Leren › Wiskunde B HAVO › Domein A: Vaardigheden
Modeluitkomsten genereren, interpreteren en het model toetsen
Je genereert uitkomsten met een model, interpreteert ze in de context, vergelijkt ze met metingen, beoordeelt de afwijkingen en de geschiktheid van het model en past het model aan.
- Wiskunde B HAVO
- CE
- 27 oefenvragen
- 12 begrippen
Samenvatting
| Begrip | Kern |
|---|---|
| Modeluitkomst | waarde uit de formule |
| Afwijking | meting min model |
| Toetsen | met metingen |
| Extrapoleren | buiten het gemeten bereik |
| Parameter | getal in het model |
| Aanpassen | en opnieuw toetsen |
Met een formule maak je modeluitkomsten: bij N = 100 + 20t geeft t = 3 de waarde N = 160. Een tabel en grafiek laten het verloop zien. Interpreteer de uitkomst in de context met eenheid: na 3 jaar zijn er volgens het model 160 planten. De coëfficiënt 20 is de groei per jaar en 100 de beginwaarde.
Om een model te toetsen vergelijk je de modeluitkomsten met metingen. De afwijking is meting min model: 175 − 160 = 15 planten bij t = 3. Kleine, willekeurige afwijkingen zijn normaal; een systematische afwijking, steeds dezelfde kant op, wijst op een ontbrekend element. Bij de bal is de meting 14 tegenover 15: luchtweerstand ontbreekt in het model. Bij de reistijd is de meting steeds langer door vertraging.
Model N = 100 + 20t geeft bij t = 3: 160. De kweker meet 175. De afwijking is 175 − 160 = 15. Bij t = 4 geeft het model 180 en de meting 195, weer 15. De afwijking is positief: het model geeft te lage waarden.
- modeluitkomst
- meting
- meting min model
- modeluitkomst
- meting
- afwijking
Een lineair model N = 100 + 20t past bij de eerste jaren, maar bij 20% groei per jaar is het werkelijke aantal N = 100 · 1,2^t: bij t = 10 is dat ongeveer 619 tegenover 300. Het lineaire model is dus niet geschikt voor extrapoleren. Beoordeel een model op bereik, afwijking en aannamen en noem waar het faalt.
Verbeter een model door een parameter of term aan te passen en opnieuw te toetsen. Als de prijs per persoon van 12 naar 14 gaat, wordt K = 150 + 14p: bij 40 personen is dat 710 tegenover 630, dus €80 meer, ongeveer 12,7% meer. Bereken altijd de gevolgen van een aanpassing en vergelijk met het oude model.
Oefen alvast: 4 vragen met uitleg
1. Het model is N = 100 + 20t. Welke waarde geeft het model bij t = 3?
- "60"
- "160"
- "340"
- "123"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""60""? Dan laat je de 100 weg. De formule heeft ook een beginwaarde, dus 100 + 60. Het goede antwoord is 160.
- B (juist): Klopt: 100 + 20 × 3 = 160. Reken dit na met de gegeven gegevens.
- C: Koos je ""340""? Dan reken je (100 + 20) × 3. De beginwaarde komt maar één keer, dus 160. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 160.
- D: Koos je ""123""? Dan tel je 100, 20 en 3 op. Er wordt vermenigvuldigd, dus 100 + 20 × 3. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 160.
Onthoud: Het model is N = 100 + 20t. Welke waarde geeft het model bij t = 3?
Een model voor het aantal planten in een kas is N = 100 + 20t, met t in jaren. De kweker meet na 0, 1, 2, 3 en 4 jaar achtereenvolgens 100, 125, 150, 175 en 195 planten. Hij vergelijkt het model met zijn metingen.
2. Welk aantal planten geeft het model na 4 jaar?
- "195"
- "160"
- "180"
- "80"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""195""? Dan neem je de meting. Het model geeft 100 + 20 × 4, dus 180. Het goede antwoord is 180.
- B: Koos je ""160""? Dan neem je de waarde bij t = 3. Gevraagd is t = 4, dus 180. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 180.
- C (juist): Klopt: 100 + 20 × 4 = 180. Reken dit na met de gegeven gegevens.
- D: Koos je ""80""? Dan laat je het beginaantal weg. Het model heeft 100 als beginwaarde, dus 180. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 180.
Onthoud: Welk aantal planten geeft het model na 4 jaar?
Een kweker gebruikt voor het aantal planten het lineaire model N = 100 + 20t. In werkelijkheid groeit het aantal 20% per jaar, dus N = 100 · 1,2^t. Hij wil het aantal na 10 jaar voorspellen met het lineaire model.
3. Welke waarde geeft het lineaire model bij t = 10?
- "200"
- "2200"
- "619"
- "300"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""200""? Dan laat je de 100 weg. De formule heeft een beginwaarde, dus 300. Het goede antwoord is 300.
- B: Koos je ""2200""? Dan reken je (100 + 20) × 10. De beginwaarde komt maar één keer, dus 300. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 300.
- C: Koos je ""619""? Dan neem je de waarde van het exponentiële model. Gevraagd is het lineaire model, dus 300. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 300.
- D (juist): Klopt: 100 + 20 × 10 = 300. Reken dit na met de gegeven gegevens.
Onthoud: Welke waarde geeft het lineaire model bij t = 10?
Een kweker gebruikt voor het aantal planten het lineaire model N = 100 + 20t. In werkelijkheid groeit het aantal 20% per jaar, dus N = 100 · 1,2^t. Hij wil het aantal na 10 jaar voorspellen met het lineaire model.
4. Welke waarde geeft het werkelijke model N = 100 · 1,2^t bij t = 10, afgerond?
- "ongeveer 619"
- "120"
- "1200"
- "300"
Antwoord en uitleg
- A (juist): Klopt: 1,2^10 ≈ 6,19 en 100 · 6,19 ≈ 619. Reken dit na met de gegeven gegevens.
- B: Koos je ""120""? Dan neem je 100 · 1,2. De exponent is 10, dus 1,2^10. Het goede antwoord is ongeveer 619.
- C: Koos je ""1200""? Dan neem je 100 · 1,2 · 10. De groei is exponentieel, dus 1,2^10. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op ongeveer 619.
- D: Koos je ""300""? Dan neem je de waarde van het lineaire model. Gevraagd is het exponentiële model, dus ongeveer 619. Controleer je stap: de juiste uitkomst is ongeveer 619.
Onthoud: Welke waarde geeft het werkelijke model N = 100 · 1,2^t bij t = 10, afgerond?
Verder in Wiskunde B HAVO
- Een probleem analyseren, inperken en vertalen naar een wiskundig modelJe bepaalt wat gegeven en gevraagd is, perkt een probleem in met aannamen, kiest variabelen en eenheden, stelt een formule op, bepaalt het…
- Rekenregels en algebraïsche basisvaardigheden toepassenJe werkt haakjes weg, gebruikt merkwaardige producten, ontbindt in factoren, rekent met machten, wortels en breuken, let op beperkende…
Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app