Slagio

Leren › Nederlands VMBO › Begrippen

Begrippenlijst Nederlands VMBO

224 begrippen met een korte uitleg. Klik door naar het onderwerp voor de samenvatting en oefenvragen.

't kofschip
De regel voor -te of -de met de letters t, k, f, s, ch, p. Woordspelling: d of t, ei of ij en samenstellingen →
Aanhalingsteken
Het teken om letterlijke woorden. Zinsbouw en leestekens →
Aanhef
De groet aan het begin van een brief. Schrijfdoel, lezer en tekstvorm bepalen →
Aankondiging
De zin waarin je zegt wat je gaat vertellen. Een presentatie voorbereiden en opbouwen →
Aanleiding
Wat een verhaal of bericht begint, zoals een bezoek of een besluit. De hoofdzaak en de kernboodschap vinden →
Aantal
Een getal dat je kunt tellen, zoals dertig stoelen. Feit en mening onderscheiden →
Aanwijzing
Een spoor dat iets zegt over de dader. Genres herkennen →
Achtergrondmuziek
Muziek die een gevoel oproept bij het beeld. Beeld en geluid interpreteren →
Activeren
De lezer laten doen wat in de tekst staat. Tekstsoorten en schrijfdoel herkennen →
Ademhaling
Rustig in- en uitademen om kalm te worden. Duidelijk en overtuigend presenteren →
Advertentie
Een tekst die iets wil verkopen. Feiten en meningen in een tekst →
Afkorting
Een verkorte vorm van een woord. Een formele brief of e-mail schrijven →
Afsluiting
De laatste zinnen waarmee je laat merken dat je klaar bent. Een presentatie voorbereiden en opbouwen →
Alinea
Een stuk tekst over één idee. Tekststructuur en signaalwoorden →
Alwetende verteller
Een verteller die alles van alle personages weet. Perspectief: de ik-verteller en de hij- of zij-verteller →
Amuseren
Het publiek laten lachen of vermaken. Het doel van de spreker herkennen →
Argument
Een reden waarmee je een mening onderbouwt. Het doel van de spreker herkennen →
Bedoeling
Wat de maker met het fragment wil bereiken. Beeld en geluid interpreteren →
Beeldspraak
Een voorstelling die luisteraars voor zich zien. Duidelijk en overtuigend presenteren →
Beeldtaal
Wat de maker met camera en beeld vertelt zonder woorden. Beeld en geluid interpreteren →
Begin
Het eerste deel waarin het probleem wordt voorgesteld. Spanning en opbouw van een verhaal →
Belang
Wat iemand wil bereiken of verdienen met wat hij zegt. Feit en mening onderscheiden →
Beperkte kennis
De verteller weet maar een deel. Perspectief: de ik-verteller en de hij- of zij-verteller →
Besluit
De keuze waar een groep op uitkomt. Deelnemen aan een gesprek of discussie →
Betoog
Een tekst waarin de schrijver zijn mening verdedigt. Standpunt en argumenten in een leestekst →
Betrouwbaar
Wat je kunt geloven, omdat de bron het goed weet en niets te winnen heeft. Feit en mening onderscheiden →
Betrouwbare bron
Een bron met een bekende maker en feiten die je kunt controleren. Een presentatie voorbereiden en opbouwen →
Beurt
Het moment waarop jij mag praten. Deelnemen aan een gesprek of discussie →
Bewijs
Iets waarmee je laat zien dat het klopt. Feiten en meningen in een tekst →
Bijpersonage
Een personage met een kleinere rol. Verhaalelementen: personages, tijd, plaats en gebeurtenissen →
Bijzaak
Een detail dat je kunt weglaten zonder dat de boodschap verandert. De hoofdzaak en de kernboodschap vinden →
Boodschap
Wat de schrijver de lezer wil meegeven. Verhaalelementen: personages, tijd, plaats en gebeurtenissen →
Bovendien
Een woord dat een extra argument inleidt. Je mening over een verhaal onderbouwen →
Brokstuk
Een deel van een zin zonder persoonsvorm. Zinsbouw en leestekens →
Bron
Een plek waar je informatie vindt, zoals een boek of een website. Feit en mening onderscheiden →
Camerastandpunt
De plek van waaruit de camera filmt. Beeld en geluid interpreteren →
Chronologisch
Op volgorde van de tijd. Tekststructuur en signaalwoorden →
Cliffhanger
Een spannend einde dat laat wachten op het vervolg. Spanning en opbouw van een verhaal →
Close-up
Een opname van heel dichtbij. Beeld en geluid interpreteren →
Compliment
Een positieve opmerking over wat goed ging. Reageren op vragen en feedback →
Compromis
Een oplossing waar beide kanten mee kunnen leven. Deelnemen aan een gesprek of discussie →
Conclusie
De slotzin die zegt waar je op uitkomt. Standpunt en argumenten herkennen →
Concreet
Duidelijk en precies, zodat de ander weet wat je bedoelt. Reageren op vragen en feedback →
Contactgegevens
Je e-mailadres of telefoonnummer. Een formele brief of e-mail schrijven →
Controleren
Nagaan of iets klopt, door te tellen, te meten of op te zoeken. Feit en mening onderscheiden →
Deelonderwerp
Het onderwerp van één alinea. Hoofdgedachte en deelonderwerpen →
Detail
Een klein onderdeel dat niet nodig is voor de kern. De hoofdzaak en de kernboodschap vinden →
Detective
Een verhaal waarin een misdaad wordt opgelost. Genres herkennen →
Dia
Een beeld of pagina op het scherm bij je presentatie. Een presentatie voorbereiden en opbouwen →
Dichter
Degene die het gedicht schrijft. Gedichten lezen: strofe, rijm en beeldspraak →
Directe rede
De letterlijke woorden die iemand zegt. Zinsbouw en leestekens →
Discussie
Een gesprek waarin mensen verschillende meningen hebben. Standpunt en argumenten herkennen →
Doel
Wat je met je gesprek of presentatie wilt bereiken. Doel, publiek en gespreksvorm afstemmen →
Doorvragen
Een vraag stellen om meer uitleg te krijgen. Deelnemen aan een gesprek of discussie →
Dreiging
Een gevaar dat de spanning laat groeien. Spanning en opbouw van een verhaal →
Dubbele punt
Het leesteken dat iets aankondigt. Zinsbouw en leestekens →
Eerlijk
Zeggen hoe het zit, ook als je iets niet weet. Reageren op vragen en feedback →
Effect
Wat het perspectief met de lezer doet. Perspectief: de ik-verteller en de hij- of zij-verteller →
Ei en ij
Twee spellingen voor dezelfde klank. Woordspelling: d of t, ei of ij en samenstellingen →
Eigen woorden
Dezelfde inhoud in je eigen formulering. Een tekst samenvatten →
Eigennaam
De naam van een persoon of plaats, zoals Amsterdam. Woordspelling: d of t, ei of ij en samenstellingen →
Eigenzinnig
Iemand die zijn eigen weg gaat. Je mening over een verhaal onderbouwen →
Erkennen
Zeggen dat een bezwaar klopt, voor je antwoordt. Standpunt en argumenten herkennen →
Evalueren
Terugkijken op wat goed ging en wat beter kan. Reageren op vragen en feedback →
Fabel
Een verhaal met pratende dieren en een les. Genres herkennen →
Fantasy
Een verhaal met magie in een verzonnen wereld. Genres herkennen →
Feedback
Een reactie op wat je gedaan hebt, met wat goed ging en wat beter kan. Reageren op vragen en feedback →
Feit
Iets wat je kunt controleren en wat voor iedereen waar is. Feit en mening onderscheiden →
Formeel
Netjes en beleefd, bijvoorbeeld tegen een directeur. Doel, publiek en gespreksvorm afstemmen →
Gebeurtenis
Iets wat er in het verhaal gebeurt. Verhaalelementen: personages, tijd, plaats en gebeurtenissen →
Gedachte
Wat een personage denkt. Perspectief: de ik-verteller en de hij- of zij-verteller →
Gedicht
Een tekst met regels en strofen. Gedichten lezen: strofe, rijm en beeldspraak →
Gegevens
Informatie die de lezer nodig heeft, zoals datum en naam. Een formele brief of e-mail schrijven →
Geluidseffect
Een geluid dat de maker toevoegt, zoals een krakende deur. Beeld en geluid interpreteren →
Genre
Een soort verhaal met eigen kenmerken. Genres herkennen →
Gesloten einde
Een einde waarbij alles is opgelost. Spanning en opbouw van een verhaal →
Gesloten vraag
Een vraag waarop je met ja, nee of één woord antwoordt. Doel, publiek en gespreksvorm afstemmen →
Gespreksleider
De persoon die de beurten verdeelt en het gesprek bewaakt. Deelnemen aan een gesprek of discussie →
Gevolg
Wat er gebeurt door een oorzaak. Tekststructuur en signaalwoorden →
Griezelverhaal
Een verhaal dat je laat schrikken. Genres herkennen →
Haast maken
Laten voelen dat je snel moet beslissen, zoals met op = op. Het doel van de spreker herkennen →
Herhaling
Iets wat een spreker meerdere keren zegt om te laten onthouden. De hoofdzaak en de kernboodschap vinden →
Hij-verteller
Een verteller buiten het verhaal die over hij en zij vertelt. Perspectief: de ik-verteller en de hij- of zij-verteller →
Hoofdgedachte
De belangrijkste boodschap van de schrijver. Hoofdgedachte en deelonderwerpen →
Hoofdletter
Een grote letter aan het begin van een zin of naam. Woordspelling: d of t, ei of ij en samenstellingen →
Hoofdpersoon
Het personage om wie het verhaal vooral draait. Verhaalelementen: personages, tijd, plaats en gebeurtenissen →
Hoofdpunt
Een belangrijk deel van de kern. Een presentatie voorbereiden en opbouwen →
Hoofdzaak
De belangrijkste informatie van een tekst. De hoofdzaak en de kernboodschap vinden →
Hoogtepunt
Het moment waarop de spanning het grootst is. Spanning en opbouw van een verhaal →
Houding
Hoe je staat en je handen en lichaam gebruikt. Duidelijk en overtuigend presenteren →
Ik-verteller
Een verteller die ik zegt over zichzelf. Perspectief: de ik-verteller en de hij- of zij-verteller →
Infinitief
De hele vorm van het werkwoord, zoals werken. Woordspelling: d of t, ei of ij en samenstellingen →
Informeel
Los en gemoedelijk, zoals met vrienden. Doel, publiek en gespreksvorm afstemmen →
Informeren
Iets uitleggen of vertellen met feiten. Het doel van de spreker herkennen →
Inleiding
Het begin waarin je je onderwerp en aankondiging noemt. Een presentatie voorbereiden en opbouwen →
Instructie
Een uitleg in stappen over hoe je iets doet. Tekstsoorten en schrijfdoel herkennen →
Interview
Een gesprek waarin je vragen stelt om informatie te krijgen. Doel, publiek en gespreksvorm afstemmen →
Karakter
Hoe een personage is, te zien aan zijn gedrag. Verhaalelementen: personages, tijd, plaats en gebeurtenissen →
Keerpunt
Het moment waarop het verhaal een andere kant opgaat. Verhaalelementen: personages, tijd, plaats en gebeurtenissen →
Kenmerk
Iets dat bij een genre hoort. Genres herkennen →
Kern
Het middelste deel met de hoofdpunten. Een presentatie voorbereiden en opbouwen →
Kernboodschap
De hoofdzaak van een tekst in één zin. De hoofdzaak en de kernboodschap vinden →
Kernzin
De zin met het hoofdidee van de alinea. Tekststructuur en signaalwoorden →
Klacht
Een tekst waarin je zegt dat iets niet goed is. Schrijfdoel, lezer en tekstvorm bepalen →
Komma
Het leesteken in een opsomming of voor maar en dus. Zinsbouw en leestekens →
Kritiek
Een opmerking over wat niet goed ging. Reageren op vragen en feedback →
Les
Wat je leert van een verhaal. Genres herkennen →
Lezer
De persoon voor wie je schrijft. Schrijfdoel, lezer en tekstvorm bepalen →
Meervoud
De vorm voor meer dan één. Woordspelling: d of t, ei of ij en samenstellingen →
Mening
Een persoonlijk oordeel dat je niet kunt bewijzen. Feit en mening onderscheiden →
Meningsverschil
Een situatie waarin mensen het niet eens zijn. Deelnemen aan een gesprek of discussie →
Metafoor
Beeldspraak waarin iets iets anders is. Gedichten lezen: strofe, rijm en beeldspraak →
Meting
Het vaststellen van een maat, zoals een lengte of een temperatuur. Feit en mening onderscheiden →
Middenstuk
Het deel waarin de spanning oploopt. Spanning en opbouw van een verhaal →
Nabijheid
Hoe dicht de lezer bij een personage zit. Perspectief: de ik-verteller en de hij- of zij-verteller →
Nadruk
Een woord of zin die de spreker extra benadrukt. De hoofdzaak en de kernboodschap vinden →
Nakijken
Je tekst nalezen en fouten verbeteren. Schrijfdoel, lezer en tekstvorm bepalen →
Nieuwsbericht
Een kort bericht dat meldt wat er gebeurd is. Het doel van de spreker herkennen →
Notulen
Het verslag van een vergadering. Een verslag schrijven →
Onderbouwen
Een reden en bewijs geven. Je mening over een verhaal onderbouwen →
Onderbouwing
Redenen en voorbeelden bij een standpunt. Standpunt en argumenten in een leestekst →
Onderbreken
Iemand in de rede vallen terwijl hij nog praat. Deelnemen aan een gesprek of discussie →
Onderwerp
Waar de tekst over gaat. Hoofdgedachte en deelonderwerpen →
Onderwerp afbakenen
Je onderwerp kleiner maken zodat het in je spreektijd past. Een presentatie voorbereiden en opbouwen →
Onderwerpregel
De korte titel boven een e-mail. Een formele brief of e-mail schrijven →
Oogcontact
Je publiek aankijken terwijl je praat. Duidelijk en overtuigend presenteren →
Oordeel
Wat iemand vindt van iets, zoals mooi, lekker of te duur. Feit en mening onderscheiden →
Oorzaak
De reden waardoor iets gebeurt. Tekststructuur en signaalwoorden →
Opbouw
De volgorde waarin een verhaal is ingedeeld. Spanning en opbouw van een verhaal →
Open einde
Een einde waarbij de afloop onduidelijk blijft. Spanning en opbouw van een verhaal →
Open vraag
Een vraag waarop iemand uitgebreid kan antwoorden. Doel, publiek en gespreksvorm afstemmen →
Oplossing
Wat gedaan wordt of kan worden aan het probleem. Een tekst samenvatten →
Oproep
Een zin die zegt wat je moet doen, zoals meld je aan. De hoofdzaak en de kernboodschap vinden →
Opsomming
Een rij van dingen, zoals appels, peren en bananen. Zinsbouw en leestekens →
Overdrijving
Iets groter of erger maken dan het is. Het doel van de spreker herkennen →
Overleg
Een gesprek waarin je samen een besluit neemt. Doel, publiek en gespreksvorm afstemmen →
Overschrijven
Zinnen letterlijk uit de tekst overnemen. Een tekst samenvatten →
Overtuigen
Iemand proberen te laten geloven wat jij vindt. Feit en mening onderscheiden →
Overzicht
De lezer weet meer dan de personages. Perspectief: de ik-verteller en de hij- of zij-verteller →
Pauze
Een korte stilte om iets te benadrukken. Duidelijk en overtuigend presenteren →
Personificatie
Een ding doet iets wat een mens doet. Gedichten lezen: strofe, rijm en beeldspraak →
Persoonsvorm
De vorm van het werkwoord die bij het onderwerp past. Woordspelling: d of t, ei of ij en samenstellingen →
Perspectief
De kijk waarmee het verhaal verteld wordt. Perspectief: de ik-verteller en de hij- of zij-verteller →
Plaats
Waar het verhaal zich afspeelt. Verhaalelementen: personages, tijd, plaats en gebeurtenissen →
Pointe
Het verrassende slot van een grap. Het doel van de spreker herkennen →
Presentatie
Een verhaal dat je voor een groep vertelt. Doel, publiek en gespreksvorm afstemmen →
Probleem
Wat er mis is of wat opgelost moet worden. Een tekst samenvatten →
Publiek
De mensen die naar je luisteren. Doel, publiek en gespreksvorm afstemmen →
Publieksvraag
Een vraag die iemand uit het publiek aan de spreker stelt. Reageren op vragen en feedback →
Punt
Het leesteken aan het eind van een mededeling. Zinsbouw en leestekens →
Reactie
Wat iemand zegt of vindt over iets wat is gebeurd. De hoofdzaak en de kernboodschap vinden →
Realistisch verhaal
Een verhaal dat echt kan gebeuren. Genres herkennen →
Recensie
Een tekst waarin iemand zijn mening geeft over een film of boek. Feiten en meningen in een tekst →
Reclame
Een tekst die wil dat je iets koopt. Het doel van de spreker herkennen →
Regel
Eén lijn tekst in een gedicht. Gedichten lezen: strofe, rijm en beeldspraak →
Resultaat
Wat er uit een onderzoek komt. Een verslag schrijven →
Rijm
Woorden met dezelfde klank aan het einde. Gedichten lezen: strofe, rijm en beeldspraak →
Rijmschema
De volgorde waarin regels rijmen, zoals abab. Gedichten lezen: strofe, rijm en beeldspraak →
Samenstelling
Een woord dat uit twee woorden bestaat, zoals voetbalveld. Woordspelling: d of t, ei of ij en samenstellingen →
Samenvatten
Kort zeggen wat je van een ander begrepen hebt. Deelnemen aan een gesprek of discussie →
Samenvatting
Een korte versie met alleen de hoofdzaken. De hoofdzaak en de kernboodschap vinden →
Schrijfdoel
Wat de schrijver met zijn tekst wil bereiken. Tekstsoorten en schrijfdoel herkennen →
Sciencefiction
Een verhaal over techniek en de toekomst. Genres herkennen →
Setting
De tijd en de plaats van het verhaal. Genres herkennen →
Sfeer
Het gevoel dat een tekst oproept. Verhaalelementen: personages, tijd, plaats en gebeurtenissen →
Signaal
Een woord of aanwijzing die laat horen wat belangrijk is. De hoofdzaak en de kernboodschap vinden →
Signaalwoord
Een woord dat laat zien wat voor soort uitspraak het is, zoals vind ik. Feit en mening onderscheiden →
Slot
Het einde waarin je afsluit en bedankt. Een presentatie voorbereiden en opbouwen →
Smaak
Wat je persoonlijk leuk vindt. Je mening over een verhaal onderbouwen →
Sollicitatie
Een tekst waarin je om een baan vraagt. Schrijfdoel, lezer en tekstvorm bepalen →
Spanning
Het gevoel dat je wilt weten hoe het afloopt. Spanning en opbouw van een verhaal →
Spiekbriefje
Een briefje met steekwoorden dat je tijdens de presentatie gebruikt. Een presentatie voorbereiden en opbouwen →
Sponsoring
Een betaalde samenwerking waarbij een bedrijf voor de video betaalt. Beeld en geluid interpreteren →
Spreekdoel
Wat de spreker met zijn tekst wil bereiken. Het doel van de spreker herkennen →
Spreektaal
Los taalgebruik dat je alleen mondeling of met vrienden gebruikt. Een formele brief of e-mail schrijven →
Sprookje
Een verzonnen verhaal met magie en goede afloop. Genres herkennen →
Stam
Het werkwoord zonder -en, zoals loop bij lopen. Woordspelling: d of t, ei of ij en samenstellingen →
Standpunt
De mening die iemand verdedigt. Standpunt en argumenten herkennen →
Steekwoord
Een kort woord dat je helpt te onthouden wat je moet zeggen. Een presentatie voorbereiden en opbouwen →
Sterk argument
Een reden die echt bij het standpunt past. Standpunt en argumenten in een leestekst →
Stopwoord
Een woord als "eh" dat je vaak zegt zonder dat het iets toevoegt. Duidelijk en overtuigend presenteren →
Strofe
Een groep regels in een gedicht. Gedichten lezen: strofe, rijm en beeldspraak →
Tegenargument
Een bezwaar tegen een standpunt. Standpunt en argumenten herkennen →
Tegenstelling
Twee dingen die niet bij elkaar passen of verschillen. Tekststructuur en signaalwoorden →
Tegenwoordige tijd
De tijd van wat nu gebeurt. Woordspelling: d of t, ei of ij en samenstellingen →
Tekstvorm
Het soort tekst, zoals een brief of een uitnodiging. Schrijfdoel, lezer en tekstvorm bepalen →
Tempo
Hoe snel je praat. Duidelijk en overtuigend presenteren →
Thema
De gedachte waar het verhaal in de kern over gaat. Verhaalelementen: personages, tijd, plaats en gebeurtenissen →
Tijd
Wanneer het verhaal zich afspeelt. Verhaalelementen: personages, tijd, plaats en gebeurtenissen →
Tip
Een verbeterpunt voor de volgende keer. Reageren op vragen en feedback →
Titel
De naam bovenaan een tekst. Hoofdgedachte en deelonderwerpen →
Toon
De manier waarop je schrijft, formeel of informeel. Schrijfdoel, lezer en tekstvorm bepalen →
Top
Een compliment voor iets wat goed ging. Reageren op vragen en feedback →
Totaalshot
Een opname van ver weg waarop je alles ziet. Beeld en geluid interpreteren →
Tussenkopje
Een korte kop boven een alinea. Hoofdgedachte en deelonderwerpen →
U-vorm
De beleefde manier om iemand aan te spreken. Een formele brief of e-mail schrijven →
Uitnodiging
Een tekst waarin je iemand vraagt te komen. Schrijfdoel, lezer en tekstvorm bepalen →
Uitpraten
Iemand zijn zin laten afmaken zonder te onderbreken. Deelnemen aan een gesprek of discussie →
Uitroepteken
Het leesteken voor nadruk of een bevel. Zinsbouw en leestekens →
Uitspraak
Een zin die iemand zegt. Feit en mening onderscheiden →
Uitvoering
Het deel waarin staat wat je deed. Een verslag schrijven →
Vaktaal
Woorden die alleen mensen uit een vak kennen. Doel, publiek en gespreksvorm afstemmen →
Verbeterpunt
Iets wat je de volgende keer anders kunt doen. Reageren op vragen en feedback →
Vergelijking
Twee opties naast elkaar zetten. Tekststructuur en signaalwoorden →
Verhaal
Een verzonnen tekst met personages en gebeurtenissen. Verhaalelementen: personages, tijd, plaats en gebeurtenissen →
Verleden tijd
De tijd waarin je over iets schrijft dat al gebeurd is. Een verslag schrijven →
Vermaken
De kijker laten genieten of lachen. Beeld en geluid interpreteren →
Verslag
Een tekst die vertelt wat er gebeurd is. Een verslag schrijven →
Verteller
Degene die het verhaal vertelt. Perspectief: de ik-verteller en de hij- of zij-verteller →
Volgorde
Welke stap eerst komt en welke daarna, zoals eerst, daarna en tot slot. De hoofdzaak en de kernboodschap vinden →
Voltooid deelwoord
De vorm met ge-, zoals gewerkt. Woordspelling: d of t, ei of ij en samenstellingen →
Volume
Hoe hard of zacht je praat. Duidelijk en overtuigend presenteren →
Voorbeeld
Een geval dat laat zien dat een argument klopt. Standpunt en argumenten herkennen →
Voorkennis
Wat het publiek al weet over het onderwerp. Doel, publiek en gespreksvorm afstemmen →
Voornaamwoord
Een woord als ik, hij of zij. Perspectief: de ik-verteller en de hij- of zij-verteller →
Vraagteken
Het leesteken aan het eind van een vraag. Zinsbouw en leestekens →
Waarneming
Wat een personage ziet of hoort. Perspectief: de ik-verteller en de hij- of zij-verteller →
Weerlegging
Een antwoord waarmee je een bezwaar kleiner maakt. Standpunt en argumenten herkennen →
Wending
Een onverwachte draai in het verhaal. Spanning en opbouw van een verhaal →
Witregel
Een lege regel tussen twee strofen. Gedichten lezen: strofe, rijm en beeldspraak →
Zelfevaluatie
Je eigen werk beoordelen. Reageren op vragen en feedback →
Zenuwen
Spanning vlak voor of tijdens een presentatie. Duidelijk en overtuigend presenteren →
Zin
Een groep woorden met minstens een onderwerp en een persoonsvorm. Zinsbouw en leestekens →
Zwak argument
Een reden die weinig bewijst. Standpunt en argumenten in een leestekst →

Slagio is een gratis examentrainer voor havo, vwo en vmbo, gebaseerd op de syllabi van het CvTE (examenblad.nl). Alle leerpagina's · Naar de app