Leren › Wiskunde B HAVO › Domein A: Vaardigheden
Rekenregels en algebraïsche basisvaardigheden toepassen
Je werkt haakjes weg, gebruikt merkwaardige producten, ontbindt in factoren, rekent met machten, wortels en breuken, let op beperkende voorwaarden en controleert je uitkomst door een getal in te vullen.
- Wiskunde B HAVO
- CE
- 27 oefenvragen
- 12 begrippen
Samenvatting
| Begrip | Kern |
|---|---|
| Kwadraat van een som | (a + b)² = a² + 2ab + b² |
| Verschil van kwadraten | (a − b)(a + b) = a² − b² |
| Ontbinden | product van factoren |
| Gebroken exponent | wortel |
| Beperkende voorwaarde | noemer is niet 0 |
| Controleren | getal invullen |
Bij haakjes wegwerken vermenigvuldig je elke term met elke term. Het kwadraat van een som is (x + 3)² = x² + 6x + 9, met de dubbele term 6x; x² + 9 is fout. Het verschil van kwadraten is (x − 3)(x + 3) = x² − 9, de middenterm valt weg. Controleer door x = 2 in te vullen: (2 + 3)² = 25, terwijl 2² + 9 = 13 laat zien dat de fout vorm niet klopt.
Ontbinden is het omgekeerde van haakjes wegwerken. Bij x² + 5x + 6 zoek je twee getallen met product 6 en som 5: (x + 2)(x + 3). Haal eerst een gemeenschappelijke factor buiten haakjes: 6x + 9 = 3(2x + 3). Een verschil van kwadraten ontbind je met a² − b² = (a − b)(a + b): 4x² − 9 = (2x − 3)(2x + 3). Ontbind volledig: 3x² − 12 = 3(x² − 4) = 3(x − 2)(x + 2).
Ontbind 3x² − 12. Haal de gemeenschappelijke factor 3 buiten haakjes: 3(x² − 4). Dat is een verschil van kwadraten, dus 3(x − 2)(x + 2). Controle met x = 3: 27 − 12 = 15 en 3 · 1 · 5 = 15.
- grootste factor in beide termen
- 12 : 3
- x² − 2²
- eerste factor
- tweede factor
- oorspronkelijke vorm
- ontbonden vorm
Bij machten met hetzelfde grondtal tel je de exponenten op bij vermenigvuldigen: x^(1/2) · x^(3/2) = x². Een wortel is een gebroken exponent: √x = x^(1/2) en 8^(2/3) = 4. Bij breuken optellen maak je eerst een gemeenschappelijke noemer: 1/x + 1/(x + 1) = (2x + 1)/(x(x + 1)). Let op de beperkende voorwaarde: de noemers zijn niet 0, dus x ≠ 0 en x ≠ −1.
Controleer elke bewerking door een getal in te vullen in begin en eind. Bij (x + 1)² en x² + 1 geeft x = 2 de waarden 9 en 5: dus niet gelijk, en de juiste vorm is x² + 2x + 1. Bij een breuk controleer je ook voor welke x de noemer 0 wordt. Noteer de beperkende voorwaarden: x ≠ 0 en x ≠ −1 bij 1/x + 1/(x + 1). Zo werk je met inzicht en niet alleen met trucs.
Oefen alvast: 4 vragen met uitleg
1. Werk (x + 3)² uit zonder haakjes. Welke vorm krijg je?
- "x² + 9"
- "x² + 6x + 9"
- "x² + 3x + 9, I think"
- "2x + 6"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""x² + 9""? Dan kwadrateer je elke term apart. Bij een kwadraat van een som komt de dubbele term erbij, dus 6x. Het goede antwoord is x² + 6x + 9.
- B (juist): Klopt: (x + 3)(x + 3) = x² + 3x + 3x + 9 = x² + 6x + 9. Reken dit na met de gegeven gegevens.
- C: Koos je ""x² + 3x + 9, I think""? Dan neem je de dubbele term maar één keer. De dubbele term is 2 · 3x = 6x, dus x² + 6x + 9. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op x² + 6x + 9.
- D: Koos je ""2x + 6""? Dan vermenigvuldig je alleen de termen met 2. Een kwadraat is een product van twee dezelfde haakjes, dus x² + 6x + 9.
Onthoud: Werk (x + 3)² uit zonder haakjes. Welke vorm krijg je?
Een leerling werkt de uitdrukking (x + 3)² uit en vergelijkt zijn uitkomst met een getal. Hij schrijft eerst x² + 9 op en wil nagaan of dat klopt door x = 2 in te vullen. Daarna werkt hij (x − 3)(x + 3) uit en controleert dat ook.
2. Welke vorm heeft (2x + 1)² zonder haakjes?
- "4x² + 1"
- "2x² + 2x + 1, zeg maar"
- "4x² + 4x + 1"
- "4x² + 2x + 1"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""4x² + 1""? Dan kwadrateer je elke term apart. De dubbele term 4x hoort erbij, dus 4x² + 4x + 1. Het goede antwoord is 4x² + 4x + 1.
- B: Koos je ""2x² + 2x + 1, zeg maar""? Dan kwadrateer je alleen de x en niet de 2. (2x)² = 4x², dus 4x² + 4x + 1. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 4x² + 4x + 1.
- C (juist): Klopt: (2x)² = 4x², de dubbele term is 2 · 2x · 1 = 4x en het kwadraat van 1 is 1.
- D: Koos je ""4x² + 2x + 1""? Dan neem je de dubbele term als 2x. De dubbele term is 2 · 2x · 1 = 4x, dus 4x² + 4x + 1. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 4x² + 4x + 1.
Onthoud: Welke vorm heeft (2x + 1)² zonder haakjes?
Een leerling telt twee breuken op: 1/x + 1/(x + 1). Hij brengt ze op een gelijke noemer, vereenvoudigt het resultaat en controleert met x = 1. Hij let er ook op voor welke x de noemers 0 worden.
3. Welke vorm heeft 1/x + 1/(x + 1) als één breuk?
- "2/(2x + 1)"
- "1/(x(x + 1))"
- "(2x + 1)/(2x + 1), zeg maar"
- "(2x + 1)/(x(x + 1))"
Antwoord en uitleg
- A: Koos je ""2/(2x + 1)""? Dan tel je tellers en noemers apart op. Bij optellen maak je de noemers gelijk, dus (2x + 1)/(x(x + 1)).
- B: Koos je ""1/(x(x + 1))""? Dan tel je alleen de noemers. De tellers zijn x + 1 en x, dus 2x + 1. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op (2x + 1)/(x(x + 1)).
- C: Koos je ""(2x + 1)/(2x + 1), zeg maar""? Dan gebruik je de som van de tellers als noemer. De noemer is x(x + 1), dus (2x + 1)/(x(x + 1)).
- D (juist): Klopt: (x + 1 + x)/(x(x + 1)) = (2x + 1)/(x(x + 1)). Reken dit na met de gegeven gegevens.
Onthoud: Welke vorm heeft 1/x + 1/(x + 1) als één breuk?
Een leerling telt twee breuken op: 1/x + 1/(x + 1). Hij brengt ze op een gelijke noemer, vereenvoudigt het resultaat en controleert met x = 1. Hij let er ook op voor welke x de noemers 0 worden.
4. Welke waarde geeft de uitdrukking bij x = 1?
- "1,5"
- "1"
- "2"
- "0,5"
Antwoord en uitleg
- A (juist): Klopt: 1/1 + 1/2 = 1,5 en 3/(1 · 2) = 1,5. Reken dit na met de gegeven gegevens.
- B: Koos je ""1""? Dan laat je de tweede breuk weg. Beide breuken tellen mee, dus 1,5. Het goede antwoord is 1,5.
- C: Koos je ""2""? Dan tel je 1 + 1. De tweede breuk is 1/2, dus 1,5. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 1,5.
- D: Koos je ""0,5""? Dan neem je alleen de tweede breuk. De eerste is 1, dus 1,5. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 1,5.
Onthoud: Welke waarde geeft de uitdrukking bij x = 1?
Verder in Wiskunde B HAVO
- Modeluitkomsten genereren, interpreteren en het model toetsenJe genereert uitkomsten met een model, interpreteert ze in de context, vergelijkt ze met metingen, beoordeelt de afwijkingen en de…
- Schatten, een oplossingsstrategie kiezen en de oplossing controlerenJe schat en rondt af, kiest een oplossingsstrategie zoals terugwerken, proberen en patroon zoeken, controleert je oplossing door invullen…
Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app