
- B: Koos je ""35""? Dan tel je de cijfers 5 tot 9 op. Je moet de frequenties optellen, dus 20. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 20.
- C (juist): Klopt: 3 + 6 + 5 + 4 + 2 = 20. Reken dit na met de gegeven gegevens.
- D: Koos je ""6""? Dan neem je de hoogste frequentie. Tel alle frequenties op, dus 20. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 20.
Onthoud: Hoeveel leerlingen telt de tabel in totaal?
Een staafdiagram toont de omzet van een winkel: 98 duizend euro in 2019 en 100 duizend euro in 2020. De verticale as begint bij 96 en niet bij 0, waardoor de staaf van 2020 vijf keer zo hoog lijkt als die van 2019.
3. Met hoeveel procent steeg de omzet van 2019 naar 2020?
- "400%"
- "2 duizend euro"
- "100%"
- "ongeveer 2%"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""400%""? Dan neem je de lijkende staafhoogte. De werkelijke stijging volgt uit de getallen, dus ongeveer 2%. Het goede antwoord is ongeveer 2%.
- B: Koos je ""2 duizend euro""? Dan geef je de absolute stijging als percentage. Het gevraagde is een percentage, dus ongeveer 2%.
- C: Koos je ""100%""? Dan denk je dat de staaf verdubbelt. De waarden zijn 98 en 100, dus ongeveer 2%. Controleer je stap: de juiste uitkomst is ongeveer 2%.
- D (juist): Klopt: (100 − 98) : 98 ≈ 0,02, dus ongeveer 2%. Reken dit na met de gegeven gegevens.
Onthoud: Met hoeveel procent steeg de omzet van 2019 naar 2020?
Een staafdiagram toont de omzet van een winkel: 98 duizend euro in 2019 en 100 duizend euro in 2020. De verticale as begint bij 96 en niet bij 0, waardoor de staaf van 2020 vijf keer zo hoog lijkt als die van 2019.
4. Waarom is deze presentatie misleidend?
- "de verticale as begint niet bij 0, waardoor het verschil groot lijkt"
- "de staven zijn te dik"
- "de omzet is verkeerd berekend"
- "een staafdiagram mag niet voor omzet, eigenlijk, denk ik, zeg maar"
Antwoord en uitleg
- A (juist): Klopt: de staaf van 2020 lijkt vijf keer zo hoog terwijl het verschil klein is.
- B: Koos je ""de staven zijn te dik""? Dan denk je dat de dikte telt. Het gaat om de as die niet bij 0 begint, dus misleidend.
- C: Koos je ""de omzet is verkeerd berekend""? Dan denk je aan een rekenfout. De getallen zijn juist, maar de as vertekent het beeld.
- D: Koos je ""een staafdiagram mag niet voor omzet, eigenlijk, denk ik, zeg maar""? Dan denk je dat het diagramtype fout is. Het diagramtype is geschikt, maar de as vertekent.
Onthoud: Waarom is deze presentatie misleidend?
Verder in Wiskunde A HAVO
- Onderzoeksopzet, steekproef en soorten variabelen beoordelenJe beoordeelt een onderzoeksvraag en steekproef, herkent zelfselectie, lage respons en sturende vragen, bepaalt het soort variabele en…
- Centrum- en spreidingsmaten kiezen en berekenenJe berekent gemiddelde, mediaan en modus, bepaalt spreidingsbreedte en interkwartielafstand, interpreteert de typische afwijking van het…
Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app