Leren › Wiskunde A HAVO › Domein B: Algebra en tellen
Rekenen met rekenregels, machten en wortels
Je rekent met getallen met de juiste volgorde van bewerkingen en haakjes, gebruikt de rekenregels voor machten (ook met exponent 0 en negatieve exponenten) en wortels, schrijft grote getallen in wetenschappelijke notatie en controleert je antwoord met een schatting.
- Wiskunde A HAVO
- CE
- 27 oefenvragen
- 12 begrippen
Samenvatting
| Begrip | Kern |
|---|---|
| Volgorde | haakjes, macht, × :, + − |
| Macht | 2⁵ = 32 |
| Nulde macht | a⁰ = 1 |
| Negatieve exponent | a⁻ⁿ = 1/aⁿ |
| Wortel | √81 = 9 |
| Wetenschappelijke notatie | 4,2 × 10¹³ |
Werk altijd in dezelfde volgorde: eerst haakjes, dan machten en wortels, dan vermenigvuldigen en delen (van links naar rechts) en tot slot optellen en aftrekken. Bij 4 + 3 × 2² − 10 : 5 reken je dus 2² = 4, 3 × 4 = 12, 10 : 5 = 2 en tot slot 4 + 12 − 2 = 14. Zet je haakjes om 4 + 3, dan is de uitkomst 26.
Schrijf elke stap onder elkaar op. Zo zie je waar een fout kan zitten en kun je de berekening controleren met een schatting: 4 + 12 − 2 is ongeveer 14.
4 + 3 × 2² − 10 : 5 = 4 + 3 × 4 − 2 = 4 + 12 − 2 = 14.
- eerst de macht: 4
- deling: 2
- vermenigvuldigen: 12
- optellen en aftrekken van links naar rechts
- eindantwoord
Een macht is herhaald vermenigvuldigen: 2⁵ = 32. Met gelijke grondtallen geldt: aᵐ × aⁿ = aᵐ⁺ⁿ (exponenten optellen), aᵐ : aⁿ = aᵐ⁻ⁿ (aftrekken) en (aᵐ)ⁿ = aᵐⁿ (vermenigvuldigen). Verder is a⁰ = 1 en a⁻ⁿ = 1/aⁿ. Een wortel is het omgekeerde van kwadrateren: √81 = 9. Voor een product geldt √(ab) = √a × √b, voor een som niet. Hieronder staat 2ˣ: bij x = 0 is het 1 en bij negatieve x krijg je een breuk.
Grote en kleine getallen schrijf je in wetenschappelijke notatie: 4,2 × 10¹³, met één cijfer voor de komma. Bij het vermenigvuldigen tel je de exponenten op en bij delen trek je ze af. Controleer je antwoord met een schatting en rond af op wat de situatie vraagt. Bij een kassabon reken je per product aantal keer prijs en tel je daarna alles op. Dat wordt vaak gebruikt in opgaven over geld, maten en snelheden, waar een enkele fout in de volgorde meteen een heel ander antwoord geeft. Let ook op eenheden en op een antwoord dat in de situatie realistisch is.
Oefen alvast: 4 vragen met uitleg
1. Een leerling rekent 6 + 4 × 3 uit. Welke uitkomst klopt volgens de volgorde van bewerkingen?
- "30"
- "18"
- "13"
- "72"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""30""? Dan reken je van links naar rechts: 6 + 4 = 10 en dan × 3. Vermenigvuldigen gaat voor optellen, dus eerst 4 × 3 = 12.
- B (juist): Klopt: eerst vermenigvuldigen (4 × 3 = 12) en dan optellen (6 + 12 = 18).
- C: Koos je ""13""? Dan tel je alle getallen bij elkaar op. De opgave heeft een vermenigvuldiging, dus je moet 4 × 3 berekenen.
- D: Koos je ""72""? Dan vermenigvuldig je alle getallen. Er staat een plus tussen 6 en 4 × 3, dus eerst 4 × 3 en dan + 6. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 18.
Onthoud: Een leerling rekent 6 + 4 × 3 uit. Welke uitkomst klopt volgens de volgorde van bewerkingen?
Een leerling rekent zonder rekenmachine en moet de volgorde van bewerkingen gebruiken. Hij krijgt de opgave 4 + 3 × 2² − 10 : 5 en wil weten wat de uitkomst is en wat er verandert als er haakjes bij komen.
2. Welke waarde heeft de term 3 × 2² in de opgave als je de macht eerst neemt?
- "36"
- "18"
- "12"
- "6"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""36""? Dan kwadrateer je 3 × 2. Het kwadraat hoort alleen bij 2, dus 2² = 4 en dan × 3. Het goede antwoord is 12.
- B: Koos je ""18""? Dan reken je 3 × 2 × 3. Een kwadraat is 2 × 2, en dat is 4. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 12.
- C (juist): Klopt: eerst 2² = 4 en dan 3 × 4 = 12. Reken dit na met de gegeven gegevens.
- D: Koos je ""6""? Dan reken je 3 × 2. De macht staat er nog bij, dus 3 × 2² = 12. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 12.
Onthoud: Welke waarde heeft de term 3 × 2² in de opgave als je de macht eerst neemt?
Een natuurkundige noemt de afstand tot een ster 4,2 × 10¹³ km. Een leerling wil dit getal als geheel getal schrijven en het vermenigvuldigen met 3 × 10². Hij gebruikt rekenregels voor machten van tien en schrijft de uitkomst in wetenschappelijke notatie.
3. Hoeveel nullen staan er achter 42 als je 4,2 × 10¹³ als geheel getal schrijft?
- "13 nullen, I suppose"
- "11 nullen"
- "14 nullen"
- "12 nullen"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""13 nullen, I suppose""? Dan tel je de exponent als aantal nullen. De komma schuift 1 plaats op, dus 12 nullen na 42. Het goede antwoord is 12 nullen.
- B: Koos je ""11 nullen""? Dan trek je 2 af. De komma in 4,2 schuift 1 plaats, dus 13 − 1 = 12 nullen. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 12 nullen.
- C: Koos je ""14 nullen""? Dan tel je een nul erbij. Er zijn 12 nullen na 42, omdat de komma 1 plaats schuift. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 12 nullen.
- D (juist): Klopt: 4,2 × 10¹³ = 42 × 10¹², dus 42 gevolgd door 12 nullen.
Onthoud: Hoeveel nullen staan er achter 42 als je 4,2 × 10¹³ als geheel getal schrijft?
Een natuurkundige noemt de afstand tot een ster 4,2 × 10¹³ km. Een leerling wil dit getal als geheel getal schrijven en het vermenigvuldigen met 3 × 10². Hij gebruikt rekenregels voor machten van tien en schrijft de uitkomst in wetenschappelijke notatie.
4. Bereken (3 × 10²) × (4,2 × 10¹³) in wetenschappelijke notatie.
- "1,26 × 10¹⁶"
- "12,6 × 10¹⁵, you know"
- "1,26 × 10¹⁵"
- "12,6 × 10³⁰"
Antwoord en uitleg
- A (juist): Klopt: 3 × 4,2 = 12,6 en 10² × 10¹³ = 10¹⁵, dus 12,6 × 10¹⁵ = 1,26 × 10¹⁶.
- B: Koos je ""12,6 × 10¹⁵, you know""? Dan laat je het getal niet normaliseren. In wetenschappelijke notatie staat één cijfer voor de komma, dus 1,26 × 10¹⁶.
- C: Koos je ""1,26 × 10¹⁵""? Dan vergeet je het schuiven van de komma. 12,6 wordt 1,26 en de exponent gaat omhoog, dus 10¹⁶.
- D: Koos je ""12,6 × 10³⁰""? Dan vermenigvuldig je de exponenten (2 × 13 = 26) en tel je 4 op. Bij een product tel je ze op, dus 10¹⁵.
Onthoud: Bereken (3 × 10²) × (4,2 × 10¹³) in wetenschappelijke notatie.
Verder in Wiskunde A HAVO
- Een redenering opbouwen en controlerenJe bouwt een wiskundige redenering op en controleert hem: je onderzoekt beweringen met voorbeelden en tegenvoorbeelden, gebruikt als-dan…
- Rekenen met breuken, verhoudingen en procentenJe rekent met breuken, decimale getallen, verhoudingen en schaal en met procenten: je gebruikt een gemeenschappelijke noemer, rekent met…
Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app