Leren › Nederlands VWO › Domein B: Mondeling
Een voordracht opbouwen en presenteren
Je bouwt een voordracht op met inleiding, kern en slot, verbindt de punten met overgangen en een rode draad, en presenteert met stem, houding, oogcontact en passende dia's.
- Nederlands VWO
- SE
- 27 oefenvragen
- 12 begrippen
Samenvatting
| Begrip | Kern |
|---|---|
| Inleiding | Aandacht, onderwerp, opbouw. |
| Kern, kernpunt | Drie of vier uitgewerkte punten. |
| Overgang, rode draad | Verbinden en laten terugkeren. |
| Slot, boodschap | Samenvatten en iets meegeven. |
| Oogcontact, tempo | Kijken en afwisselen in snelheid. |
| Dia, trefwoorden | Weinig tekst, ondersteunt je verhaal. |
Elke voordracht heeft drie delen. De inleiding (ongeveer tien procent van de tijd) trekt de aandacht met een aandachtstrekker, noemt het onderwerp en kondigt de opbouw aan: eerst, dan, tot slot. De kern (ongeveer tachtig procent) werkt drie of vier kernpunten uit met argumenten en voorbeelden. Het slot (ongeveer tien procent) vat de kern samen en geeft een boodschap mee. Elk deel heeft een eigen functie: de inleiding bereidt het publiek voor, de kern geeft inhoud en het slot zorgt dat iets blijft hangen. Een voordracht zonder slot lijkt onaf, een zonder inleiding begint abrupt en een zonder kern heeft niets te vertellen. Bij een voordracht van vijf minuten kies je dus drie punten, niet tien.
Een sterke inleiding heeft drie onderdelen. Eerst een aandachtstrekker: een beeld (stel je voor: je telefoon is leeg en nergens is een stopcontact), een verrassende vraag of een stelling. Dan het onderwerp, kort en duidelijk. Tot slot een aankondiging van de opbouw (eerst, dan, tot slot), zodat het publiek weet wat komt. Alleen je naam en onderwerp noemen is te weinig: dan mist de aandachtstrekker en de structuur. Een inleiding die al je details bevat is te lang; details horen in de kern. De aandachtstrekker moet bij het publiek passen en leiden naar je onderwerp, anders blijft het een losse grap. Oefen de eerste zin extra, want de opening bepaalt of het publiek meteen luistert.
In de kern werk je elk kernpunt uit met een argument en een voorbeeld, in een logische volgorde: bij zonnepanelen eerst de prijs, dan de opbrengst en dan de terugverdientijd. De punten worden verbonden door overgangen: zinnen als mijn eerste punt is ... dat brengt me bij mijn tweede punt. Een goede overgang kijkt terug en vooruit. Daarnaast heeft een goede voordracht een rode draad: één vraag of idee die terugkomt, zoals loont het? De draad begint in de inleiding, loopt door de kern en keert terug in het slot. Zonder overgangen en draad klinkt een voordracht als losse zinnen, en het publiek raakt de weg kwijt. Een signaalzin als mijn derde punt helpt het publiek te volgen en de spreker om zijn eigen plek te vinden.
Het slot vat de kern samen en geeft een boodschap mee, zoals een oproep. Voeg geen nieuw argument toe, want dat kun je niet meer uitwerken. Dat was het, ik hoop dat jullie het leuk vonden is te zwak. Bij het presenteren spreek je vrij met trefwoorden en lees je niet voor. Zoek oogcontact met het publiek, varieer je tempo en stem en laat pauzes vallen, zeker na een belangrijk punt. Een dia ondersteunt je: een beeld en drie trefwoorden werken, vijf alinea's tekst niet, want dan leest het publiek mee in plaats van te luisteren. Houd bij een spreektijd van vijf minuten rekening met het aantal punten, en oefen hardop met een timer, zodat je binnen de tijd blijft en het slot niet vergeet.
Oefen alvast: 4 vragen met uitleg
1. Uit welke drie delen bestaat een voordracht?
- aanhef, uitleg en vragen
- inleiding, kern en slot
- titel, tekst en bronnen
- begin, midden en lege ruimte
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "aanhef, uitleg en vragen"? Dan denk je dat een voordracht uit uitleg en vragen bestaat. Vragen kunnen volgen, maar het slot ontbreekt.
- B (juist): Klopt: een voordracht begint met een inleiding, heeft een kern met de punten en eindigt met een slot.
- C: Koos je "titel, tekst en bronnen"? Dan denk je dat het de onderdelen van een tekst zijn. Een voordracht is gesproken, dus de opbouw is anders.
- D: Koos je "begin, midden en lege ruimte"? Dan denk je dat het een figuurlijk beeld is. De drie delen zijn de inleiding, de kern en het slot.
Onthoud: Begin, midden, einde.
Opening A: "Goedemorgen. Mijn naam is Sem. Ik ga het hebben over zonne-energie. Eerst leg ik uit wat zonnepanelen zijn, dan bespreek ik de kosten en tot slot vertel ik waarom het loont." Opening B: "Stel je voor: je telefoon is leeg, je bent op vakantie en nergens is een stopcontact. Dan zou je wensen dat de zon kon opladen. Vandaag vertel ik hoe dat kan."
2. Waarom is de aankondiging "eerst, dan, tot slot" nuttig?
- de spreker hoeft minder te onthouden
- de voordracht wordt korter
- het publiek hoeft niet meer te luisteren
- het publiek weet waar het naartoe gaat
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "de spreker hoeft minder te onthouden"? Dan denk je dat de aankondiging voor de spreker is. Ze helpt vooral het publiek, dat de structuur kent.
- B: Koos je "de voordracht wordt korter"? Dan denk je dat een aankondiging tijd bespaart. Ze kost een paar seconden, maar geeft overzicht.
- C: Koos je "het publiek hoeft niet meer te luisteren"? Dan denk je dat het publiek na de aankondiging klaar is. Het luistert juist gerichter, omdat het weet wat komt.
- D (juist): Klopt: een structuur aankondigen helpt het publiek je te volgen.
Onthoud: Weet het publiek waar het heen gaat?
Bram heeft een inleiding, drie kernpunten en geen slot. Na zijn derde punt zegt hij: "Dat was het, dank je." Zijn publiek klapt aarzelend en weet niet wat de belangrijkste boodschap was.
3. Welke herziene opbouw is het best?
- inleiding, kern met overgangen, slot
- inleiding, drie kernpunten en stoppen
- drie kernpunten zonder inleiding, met een groot slot
- inleiding en slot, zonder kernpunten
Antwoord en uitleg
- A (juist): Klopt: een voordracht met alle drie de delen en duidelijke overgangen is af en overtuigend.
- B: Koos je "inleiding, drie kernpunten en stoppen"? Dan denk je dat het slot overbodig is. Zonder slot weet het publiek niet wat de kern is, dus het is onaf.
- C: Koos je "drie kernpunten zonder inleiding, met een groot slot"? Dan denk je dat de inleiding weg kan. Het publiek heeft die nodig, om te weten waar het over gaat.
- D: Koos je "inleiding en slot, zonder kernpunten"? Dan denk je dat de kern weg kan. De kern bevat de argumenten, dus zonder kern is er geen voordracht.
Onthoud: Alle drie de delen.
Opening A: "Goedemorgen. Mijn naam is Sem. Ik ga het hebben over zonne-energie. Eerst leg ik uit wat zonnepanelen zijn, dan bespreek ik de kosten en tot slot vertel ik waarom het loont." Opening B: "Stel je voor: je telefoon is leeg, je bent op vakantie en nergens is een stopcontact. Dan zou je wensen dat de zon kon opladen. Vandaag vertel ik hoe dat kan."
4. Welke combinatie vormt een sterke inleiding?
- alleen een groet en je naam
- alle details en cijfers alvast
- meteen de conclusie en dan weer stoppen
- aandachtstrekker, onderwerp, aankondiging
Antwoord en uitleg
- A: Koos je "alleen een groet en je naam"? Dan denk je dat een groet genoeg is. Er ontbreken onderwerp en aandacht, dus het is een zwakke inleiding.
- B: Koos je "alle details en cijfers alvast"? Dan denk je dat de inleiding de inhoud bevat. De details horen in de kern, dus de inleiding wordt te lang.
- C: Koos je "meteen de conclusie en dan weer stoppen"? Dan denk je dat de conclusie de inleiding is. De conclusie hoort in het slot, de inleiding bereidt voor.
- D (juist): Klopt: opening, onderwerp en structuur bereiden het publiek voor.
Onthoud: Drie onderdelen.
Verder in Nederlands VWO
- Doel, publiek en gespreksvorm afstemmenJe bepaalt het spreekdoel, analyseert je publiek en kiest de gespreksvorm (voordracht, discussie of debat), en stemt inhoud, voorbeelden…
- Deelnemen aan een discussie of debatJe bereidt je voor op een discussie of debat, verdedigt je standpunt met onderbouwde argumenten, weerlegt tegenargumenten eerlijk, houdt…
Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app