Leren › Wiskunde A HAVO › Domein D: Verandering
Toenamediagrammen opstellen en interpreteren
Je tekent en leest toenamediagrammen, bepaalt uit de staven en een beginwaarde de waarden van de grafiek, beschrijft het verloop en vergelijkt twee diagrammen.
- Wiskunde A HAVO
- CE
- 27 oefenvragen
- 12 begrippen
Samenvatting
| Begrip | Kern |
|---|---|
| Toenamediagram | toename per stap |
| Staaf onder de as | daling |
| Gelijke staven | lineair |
| Stijgende staven | toenemend stijgend |
| Beginwaarde | nodig voor de waarden |
| Totale verandering | som van de staven |
Een toenamediagram toont per stap de toename van een grootheid. Je berekent de toenames met volgende min vorige: bij 10, 14, 17, 19 en 20 zijn de staven 4, 3, 2 en 1. Een staaf boven de as betekent een stijging, een staaf onder de as een daling en een staaf van nul dat de waarde gelijk blijft. Zet de staven bij de stappen, niet bij de waarden. Het diagram laat het verloop zien, niet de beginwaarde.
Lees de staven van links naar rechts. Gelijke staven horen bij een lineair verband: vier keer +5 geeft 20, 25, 30, 35, 40. Stijgende staven (+2, +4, +6, +8) geven een toenemend stijgende grafiek, dalende staven (4, 3, 2, 1) een afnemend stijgende. Een staaf onder de as betekent een daling, zoals −20 en −10 voor de voorraad. Een staaf van nul is een stuk waar de grafiek gelijk blijft; daarna kan hij weer stijgen of dalen.
Met een beginwaarde en de staven bepaal je de waarden: begin 3 en staven +2, +4, +6, +8 geven 5, 9, 15 en 23. De totale verandering is de som van de staven, 20, en gelijk aan 23 − 3. Bij staven −20, −10, +10 en +20 vanaf 100 volgen 80, 70, 80 en 100: het minimum 70 is na stap 2 en de totale verandering is 0. Bij twee spaarders met totaal 18 is het verloop verschillend: A heeft 6, 6, 6 en B heeft 9, 6, 3.
Beginwaarde 3. Staven +2, +4, +6, +8. Na stap 1: 5. Na stap 2: 9. Na stap 3: 15. Na stap 4: 23. De totale verandering is 20, gelijk aan 23 − 3.
- startwaarde
- 3 + 2
- 5 + 4
- 9 + 6
- 15 + 8
- 2 + 4 + 6 + 8
Gelijke totale verandering betekent niet gelijk verloop. Bij A (6, 6, 6) en B (9, 6, 3) is het totaal beide 18, maar B ligt na stap 1 drie euro voor. Controleer dus per stap en niet alleen aan het eind. Staven +4, +2, 0 en −2 vanaf 10 geven 14, 16, 16 en 14: maximum 16, constant in stap 3 en dalend vanaf stap 4. Noem bij een beschrijving altijd het teken van de staven en of ze groter of kleiner worden.
Oefen alvast: 4 vragen met uitleg
1. Een tabel heeft de waarden 6, 9 en 11. Welke toenames komen in het toenamediagram?
- "9 en 11, I think"
- "3 en 2"
- "3 en 5"
- "2 en 3"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""9 en 11, I think""? Dan neem je de waarden zelf als staven. Een toenamediagram toont verschillen, dus 3 en 2. Het goede antwoord is 3 en 2.
- B (juist): Klopt: 9 − 6 = 3 en 11 − 9 = 2. Reken dit na met de gegeven gegevens.
- C: Koos je ""3 en 5""? Dan vergelijk je telkens met de eerste waarde. Elke toename is het verschil met de vorige waarde, dus 11 − 9 = 2.
- D: Koos je ""2 en 3""? Dan draai je de volgorde om. De eerste toename is 9 − 6 = 3, dus 3 en 2. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 3 en 2.
Onthoud: Een tabel heeft de waarden 6, 9 en 11. Welke toenames komen in het toenamediagram?
Een plant wordt wekelijks gemeten: week 0 is 10 centimeter, week 1 is 14, week 2 is 17, week 3 is 19 en week 4 is 20. Een leerling tekent een toenamediagram met de toename per week en beschrijft de groei.
2. Hoe groot is de toename van week 1 naar week 2?
- "4 centimeter"
- "17 centimeter, zeg maar"
- "3 centimeter"
- "2 centimeter"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""4 centimeter""? Dan neem je de toename van de eerste week. Gevraagd is week 1 naar 2, dus 3. Het goede antwoord is 3 centimeter.
- B: Koos je ""17 centimeter, zeg maar""? Dan neem je de hoogte. Een toename is een verschil, dus 3. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 3 centimeter.
- C (juist): Klopt: 17 − 14 = 3. Reken dit na met de gegeven gegevens.
- D: Koos je ""2 centimeter""? Dan neem je de toename van week 2 naar 3. Gevraagd is week 1 naar 2, dus 3. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 3 centimeter.
Onthoud: Hoe groot is de toename van week 1 naar week 2?
Een toenamediagram heeft vier staven: +2, +4, +6 en +8. De bijbehorende grafiek begint bij 3. Een leerling bepaalt de waarden en beschrijft het verloop.
3. Welke waarde heeft de grafiek na 3 stappen?
- "9"
- "23"
- "12"
- "15"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""9""? Dan neem je de waarde na 2 stappen. Er zijn drie stappen, dus 15. Het goede antwoord is 15.
- B: Koos je ""23""? Dan neem je de waarde na 4 stappen. Gevraagd is na 3, dus 15. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 15.
- C: Koos je ""12""? Dan tel je 2, 4 en 6 op bij 0. De beginwaarde is 3, dus 15. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 15.
- D (juist): Klopt: 3 + 2 = 5, 5 + 4 = 9 en 9 + 6 = 15. Reken dit na met de gegeven gegevens.
Onthoud: Welke waarde heeft de grafiek na 3 stappen?
Een toenamediagram heeft vier staven: +2, +4, +6 en +8. De bijbehorende grafiek begint bij 3. Een leerling bepaalt de waarden en beschrijft het verloop.
4. Hoe beschrijf je het verloop bij de staven +2, +4, +6 en +8?
- "toenemend stijgend"
- "afnemend stijgend, eigenlijk"
- "lineair stijgend"
- "dalend"
Antwoord en uitleg
- A (juist): Klopt: de waarde stijgt en de toename wordt steeds groter.
- B: Koos je ""afnemend stijgend, eigenlijk""? Dan denk je dat de toename kleiner wordt. De staven worden hoger, dus toenemend. Het goede antwoord is toenemend stijgend.
- C: Koos je ""lineair stijgend""? Dan denk je dat de toename gelijk is. De staven verschillen, dus toenemend. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op toenemend stijgend.
- D: Koos je ""dalend""? Dan verwar je stijgen met dalen. De staven zijn positief, dus stijgend. Controleer je stap: de juiste uitkomst is toenemend stijgend.
Onthoud: Hoe beschrijf je het verloop bij de staven +2, +4, +6 en +8?
Verder in Wiskunde A HAVO
- Veranderingen beschrijven met differentiesJe berekent differenties uit een tabel, beschrijft stijgen en dalen met het teken en de grootte van de differenties, herkent lineaire en…
- Gemiddelde verandering en gemiddelde helling over een intervalJe berekent de gemiddelde verandering of gemiddelde helling over een interval met verschil in y gedeeld door verschil in x, vergelijkt…
Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app