Slagio

Leren › Wiskunde A HAVO › Domein D: Verandering

Toenamediagrammen opstellen en interpreteren

Je tekent en leest toenamediagrammen, bepaalt uit de staven en een beginwaarde de waarden van de grafiek, beschrijft het verloop en vergelijkt twee diagrammen.

Oefen alle 27 vragenOpen in de app

Samenvatting

Je stelt toenamediagrammen op, leest de staven, bepaalt waarden met een beginwaarde en beschrijft het verloop.
Begrippenlijst
BegripKern
Toenamediagramtoename per stap
Staaf onder de asdaling
Gelijke stavenlineair
Stijgende staventoenemend stijgend
Beginwaardenodig voor de waarden
Totale veranderingsom van de staven
1Een toenamediagram opstellen

Een toenamediagram toont per stap de toename van een grootheid. Je berekent de toenames met volgende min vorige: bij 10, 14, 17, 19 en 20 zijn de staven 4, 3, 2 en 1. Een staaf boven de as betekent een stijging, een staaf onder de as een daling en een staaf van nul dat de waarde gelijk blijft. Zet de staven bij de stappen, niet bij de waarden. Het diagram laat het verloop zien, niet de beginwaarde.

01234501234weektoename (cm)4321
Toenamediagram van de plant, getekend als punten van de toename per week: 4, 3, 2 en 1.
Onthoud: zet de toenames bij de stappen, niet bij de waarden.
2Het diagram lezen

Lees de staven van links naar rechts. Gelijke staven horen bij een lineair verband: vier keer +5 geeft 20, 25, 30, 35, 40. Stijgende staven (+2, +4, +6, +8) geven een toenemend stijgende grafiek, dalende staven (4, 3, 2, 1) een afnemend stijgende. Een staaf onder de as betekent een daling, zoals −20 en −10 voor de voorraad. Een staaf van nul is een stuk waar de grafiek gelijk blijft; daarna kan hij weer stijgen of dalen.

stavenWelke vorm?gelijk+5, +5, +5lineairstijgend+2, +4, +6toenemendstijgenddalend4, 3, 2, 1afnemendstijgend
Drie vormen van een toenamediagram en wat ze betekenen voor de grafiek.
Onthoud: lees de staven van links naar rechts en let op het teken.
3Van staven naar waarden

Met een beginwaarde en de staven bepaal je de waarden: begin 3 en staven +2, +4, +6, +8 geven 5, 9, 15 en 23. De totale verandering is de som van de staven, 20, en gelijk aan 23 − 3. Bij staven −20, −10, +10 en +20 vanaf 100 volgen 80, 70, 80 en 100: het minimum 70 is na stap 2 en de totale verandering is 0. Bij twee spaarders met totaal 18 is het verloop verschillend: A heeft 6, 6, 6 en B heeft 9, 6, 3.

Uitwerking van staven naar waarden (eigen voorbeeld)

Beginwaarde 3. Staven +2, +4, +6, +8. Na stap 1: 5. Na stap 2: 9. Na stap 3: 15. Na stap 4: 23. De totale verandering is 20, gelijk aan 23 − 3.

  1. startwaarde
  2. 3 + 2
  3. 5 + 4
  4. 9 + 6
  5. 15 + 8
  6. 2 + 4 + 6 + 8
Tel de staven stap voor stap bij de beginwaarde op.
Tip: tel de staven stap voor stap bij de beginwaarde op.
4Gelijke staven of gelijke totalen

Gelijke totale verandering betekent niet gelijk verloop. Bij A (6, 6, 6) en B (9, 6, 3) is het totaal beide 18, maar B ligt na stap 1 drie euro voor. Controleer dus per stap en niet alleen aan het eind. Staven +4, +2, 0 en −2 vanaf 10 geven 14, 16, 16 en 14: maximum 16, constant in stap 3 en dalend vanaf stap 4. Noem bij een beschrijving altijd het teken van de staven en of ze groter of kleiner worden.

staventeken en groottebeginwaardenodigwaardenstap voor stapcontrolerensom is totaaltoename
Staven lezen, beginwaarde, waarden en controleren met de totale verandering.
Tip: vergelijk toenamediagrammen per stap en niet alleen aan het eind.

Oefen alvast: 4 vragen met uitleg

1. Een tabel heeft de waarden 6, 9 en 11. Welke toenames komen in het toenamediagram?

  1. "9 en 11, I think"
  2. "3 en 2"
  3. "3 en 5"
  4. "2 en 3"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""9 en 11, I think""? Dan neem je de waarden zelf als staven. Een toenamediagram toont verschillen, dus 3 en 2. Het goede antwoord is 3 en 2.
  • B (juist): Klopt: 9 − 6 = 3 en 11 − 9 = 2. Reken dit na met de gegeven gegevens.
  • C: Koos je ""3 en 5""? Dan vergelijk je telkens met de eerste waarde. Elke toename is het verschil met de vorige waarde, dus 11 − 9 = 2.
  • D: Koos je ""2 en 3""? Dan draai je de volgorde om. De eerste toename is 9 − 6 = 3, dus 3 en 2. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 3 en 2.

Onthoud: Een tabel heeft de waarden 6, 9 en 11. Welke toenames komen in het toenamediagram?

Een plant wordt wekelijks gemeten: week 0 is 10 centimeter, week 1 is 14, week 2 is 17, week 3 is 19 en week 4 is 20. Een leerling tekent een toenamediagram met de toename per week en beschrijft de groei.

2. Hoe groot is de toename van week 1 naar week 2?

  1. "4 centimeter"
  2. "17 centimeter, zeg maar"
  3. "3 centimeter"
  4. "2 centimeter"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""4 centimeter""? Dan neem je de toename van de eerste week. Gevraagd is week 1 naar 2, dus 3. Het goede antwoord is 3 centimeter.
  • B: Koos je ""17 centimeter, zeg maar""? Dan neem je de hoogte. Een toename is een verschil, dus 3. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 3 centimeter.
  • C (juist): Klopt: 17 − 14 = 3. Reken dit na met de gegeven gegevens.
  • D: Koos je ""2 centimeter""? Dan neem je de toename van week 2 naar 3. Gevraagd is week 1 naar 2, dus 3. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 3 centimeter.

Onthoud: Hoe groot is de toename van week 1 naar week 2?

Een toenamediagram heeft vier staven: +2, +4, +6 en +8. De bijbehorende grafiek begint bij 3. Een leerling bepaalt de waarden en beschrijft het verloop.

3. Welke waarde heeft de grafiek na 3 stappen?

  1. "9"
  2. "23"
  3. "12"
  4. "15"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""9""? Dan neem je de waarde na 2 stappen. Er zijn drie stappen, dus 15. Het goede antwoord is 15.
  • B: Koos je ""23""? Dan neem je de waarde na 4 stappen. Gevraagd is na 3, dus 15. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 15.
  • C: Koos je ""12""? Dan tel je 2, 4 en 6 op bij 0. De beginwaarde is 3, dus 15. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 15.
  • D (juist): Klopt: 3 + 2 = 5, 5 + 4 = 9 en 9 + 6 = 15. Reken dit na met de gegeven gegevens.

Onthoud: Welke waarde heeft de grafiek na 3 stappen?

Een toenamediagram heeft vier staven: +2, +4, +6 en +8. De bijbehorende grafiek begint bij 3. Een leerling bepaalt de waarden en beschrijft het verloop.

4. Hoe beschrijf je het verloop bij de staven +2, +4, +6 en +8?

  1. "toenemend stijgend"
  2. "afnemend stijgend, eigenlijk"
  3. "lineair stijgend"
  4. "dalend"
Antwoord en uitleg
  • A (juist): Klopt: de waarde stijgt en de toename wordt steeds groter.
  • B: Koos je ""afnemend stijgend, eigenlijk""? Dan denk je dat de toename kleiner wordt. De staven worden hoger, dus toenemend. Het goede antwoord is toenemend stijgend.
  • C: Koos je ""lineair stijgend""? Dan denk je dat de toename gelijk is. De staven verschillen, dus toenemend. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op toenemend stijgend.
  • D: Koos je ""dalend""? Dan verwar je stijgen met dalen. De staven zijn positief, dus stijgend. Controleer je stap: de juiste uitkomst is toenemend stijgend.

Onthoud: Hoe beschrijf je het verloop bij de staven +2, +4, +6 en +8?

Oefen de andere 23 vragen, aangepast aan jouw niveau

Verder in Wiskunde A HAVO

Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app