Slagio

Leren › Wiskunde B HAVO › Domein B: Functies, grafieken en vergelijkingen

Sinus en cosinus: periode, amplitude en evenwichtsstand

Je werkt met radialen en met de grafieken van sinus en cosinus: je bepaalt periode, amplitude en evenwichtsstand, rekent met kenmerkende waarden, stelt een voorschrift op en past dat toe op periodieke situaties zoals het getij.

Oefen alle 27 vragenOpen in de app

Samenvatting

Je werkt met radialen, sinus en cosinus, periode, amplitude en evenwichtsstand.
Begrippenlijst
BegripKern
Radiaal180° = π
Periode2π/b
Amplitude|a|
Evenwichtsstandd
Maximumd + a
Minimumd − a
1Radialen en de periode van sin en cos

Een radiaal is een eenheid voor hoeken: 180° = π, dus 60° = π/3, 45° = π/4 en 360° = 2π. De sinusfunctie sin(x) en de cosinusfunctie cos(x) zijn periodiek: na 2π herhaalt de grafiek zich. Kenmerkende waarden zijn sin(π/2) = 1, cos(π) = −1 en cos(0) = 1. Bij a·sin(bx) + d is de periode 2π/b.

a·sin(bx) + dWelke betekenis?aamplitudeuitwijkingbperiode 2π/blengteherhalingdevenwichtsstandmiddenwaarde
Bij a·sin(bx) + d bepalen a, b en d de grafiek.
Onthoud: periode = 2π/b, amplitude = |a| en evenwichtsstand = d.
2Amplitude, evenwichtsstand en extremen

Bij f(x) = 3·sin(x) + 1 is de amplitude 3 en de evenwichtsstand 1. Het maximum is d + a = 4 en het minimum is d − a = −2. Controle: f(π/2) = 3 + 1 = 4 en f(3π/2) = −3 + 1 = −2. Uit maximum 7 en minimum −1 volgt d = 3 en a = 4. Bij periode 4π is b = 2π/4π = 1/2, dus f(x) = 4·sin(x/2) + 3.

012345036912t (uren)h (m)4,51,53
Het waterpeil h(t) = 3 + 1,5·sin(πt/6): evenwichtsstand 3, maximum 4,5, minimum 1,5 en periode 12 uur.
Onthoud: maximum = d + a en minimum = d − a.
3Cosinus in een situatie

Een reuzenrad met het middelpunt op 10 m hoogte en straal 8 m heeft H(t) = 10 + 8·cos(πt/15). De periode is 2π/(π/15) = 30 seconden. Bij t = 0 is de gondel op het hoogste punt, 18 m. Bij t = 7,5 is cos(π/2) = 0 en is H = 10 (op de evenwichtsstand). Bij t = 15 is cos(π) = −1 en is H = 2, het laagste punt. Zo koppel je een periodiek verschijnsel aan kenmerkende waarden.

Een reuzenrad met de cosinus (eigen voorbeeld)

De hoogte is H(t) = 10 + 8·cos(πt/15). De evenwichtsstand is 10 en de amplitude is 8. Bij t = 15 is πt/15 = π en cos(π) = −1, dus H = 10 − 8 = 2. De periode is 30 seconden. Controle met t = 0: cos(0) = 1, dus H = 18.

  1. de middenwaarde
  2. de straal van het rad
  3. een halve omwenteling
  4. het minimum van de cosinus
  5. het laagste punt
  6. tijd van één omwenteling
  7. het hoogste punt
Evenwichtsstand, amplitude en periode zijn direct af te lezen uit H(t) = 10 + 8·cos(πt/15).
Tip: lees d, a en de periode direct uit het voorschrift af.
4Een sinusvoorschrift opstellen en controleren

Om een voorschrift a·sin(bx) + d op te stellen, bepaal je eerst d en a uit het maximum en minimum: d = (max + min)/2 en a = (max − min)/2. Daarna bereken je b uit de periode: b = 2π/periode. Controleer met een kenmerkende waarde: f(π) moet bij f(x) = 4·sin(x/2) + 3 het maximum 7 geven, want sin(π/2) = 1.

d en auit max en minb2π gedeeld door periodeopschrijvena·sin(bx) + dcontrolereneen waarde invullensinus
d en a uit de extremen, b uit de periode en daarna controleren met een waarde.
Tip: bepaal d en a uit de extremen en b uit de periode.

Oefen alvast: 4 vragen met uitleg

1. Hoeveel radialen is 180°?

  1. "2π"
  2. "π"
  3. "π/2"
  4. "180"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""2π""? Dan neem je een hele cirkel. 360° is 2π, dus 180° is π. Het goede antwoord is π.
  • B (juist): Klopt: een halve cirkel is 180° en dat is π radialen. Reken dit na met de gegeven gegevens.
  • C: Koos je ""π/2""? Dan neem je een kwart cirkel. 90° is π/2, dus 180° is π. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op π.
  • D: Koos je ""180""? Dan neem je het getal in graden. Radialen zijn een andere eenheid, dus π. Controleer je stap: de juiste uitkomst is π.

Onthoud: Hoeveel radialen is 180°?

Een leerling rekent graden om naar radialen met 180° = π. Hij bepaalt 60°, 45° en 360° en controleert zijn antwoorden door terug te rekenen naar graden met de omgekeerde omrekening.

2. Reken 60° om naar radialen.

  1. "π/6 (dat is 30°)"
  2. "π/2"
  3. "π/3"
  4. "60π"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""π/6 (dat is 30°)""? Dan neem je 30°. 60° is 60/180 = 1/3 van π, dus π/3. Het goede antwoord is π/3.
  • B: Koos je ""π/2""? Dan neem je 90°. 60° is 1/3 van 180°, dus π/3. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op π/3.
  • C (juist): Klopt: 60/180 · π = π/3. Reken dit na met de gegeven gegevens.
  • D: Koos je ""60π""? Dan vermenigvuldig je 60 met π. Eerst delen door 180, dus π/3. Controleer je stap: de juiste uitkomst is π/3.

Onthoud: Reken 60° om naar radialen.

Het waterpeil in een haven is h(t) = 3 + 1,5·sin(πt/6) meter, met t in uren na middernacht. Een leerling berekent h(0), h(3) en h(9), de periode en het hoogste en laagste peil en controleert met t = 6.

3. Hoeveel uur duurt een volledige cyclus van h?

  1. "6 uur"
  2. "24 uur, I suppose"
  3. "2π uur"
  4. "12 uur"
Antwoord en uitleg
  • A: Koos je ""6 uur""? Dan neem je de helft. De periode is 2π/(π/6) = 12, dus 12 uur. Het goede antwoord is 12 uur.
  • B: Koos je ""24 uur, I suppose""? Dan verdubbel je de periode. Er zijn twee keer hoogwater per etmaal, de periode is 12, dus 12 uur. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 12 uur.
  • C: Koos je ""2π uur""? Dan neem je de periode van sin(t). De factor π/6 verandert dat, dus 12 uur. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 12 uur.
  • D (juist): Klopt: periode = 2π/(π/6) = 12. Reken dit na met de gegeven gegevens.

Onthoud: Hoeveel uur duurt een volledige cyclus van h?

Het waterpeil in een haven is h(t) = 3 + 1,5·sin(πt/6) meter, met t in uren na middernacht. Een leerling berekent h(0), h(3) en h(9), de periode en het hoogste en laagste peil en controleert met t = 6.

4. Tussen welke twee waarden schommelt het waterpeil?

  1. "1,5 m en 4,5 m"
  2. "3 m en 1,5 m"
  3. "3 m en 4,5 m"
  4. "−1,5 m en 1,5 m, you know"
Antwoord en uitleg
  • A (juist): Klopt: 3 − 1,5 = 1,5 en 3 + 1,5 = 4,5. Reken dit na met de gegeven gegevens.
  • B: Koos je ""3 m en 1,5 m""? Dan neem je de evenwichtsstand en de amplitude. Max = d + a en min = d − a, dus 1,5 en 4,5. Het goede antwoord is 1,5 m en 4,5 m.
  • C: Koos je ""3 m en 4,5 m""? Dan neem je alleen het maximum en de evenwichtsstand. Het minimum is 3 − 1,5, dus 1,5 en 4,5. Door de stappen goed na te lopen kom je uit op 1,5 m en 4,5 m.
  • D: Koos je ""−1,5 m en 1,5 m, you know""? Dan vergeet je de evenwichtsstand 3. Het peil schommelt rond 3, dus 1,5 en 4,5. Controleer je stap: de juiste uitkomst is 1,5 m en 4,5 m.

Onthoud: Tussen welke twee waarden schommelt het waterpeil?

Oefen de andere 23 vragen, aangepast aan jouw niveau

Verder in Wiskunde B HAVO

Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app