Slagio

Leren › Wiskunde A HAVO › Domein A: Vaardigheden

Wiskundige taal, notatie en formules lezen

Je leest wiskundige taal en formules: je herkent variabele, constante en coëfficiënt, gebruikt de functienotatie f(x), let op haakjes en machten, herkent evenredig, lineair en exponentieel in een tabel en vertaalt woorden naar een formule.

Oefen alle 27 vragenOpen in de app

Samenvatting

Je leest formules met variabele, constante en coëfficiënt, gebruikt functienotatie, let op haakjes en kwadraat en herkent lineair, evenredig en groeifactor.
Begrippenlijst
BegripKern
Variabelen, x
Constantevaste term
Coëfficiëntgetal vóór de letter
Functiewaardef(3) = 10
EvenredigW = 4p
Groeifactor1,08 bij 8%
1De onderdelen van een formule

Een formule bestaat uit termen. In K = 250 + 12,5n is n de variabele (de invoer), 250 de constante (de vaste term) en 12,5 de coëfficiënt: het getal vóór de variabele. Een coëfficiënt vertelt wat er per eenheid bij komt. Weet je wat elk onderdeel betekent, dan kun je de formule lezen als een zin: de zaal kost €250 vast en €12,50 per gast.

K = 250 + 12,5nWat is wat?constante250vast bedragcoëfficiënt12,5per gastvariabelenaantal gasten
Constante, coëfficiënt en variabele in K = 250 + 12,5n.
Onthoud: de coëfficiënt staat vóór de variabele; de constante staat los.
2Functienotatie en haakjes

Bij een functie zoals f(x) = 2x² − 3x + 1 betekent f(3): vul x = 3 in. De functiewaarde is dan 2 × 9 − 9 + 1 = 10. Let op de notatie: 2x² is 2 keer x², maar (2x)² is 4x²; en −x² is −(x²), dus voor x = 3 is het −9. Haakjes en het kwadraat bepalen de volgorde. Hieronder zie je hoe f(3) stap voor stap wordt uitgerekend.

Uitwerking van f(3) (eigen voorbeeld)

f(x) = 2x² − 3x + 1. Dus f(3) = 2 × 3² − 3 × 3 + 1 = 18 − 9 + 1 = 10.

  1. eerst het kwadraat: 3² = 9, daarna keer 2
  2. tweede term: −9
  3. de constante
  4. de functiewaarde: f(3) = 10
Vul 3 in, reken het kwadraat eerst uit en tel dan op: f(3) = 10.
Tip: kwadraat eerst, dan vermenigvuldigen, dan optellen.
3Tabel, formule en groei

Neemt y in een tabel bij elke stap van x met hetzelfde bedrag toe, dan is het verband lineair: bij 5, 8, 11, 14 is dat 3 per stap, dus y = 5 + 3x. Groeit iets steeds met hetzelfde percentage, dan vermenigvuldig je telkens met dezelfde groeifactor: 8% groei is 1,08. Een evenredig verband zoals W = 4p heeft een vaste verhouding: verdubbelt p, dan verdubbelt W. Hieronder staat de tabel als grafiek, en daarna de omzet bij 8% groei per jaar.

05101520012345x (invoer)y (uitkomst)y = 5 + 3x581114
Bij elke stap van x gaat y met 3 omhoog: de punten liggen op een rechte lijn, dus lineair.
010020030040050060070001234jaaromzet (duizend euro)omzet500540583630
Elk jaar keer 1,08: de stappen worden steeds groter, dus niet lineair maar exponentieel.
Onthoud: gelijke toename: lineair; gelijke factor: exponentieel.
4Taal in teksten omzetten naar formules

Woorden uit een tekst vertaal je naar wiskunde: per betekent een coëfficiënt (€12,50 per gast), evenredig betekent een formule zonder constante (W = 4p), in het kwadraat betekent een macht, met 8% gestegen betekent een factor 1,08, en vast bedrag betekent een constante. Lees de tekst, markeer de woorden en schrijf dan de formule. Controleer door een getal in te vullen en de uitkomst met de tekst te vergelijken.

markerenper, vast, evenredigvariabelenletters en eenhedenformuleopschrijvencontrolerengetal invullenformule
Markeer de woorden, kies variabelen, schrijf de formule en controleer door in te vullen.
Tip: vertaal per, vast en evenredig altijd naar de juiste term.

Oefen alvast: 4 vragen met uitleg

1. In K = 250 + 12,5n: welk getal is de coëfficiënt van n?

  1. "250"
  2. "12,5"
  3. "262,5"
  4. "n"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""250""? Dan neem je de vaste term. Dat is het getal zonder variabele, en niet het getal voor n. Het goede antwoord is 12,5.
  • B (juist): Klopt: de coëfficiënt is het getal dat voor de variabele staat.
  • C: Koos je ""262,5""? Dan tel je 250 en 12,5 bij elkaar op. De formule geeft twee aparte getallen, en de coëfficiënt is alleen 12,5.
  • D: Koos je ""n""? Dan neem je de variabele. n is de letter, en de coëfficiënt is het getal ervoor. Controleer je rekenstap: de juiste uitkomst is 12,5.

Onthoud: In K = 250 + 12,5n: welk getal is de coëfficiënt van n?

De kosten K (in euro) van een feestzaal worden gegeven door K = 250 + 12,5n, waarbij n het aantal gasten is. De zaal vraagt dus een vast bedrag en een bedrag per gast. Je wilt de formule lezen en gebruiken.

2. Welke letter is de onafhankelijke variabele (de invoer) in K = 250 + 12,5n?

  1. "K"
  2. "250"
  3. "n"
  4. "12,5"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""K""? Dan neem je de uitkomst. K hangt af van n, dus K is de afhankelijke variabele. Het goede antwoord is n.
  • B: Koos je ""250""? Dan neem je een getal. De invoer is een letter, en 250 is een vaste term. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op n.
  • C (juist): Klopt: n is het aantal gasten dat je kiest, en K hangt daarvan af.
  • D: Koos je ""12,5""? Dan neem je de coëfficiënt. Dat is een getal, en de invoer is een letter. Controleer je rekenstap: de juiste uitkomst is n.

Onthoud: Welke letter is de onafhankelijke variabele (de invoer) in K = 250 + 12,5n?

Een bedrijf schrijft in zijn jaarverslag: "De winst W (in euro) is evenredig met het aantal verkochte producten p: W = 4p." De directeur wil weten wat er met de winst gebeurt als de verkoop verandert.

3. Welk kenmerk heeft een evenredig verband zoals W = 4p?

  1. "W is altijd 4 meer dan p, zeg maar, gewoon, volgens mij"
  2. "W = 4 + p"
  3. "W is constant"
  4. "de verhouding W gedeeld door p is altijd 4"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""W is altijd 4 meer dan p, zeg maar, gewoon, volgens mij""? Dan maak je een optelverband van de formule. W = 4p is een vermenigvuldiging, en geen optelling.
  • B: Koos je ""W = 4 + p""? Dan schrijf je de formule als optelling. W is 4 keer p, en niet 4 erbij. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op de verhouding W gedeeld door p is altijd 4.
  • C: Koos je ""W is constant""? Dan denk je dat W niet verandert. W verandert mee met p, dus W is niet constant. Controleer je rekenstap: de juiste uitkomst is de verhouding W gedeeld door p is altijd 4.
  • D (juist): Klopt: bij evenredigheid is de verhouding constant. Reken dit na met de gegeven gegevens.

Onthoud: Welk kenmerk heeft een evenredig verband zoals W = 4p?

Een bedrijf schrijft in zijn jaarverslag: "De winst W (in euro) is evenredig met het aantal verkochte producten p: W = 4p." De directeur wil weten wat er met de winst gebeurt als de verkoop verandert.

4. Wat gebeurt er met W als p verdubbelt?

  1. "W verdubbelt ook"
  2. "W blijft gelijk"
  3. "W wordt 4 meer"
  4. "W wordt vier keer zo groot"
Antwoord en uitleg
  • A (juist): Klopt: bij W = 4p geldt W(2p) = 8p = 2 × 4p. Reken dit na met de gegeven gegevens.
  • B: Koos je ""W blijft gelijk""? Dan denk je dat W niet meeverandert. Bij evenredigheid verandert W mee, dus W verdubbelt. Het goede antwoord is W verdubbelt ook.
  • C: Koos je ""W wordt 4 meer""? Dan tel je 4 bij W op. Een evenredig verband vermenigvuldigt, dus W verdubbelt. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op W verdubbelt ook.
  • D: Koos je ""W wordt vier keer zo groot""? Dan vermenigvuldig je met 4 in plaats van met 2. De 4 is de coëfficiënt, en niet de verandering van p.

Onthoud: Wat gebeurt er met W als p verdubbelt?

Oefen de andere 23 vragen, aangepast aan jouw niveau

Verder in Wiskunde A HAVO

Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app