Slagio

Leren › Wiskunde B HAVO › Domein A: Vaardigheden

Een probleem analyseren, inperken en vertalen naar een wiskundig model

Je bepaalt wat gegeven en gevraagd is, perkt een probleem in met aannamen, kiest variabelen en eenheden, stelt een formule op, bepaalt het domein van het model en vertaalt je antwoord terug naar de context.

Oefen alle 27 vragenOpen in de app

Samenvatting

Je analyseert en perkt in, stelt een wiskundig model op met variabelen en eenheden en bepaalt het domein.
Begrippenlijst
BegripKern
Aannamekeuze om te kunnen rekenen
Variabelegrootheid met eenheid
Formulerelatie tussen variabelen
Domeinwaar het model zinvol is
Terugvertalennaar de context
1Analyseren en inperken

Bij een nieuw probleem bepaal je eerst wat gegeven en wat gevraagd is: bij een bad van 8000 liter en een kraan van 40 liter per minuut zoek je de tijd. Daarna perk je in: je laat bijzaken weg en maakt aannamen, zoals rechte muren of een constante snelheid. Noteer je aannamen, want ze bepalen hoe goed je model past bij de werkelijkheid.

probleemWat doe ik eerst?gegeven8000 L en 40L/minwat weet ik?gevraagdde tijdwat zoek ik?aannameconstantesnelheidbijzakenweglaten
Drie stappen bij het analyseren en inperken van een probleem.
Onthoud: noteer wat gegeven en gevraagd is en welke aannamen je maakt.
2Een formule opstellen

Kies variabelen met eenheden en leg het verband vast. Een kraan van 40 liter per minuut geeft V = 40t, met t in minuten. Vaste en variabele delen splits je: de zaal kost €150 vast en €12 per persoon, dus K = 150 + 12p. Reken eenheden om: 60 watt is 0,06 kilowatt, dus de kosten van een lamp zijn K = 0,06 · 0,30 · t = 0,018t. Controleer een formule met een eenvoudig getal.

Uitwerking van een model (eigen voorbeeld)

Feest: zaal €150 en €12 per persoon. Met p personen zijn de kosten K = 150 + 12p. Bij 40 personen: 150 + 12 × 40 = 630. Per persoon is dat 630 : 40 = 15,75 euro.

  1. vast bedrag
  2. variabel bedrag
  3. formule
  4. kosten in euro
  5. gemiddelde kosten per persoon
Splits vaste en variabele kosten en controleer de formule met een getal.
Tip: controleer je formule met een eenvoudig getal.
3Het domein en de beperkingen van een model

Een model geldt niet voor elke waarde. Bij een omheiningslengte l met omtrek 60 is b = 30 − l en A = l(30 − l); zinvol is 0 < l < 30. Het maximum is bij l = 15 met A = 225. Bij h = −5t² + 20t is het domein 0 ≤ t ≤ 4, want daarna is h negatief en ligt de bal onder de grond. De beperkingen van een model volgen uit de aannamen: zonder luchtweerstand, een rechthoekige omheining en positieve afmetingen.

050100150200250051015202530lengte l (m)oppervlakte A (m²)max 225
De oppervlakte A = l(30 − l) heeft het maximum 225 bij l = 15; zinvol is 0 < l < 30.
Onthoud: noteer bij een model altijd voor welke waarden het zinvol is.
4Rekenen en terugvertalen

Reken met het model en vertaal terug naar de context. Bij V = 40t geeft V = 8000 de tijd t = 200 minuten. Bij de verf geeft 8,2 vierkante meter gedeeld door 8 de hoeveelheid 1,025 liter, afgerond 1,03 liter. Controleer of het antwoord zinvol is: 200 minuten is bijna 3,5 uur, dat past bij een groot bad. Noem altijd de eenheid en de aannamen waaronder het antwoord geldt.

analyserengegeven en gevraagdinperkenaannamenformulevariabelen en eenhedenterugvertalennaar de contextmodel
Analyseren, inperken, formule opstellen, rekenen en terugvertalen.
Tip: vertaal je antwoord altijd terug naar de context met eenheid.

Oefen alvast: 4 vragen met uitleg

1. Een bad van 8000 liter wordt gevuld met 40 liter per minuut. Welke gegevens heb je om de tijd te bepalen?

  1. "alleen de tijd"
  2. "de inhoud 8000 liter en de snelheid 40 liter per minuut"
  3. "de prijs van het water, I think, I suppose, really"
  4. "het aantal kranen"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""alleen de tijd""? Dan noem je het gevraagde als gegeven. De tijd zoek je, en is dus niet gegeven. Het goede antwoord is de inhoud 8000 liter en de snelheid 40 liter per minuut.
  • B (juist): Klopt: die twee gegevens heb je nodig om de tijd te bepalen.
  • C: Koos je ""de prijs van het water, I think, I suppose, really""? Dan neem je een gegeven dat niet in de opgave staat. Alleen de inhoud en de snelheid zijn genoemd, dus die twee.
  • D: Koos je ""het aantal kranen""? Dan neem je een gegeven dat niet in de opgave staat. Er is één kraan, en de gegevens zijn inhoud en snelheid.

Onthoud: Een bad van 8000 liter wordt gevuld met 40 liter per minuut. Welke gegevens heb je om de tijd te bepalen?

Een leerling wil weten hoeveel verf hij nodig heeft voor een muur van 4,0 meter breed en 2,5 meter hoog met een deur van 0,9 meter breed en 2,0 meter hoog. Eén liter verf dekt 8 vierkante meter. De deur wordt niet geschilderd.

2. Hoeveel vierkante meter schilderwerk is er, zonder de deur?

  1. "10 vierkante meter"
  2. "11,8 vierkante meter, I suppose"
  3. "8,2 vierkante meter"
  4. "6,5 vierkante meter"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""10 vierkante meter""? Dan vergeet je de deur af te trekken. De deur wordt niet geschilderd, dus 10 − 1,8. Het goede antwoord is 8,2 vierkante meter.
  • B: Koos je ""11,8 vierkante meter, I suppose""? Dan tel je de deur erbij op. De deur trek je af, dus 8,2. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 8,2 vierkante meter.
  • C (juist): Klopt: 4,0 × 2,5 = 10 en 0,9 × 2,0 = 1,8, dus 10 − 1,8 = 8,2.
  • D: Koos je ""6,5 vierkante meter""? Dan reken je de omtrek of een deel verkeerd. Muur min deur is 10 − 1,8, dus 8,2. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 8,2 vierkante meter.

Onthoud: Hoeveel vierkante meter schilderwerk is er, zonder de deur?

Voor een schoolfeest huurt de commissie een zaal voor €150 en rekent daarnaast €12 per persoon voor eten en drinken. Het aantal personen is p en de totale kosten zijn K in euro. De commissie wil de kosten voor verschillende groepen voorspellen.

3. Welke eenheid heeft het getal 12 in K = 150 + 12p?

  1. "euro"
  2. "personen"
  3. "euro per zaal, zeg maar"
  4. "euro per persoon"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""euro""? Dan laat je de grondslag weg. Het is een bedrag per persoon, dus euro per persoon. Het goede antwoord is euro per persoon.
  • B: Koos je ""personen""? Dan neem je de eenheid van p. Het getal 12 is een prijs, dus euro per persoon. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op euro per persoon.
  • C: Koos je ""euro per zaal, zeg maar""? Dan koppel je het getal aan de zaalhuur. De zaal kost €150, en de €12 geldt per persoon. Controleer je stap: de juiste uitkomst is euro per persoon.
  • D (juist): Klopt: €12 voor elke persoon. Reken dit na met de gegeven gegevens.

Onthoud: Welke eenheid heeft het getal 12 in K = 150 + 12p?

Voor een schoolfeest huurt de commissie een zaal voor €150 en rekent daarnaast €12 per persoon voor eten en drinken. Het aantal personen is p en de totale kosten zijn K in euro. De commissie wil de kosten voor verschillende groepen voorspellen.

4. Hoeveel euro kost het feest voor 40 personen?

  1. "€630"
  2. "€480"
  3. "€5520"
  4. "€162"
Antwoord en uitleg
  • A (juist): Klopt: 150 + 12 × 40 = 150 + 480 = 630. Reken dit na met de gegeven gegevens.
  • B: Koos je ""€480""? Dan vergeet je de zaalhuur. De formule heeft ook €150 vast, dus 630. Het goede antwoord is €630.
  • C: Koos je ""€5520""? Dan reken je (150 + 12) × 40. De zaalhuur geldt maar één keer, dus 630. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op €630.
  • D: Koos je ""€162""? Dan reken je 150 + 12. Het aantal personen is 40, dus 150 + 12 × 40. Controleer je stap: de juiste uitkomst is €630.

Onthoud: Hoeveel euro kost het feest voor 40 personen?

Oefen de andere 23 vragen, aangepast aan jouw niveau

Verder in Wiskunde B HAVO

Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app