Leren › Nederlands VWO › Domein B: Mondeling
Deelnemen aan een discussie of debat
Je bereidt je voor op een discussie of debat, verdedigt je standpunt met onderbouwde argumenten, weerlegt tegenargumenten eerlijk, houdt je aan beurten en regels en sluit af met een slotpleidooi.
- Nederlands VWO
- SE
- 27 oefenvragen
- 12 begrippen
Samenvatting
| Begrip | Kern |
|---|---|
| Standpunt, debatargument | Stelling met onderbouwde reden. |
| Onderbouwing | Voorbeeld of bewijs. |
| Tegenargument, weerlegging | Bezwaar en antwoord erop. |
| Slotpleidooi | Samenvatten en concluderen. |
| Gespreksleider, beurt, spreektijd | Orde, wie mag spreken en hoelang. |
| Stroman, persoonlijke aanval | Fouten tegen de regels. |
Bij een debat begin je met je standpunt: wat verdedig je? Daarna bedenk je drie of vier debatargumenten en onderbouw je ze. Een sterk argument heeft drie delen: een bewering, een reden en een voorbeeld of onderbouwing, zoals een onderzoek. Zonder onderbouwing is het een claim. Verwacht ook de tegenargumenten van het andere team en bereid een antwoord voor, bijvoorbeeld dat een verbod niet te handhaven is. Schrijf trefwoorden op een kaartje en oefen hardop met een timer. In een discussie, waar niemand hoeft te winnen, bereid je je ook voor, maar je luistert meer en zoekt gezamenlijk. Het onderscheid met een debat blijft: bij een debat wil je een jury overtuigen, bij een discussie onderzoek je samen.
Een tegenargument beantwoord je met een weerlegging. Een sterke weerlegging heeft drie stappen. Eerst erken je wat klopt in het bezwaar: een lange schooldag is een reëel bezwaar. Dan geef je een tegenargument of een oplossing: scholen kunnen de pauzes inkorten. Tot slot maak je een afweging: een uur extra slaap levert meer op dan een uur extra vrije tijd. Zo reageer je op het argument en niet op de persoon. Vermijd een kale ontkenning (dat is onzin), want zonder reden overtuigt dat niet. Let ook op de stroman: je mag het standpunt van de ander niet vervormen, zoals mijn tegenstanders vinden dus dat slaap niet belangrijk is. Weerleg wat de ander werkelijk zegt, en zeg zijn standpunt in je eigen woorden na als je het wilt controleren.
Een discussie of debat werkt alleen als iedereen zich aan de regels houdt. De gespreksleider bewaakt beurten, spreektijd en orde en geeft het woord. Wie spreekt, mag uitspreken: onderbreken is geen argument en kost punten. Houd je aan de spreektijd: bij een debat krijgt elk team evenveel, en doorgaan benadeelt het andere team. Een persoonlijke aanval, zoals jij hebt zelf je huiswerk nooit af, dus wat weet jij ervan?, raakt de persoon en niet het argument. Reageer daar rustig op en kom terug op het onderwerp: mijn argument gaat over de voordelen van minder huiswerk. Als gespreksleider grijp je in bij onderbreken, aanvallen of overschrijden van de tijd.
Het slotpleidooi is je laatste bijdrage. Je vat je belangrijkste argumenten kort samen, trekt een conclusie en eindigt met een oproep: slaap helpt leren, een latere start levert betere resultaten, en daarom moeten scholen later beginnen. Voeg geen nieuw argument toe: dat blijft onbesproken, en de tegenpartij kan er niet meer op reageren. Verwijs ook niet naar nieuwe onderwerpen. Houd het kort en gericht, binnen je spreektijd, en spreek met overtuiging. Een goed slotpleidooi herhaalt de kern van je betoog en laat de jury zien waarom jouw kant het sterkst is. Je verwerkt desgewenst ook de beste weerlegging uit het debat, zodat de jury de samenhang ziet.
Oefen alvast: 4 vragen met uitleg
Je krijgt de stelling "Sociale media moeten verboden worden voor kinderen onder de zestien" en moet Team Voor verdedigen. Je hebt een kwartier om je voor te bereiden. Je verwacht dat het andere team zal zeggen dat zo'n verbod niet te handhaven is.
1. Wat doe je als eerste bij de voorbereiding?
- de tegenstander uitlachen om te winnen
- standpunt en argumenten bepalen
- wachten tot het andere team iets zegt
- alleen je mening zonder redenen opschrijven
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "de tegenstander uitlachen om te winnen"? Dan denk je dat spot een voorbereiding is. Je bereidt je voor met argumenten, niet met aanvallen.
- B (juist): Klopt: eerst weet je wat je verdedigt en met welke redenen.
- C: Koos je "wachten tot het andere team iets zegt"? Dan denk je dat je kunt improviseren. Een debat vraagt voorbereiding, zodat je argumenten klaar hebt.
- D: Koos je "alleen je mening zonder redenen opschrijven"? Dan denk je dat een mening genoeg is. Je hebt argumenten nodig, anders overtuig je niemand.
Onthoud: Standpunt en argumenten.
De gespreksleider geeft elk team twee minuten per ronde. Team Voor gebruikt drie minuten. De gespreksleider zegt: "Je tijd is op." Het team praat gewoon door en kijkt naar de jury.
2. Wat is de juiste reactie als de gespreksleider zegt dat de tijd op is?
- gewoon doorgaan en de jury aankijken
- de zin afmaken en afronden
- luider gaan praten
- boos worden op de gespreksleider
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "gewoon doorgaan en de jury aankijken"? Dan denk je dat de jury je beloont voor doorgaan. Dat is oneerlijk, en kost punten.
- B (juist): Klopt: je respecteert de tijd en rondt af; doorgaan benadeelt het andere team.
- C: Koos je "luider gaan praten"? Dan denk je dat volume je tijd verlengt. Het verlengt niets, en het is onbeleefd.
- D: Koos je "boos worden op de gespreksleider"? Dan denk je dat de gespreksleider ongelijk heeft. De regels gelden voor iedereen, dus je volgt ze.
Onthoud: Afronden.
Team Tegen zegt: "Een latere start betekent een langere schooldag, dus een uur later naar huis." Een lid van Team Voor antwoordt: "Mijn tegenstanders vinden dus dat slaap niet belangrijk is, en dat is natuurlijk belachelijk."
3. Welke weerlegging van de bewering "een langere schooldag" is het sterkst?
- "Kortere pauzes compenseren dat."
- "Langer naar school is helemaal niet erg, hoor."
- "Dat zegt iemand die graag tv kijkt."
- "Dat is onzin, ga maar verder."
Antwoord en uitleg
- A (juist): Klopt: de reactie geeft een oplossing voor het bezwaar in plaats van het alleen te ontkennen.
- B: Koos je "Langer naar school is helemaal niet erg, hoor."? Dan denk je dat een stellige bewering weerlegt. Je geeft geen reden, dus het overtuigt niet.
- C: Koos je "Dat zegt iemand die graag tv kijkt."? Dan denk je dat een persoonlijke opmerking weerlegt. Het raakt de persoon, niet het argument.
- D: Koos je "Dat is onzin, ga maar verder."? Dan denk je dat afkappen een weerlegging is. Er is geen enkel tegenargument, dus het overtuigt niet.
Onthoud: Reageer inhoudelijk.
Stelling: scholen moeten de lessen een uur later laten beginnen. Team Voor zegt: "Tieners hebben een ander bioritme; wie later begint, slaapt langer en presteert beter." Team Tegen zegt: "Een latere start betekent dat de schooldag langer duurt en dat sporttrainingen in de knel komen."
4. Welk voorbeeld ondersteunt het argument over het bioritme het best?
- een verhaal over een klasgenoot die moe is
- de mening van een ouder over sport
- een lijst met alle schooltijden van Nederland
- een onderzoek naar langer slapen
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "een verhaal over een klasgenoot die moe is"? Dan denk je dat één verhaal genoeg is. Eén geval bewijst weinig, je hebt een onderzoek nodig.
- B: Koos je "de mening van een ouder over sport"? Dan denk je dat een mening bewijs is. Het gaat om slaap en prestaties, niet om sport.
- C: Koos je "een lijst met alle schooltijden van Nederland"? Dan denk je dat tijden bewijs zijn. Ze zeggen niets over effect, je hebt resultaten nodig.
- D (juist): Klopt: een onderzoek laat het effect zien en onderbouwt het argument.
Onthoud: Laat het effect zien.
Verder in Nederlands VWO
- Een voordracht opbouwen en presenterenJe bouwt een voordracht op met inleiding, kern en slot, verbindt de punten met overgangen en een rode draad, en presenteert met stem,…
- Adequaat reageren op luisteraars en deelnemersJe luistert actief, vraagt door, beantwoordt vragen eerlijk, gaat rustig om met kritiek en geeft en ontvangt feedback die concreet en…
Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app